Qazaqstan, Belarýs jáne Reseı prezıdentteri Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa qol qoıǵannan keıin Qazaqstan Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaevtyń, Reseı Federasııasy Úkimeti tóraǵasynyń birinshi orynbasary Igor Shývalovtyń, «Belarýs Respýblıkasy Damý banki» basqarma tóraǵasy, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa keńesiniń Belarýs memleketi tarapynan múshesi Sergeı Rýmastyń jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa alqasynyń tóraǵasy Vıktor Hrıstenkonyń qatysýymen brıfıng ótti.
Brıfıngte sóz alǵan Vıktor Hrıstenko Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qyzmetin durys jáne tıimdi júzege asyrýda Eýroodaq sekildi úlgi bar ekenin, sondyqtan, bul úlgi qandaı da bir qatelikterdiń bolmaýyna kómektesetinin jetkizdi. «Sondyqtan, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aýqymdylyǵy jáne tereńdigi jaǵynan Eýropalyq odaqtan keıin ekinshi Odaq bolyp tabylady. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qatysty ınstıtýttyq qurylymdar men salalardy saralaıtyn bolsaq, bul Odaq – óńirlik ıntegrasııanyń tolyqqandy halyqaralyq uıymy. Onyń aıasyndaǵy máselelerdiń barlyǵy elderdiń ortaq konsensýsy negizinde júzege asatyn bolady. Al eger, Odaqtyń ózegine keler bolsaq, onyń negizinde «4 erkindik» jatyr. Olar: erkin saýda aınalymy, qyzmet kórsetýdiń erkindigi, erkin kapıtal qozǵalysy, erkin jumys kúshi», dedi bul oraıda ol.
Sondaı-aq, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa alqasynyń tóraǵasy óz sózinde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq «Qazaqstan-2050» Strategııasyn júzege asyrýǵa ońtaıly orta qalyptastyryp, tıimdi jaǵdaı jasaı alady degen oıyn jetkizdi. «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq óziniń máni men mańyzy boıynsha ýaqytynda, ıaǵnı der kezinde qurylyp otyrǵan aýqymdy uıym. Osy oraıda, bul uıym syrtqy álemdegi barlyq táýekelge jáne elder úkimetteri ózderi úshin belgilep, aıqyndaǵan barlyq strategııaǵa jaýap retinde quryldy», dedi óz sózinde V. Hrıstenko. Onyń aıtýynsha, ıntegrasııalyq bastama Qazaqstannyń 2050 jylǵa deıingi ulttyq strategııasy men Reseıdiń ulttyq strategııasyn da tolyqtyra túsedi. «Demek, bul yqpaldastyq alǵa qoıylǵan maqsattardy júzege asyrýda biz úshin ońtaıly jaǵdaı jasaıtyn bolady», dedi bul rette Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa alqasynyń tóraǵasy.
Brıfıng barysynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurýdaǵy artyqshylyqtar jóninde Reseı Federasııasy Úkimeti tóraǵasynyń birinshi orynbasary Igor Shývalov málimdedi. Bul turǵyda ol bylaı dedi: «Biz ótpeli kezeńder tóńireginde ózara kelisimge keldik. Olardyń keıbiriniń merzimi óte qysqa, máselen, prezıdentter bizge dáriler men medısınalyq ónimderge qatysty az ýaqyt ishinde kelisimge kelýdi tapsyrdy. Iаǵnı, biz dárilik ónimderdi shyǵaryp qana qoımaı, oǵan qatysty sharalardy bir izge salýǵa qatysty jumystar atqaratyn bolamyz. Bul úderis 2 jyl merziminde júzege asyrylady». Sondaı-aq, ol kúrdeli salalar boıynsha birigý, túıtkildi dúnıelerge qatysty máselelerdi sheshý úderisi 10 jylǵa deıin jalǵasýy yqtımal ekenin tilge tıek etti. «Bul oraıda, biz osy kezeń ishinde munaıdyń, munaı ónimderiniń jáne gazdyń ortaq naryǵy boıynsha naqty kelisimge kelemiz dep oılaımyn», dedi ol bul oraıda.
Brıfıng aıasynda Igor Shývalov Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq oǵan múshe elderdiń barlyq azamattaryna osy elderdiń árqaısysynda esh kedergisiz jumys isteýge jol ashatynyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, bul oraıda, kez kelgen jumysshynyń áleýmettik jaǵdaıy ózine jumys ornyn usynǵan eldiń azamatynyń áleýmettik jaǵdaıymen bir deńgeıde bolady. Sondaı-aq, Odaq aıasynda 3 el arasyndaǵy básekelestik artyp qana qoımaı, Qazaqstan, Belarýs jáne Reseı azamattary osy elderde ózderiniń jeke bıznesin ashýǵa múmkindik alatynyn jetkizdi. «Iаǵnı, eger saǵan salyqty tóleý qaı elde tıimdi bolsa, qaı elde lısenzııalyq sharalardan jeńil ótetin bolsań, ıa bolmasa qaı jerge jumys kúshi kóp tartylatyn bolsa, sen sol elde ózińniń óndirisińdi ashýǵa múddeli bolasyń. Demek, bul básekelestikti arttyrady», dedi I.Shývalov.
I.Shývalov sondaı-aq, keleshekte Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sheńberinde valıýtalyq odaq máselesi qaralýy múmkin degen oıyn da aıtyp qaldy. «Búgin Belarýs Prezıdenti bizdiń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qura bastaǵanymyzdy, al keleshekte bul Odaq barlyq máselelerdi qamtıtyn tolyqqandy uıym bolatynyn aıtty. Biz 2015 jyldyń 1 qańtarynan bastap, Odaqtyń tetigin iske qosamyz. Budan keıin biz qarjylyq odaqty, ıa bolmasa valıýtalyq odaqty qurý týraly máseleni de zertteýimiz kerek sekildi. Biraq, bul – aldaǵy ýaqytta qarastyrylatyn másele, sebebi, ol búgingi kún tártibinde turǵan joq», dedi ol bul rette.
Al Qazaqstan Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaev Reseı Federasııasy Úkimeti tóraǵasynyń birinshi orynbasary Igor Shývalovtyń sózin jalǵastyra kele, eshqandaı valıýtalyq odaqqa qatysty másele týraly áńgime aldaǵy ýaqytta da qozǵalýy múmkin emestigin atap ótti. О́ziniń reseılik áriptesiniń bul oıyna qatysty pikirin B. Saǵyntaev bylaısha jetkizdi. «Jańa Igor Ivanovıch kún tártibinde turmasa da, qarjylyq, valıýtalyq odaq týraly másele jóninde aıtyp qaldy. Alaıda, bul máselege qatysty durys túsinik qalyptasýy úshin men mynany aıtar edim. Buǵan deıin memleket basshylary deńgeıinde de, úkimet basshylary deńgeıinde de bul máseleni biz talqylap, qarastyrǵan emespiz. Búgin Nursultan Nazarbaev Almaty qarjy ortalyǵy retinde, alaıda ol ultústilik qarjylyq retteýshilik turǵysynda qalyptasatynyn aıtty. Biraq ol jerde eshqandaı qarjylyq, ıa bolmasa valıýtalyq odaq týraly áńgime bolǵan emes», dedi ol bul oraıda.
Sondaı-aq, B. Saǵyntaev jańadan qurylǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq tek ekonomıkalyq yqpaldastyqqa negizdelgenin jetkize kele, bul tıisinshe elder ekonomıkalarynyń básekege qabilettiligin arttyratynyn atap ótti. «Búgin úsh eldiń memleket basshylary qol qoıǵan sharttyń mazmunyna toqtalatyn bolsaq, onda EAEO aıasyndaǵy jumystar tek ekonomıkalyq máselelerge negizdelgeni jáne negizdeletini anyq kórsetilgen. Iаǵnı, jańadan qurylǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq úsh memlekettiń ózara ekonomıkalyq yqpaldastyǵyn tolyqtaı qamtamasyz etedi. Demek, bul – Odaqtyń ózeginde eshqandaı da saıası astar joq degen sóz. Sol sebepti, Odaqty qurý kezinde saıası máseleler qarastyrylmady. Atap aıtqanda, ár táýelsizdik, qaýipsizdik sekildi máseleler tek ár eldiń óziniń ulttyq deńgeıinde ǵana sheshiletin bolady», dedi bul oraıda B.Saǵyntaev.
«Belarýs Respýblıkasy Damý banki» basqarma tóraǵasy, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa keńesiniń Belarýs memleketi tarapynan múshesi Sergeı Rýmas Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqty qurýǵa qatysty shartty ázirleý barysynda Belarýs memleketi pragmatıkalyq ekonomıkalyq maqsatty kózdegenin jetkizdi. «Belarýs postkeńestik keńistiktegi ıntegrasııalyq úderistiń belsendi jaqtaýshysy bolǵan jáne bola beredi de. Eń bastysy, biz Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń Keden odaǵynyń tolyq pishindi bazasy aıasynda qurylýyna aıryqsha mán berdik. Iаǵnı, bul jerde qandaı da bir shekteýler men kedergiler oryn almaýy tıis», dedi ol.
S.Rýmas kelesi kezekte ártúrli sebepterge baılanysty áriptesterdiń taýarlar aınalymy jolynda kezdesken kedergilerdi az ýaqyt ishinde alyp tastaýǵa daıyn bolmaı qalǵanyna, sondyqtan taýar aınalymy máselesi boıynsha 2050 jylǵa deıin ótpeli kezeń bolatynyna toqtaldy. Buǵan qosa, ol keıbir «óte názik» máseleler boıynsha ekijaqty kelisimderge qol jetkizilgenin atap ótti. «Máselen, 2025 jyldary munaı jáne munaı ónimderiniń ortaq naryǵy qalyptasqan kezde Belarýs munaı óńdeıtin zaýyttaryna qajetti munaımen tolyqtaı qamtamasyz etiletin bolady», dedi ol óziniń sózinde.
Brıfıng sońynda oǵan qatysýshylar eýrazııalyq yqpaldastyqqa qatysty jýrnalısterdiń qoıǵan saýaldaryna jaýap berdi.
