Fýtbol • 04 Jeltoqsan, 2022

Álem chempıonaty: Derek pen dáıek

139 ret kórsetildi

Fýtboldan Qatarda ótip jatqan álem chempıonatynda kún saıyn jańa rekordtar tirkelip, jankúıerler qyzyqty statıstıkalardyń kýási bolyp jatyr. Máselen, Argentına ulttyq quramasynyń shabýylshysy Lıonel Messı álem chempıonatyndaǵy matchtar jáne goldar sany boıynsha dańqty otandasy Dıego Maradonadan basyp ozsa, Krıshtıaný Ronaldý qatarynan bes birinshilikte gol soqqan tuńǵysh fýtbolshy atandy. Al Aýstralııa quramasy 16 jyldan keıin alǵash ret týrnırdiń pleı-off kezeńine joldama aldy. Nazarlaryńyzǵa osy jáne basqa da qyzyqty málimetterdi usynamyz.

Krıshtıanýdyń dara jetistigin tarqatyp aıtar bolsaq, ol álem birinshiliginiń toptyq kezeńinde Gana qaqpasyna penaltıden gol soǵyp, qatarynan besinshi dúnıe­júzilik dop dodasynda mergendik tanytqan jalǵyz fýtbolshy atandy. Ronaldý 2006, 2010, 2014, 2018 jáne 2022 jyldardaǵy álem birin­shiligine qatysyp otyr. Sondaı-aq ol Portýgalııa quramasy sapynda álem chempıonatynda gol soqqan eń jas (2006 jyly 21 jas 132 kún­de) jáne eń qart (37 jas 292 kúnde) fýtbolshy. Sonymen qatar Ronaldý Lıonel Messı, Lotar Matteýs, Antonıo Karbahal jáne Rafael Markesten keıingi bes álem birinshiligine qatysqan be­sinshi oıynshy boldy.

Al Lıonel Messı Argentına quramasy sapynda tórt álem birin­shiliginde gol soqqan alǵashqy fýt­bol­shy (2006, 2014, 2018 jáne 2022 jyldary). Osy nátıjesiniń ar­qasynda ol dańqty otandasy Dıego Maradona (1982, 1986 jáne 1994 jyldar gol soqqan) men Gabrıel Batıstýtany (1994, 1998 jáne 2002 jyldary gol soqqan) basyp ozdy. Sonymen qatar Messı Qatardaǵy álem birinshiliginde qurlyq dodasyndaǵy matchtar jáne goldar sany boıynsha Mara­donanyń aldyna shyǵyp aldy. Dıego álem birinshilikterinde Ar­gen­tına jeıdesinde 21 match ótki­zip, 8 gol soqqan bolsa, Messı Aýs­tralııamen bolǵan matchta 23 márte alańǵa shyǵyp, 9 golyn toılady.

Ispanııa quramasynyń oıyn­shysy Gavı 2004 jyly týǵan fýtbolshylar arasynda álemdik mýndıalda mergendik tanytqan alǵashqy oıynshy. Gavı (18 jas 110 kún) Kosta-Rıkamen bolǵan matchta (7:0) dáldik tanytqan-dy. Al Ispanııa quramasy álem chempıonattary tarıhynda birinshi ret qarsylastarynyń qaqpasyna jeti gol soqty.

Gana quramasynyń oıynshysy Inıakı Ýılıams pen ıspanııalyq Nıko Ýılıams álem chempıonattary tarıhynda ártúrli quramada oınaǵan alǵashqy aǵaıyndy fýtbolshylar.

Ýeın Hennessı – bıylǵy álem birinshiliginde qyzyl qaǵaz kór­setilgen birinshi, chempıonattar tarıhynda alańnan qýylǵan úshinshi qaqpashy.

Bıylǵy álem chempıonatynyń toptyq kezeńindegi bes matchta qaq­paǵa gol soǵylǵan joq. Iаǵnı Anglııa – AQSh (0:0), Meksıka – Polsha (0:0), Danııa – Týnıs (0:0), Horvatııa – Marokko (0:0) jáne Koreıa – Ýrýgvaı (0:0) kezdesýinde esep ashylmady. Mundaı nátıje álem chempıonattary tarıhynda buryn-sońdy tirkelmegen.

Polsha quramasynyń surmer­genderiniń biri Robert Levandovskı álem chempıonatyndaǵy al­ǵash­qy golyn Saýd Arabııasy qura­masynyń qaqpasyna soqty. «Bar­selona» shabýylshysy buǵan deıin álem birinshilikterine qa­tyssa da, birde-bir oıynda gol soǵa al­maǵan bolatyn. Ol bul golynyń arqasynda ulttyq qurama sapynda gol soǵý boıynsha Pelemen teńesip aldy – 77 gol.

Fransııalyq Stefanı Frappar álem chempıonattarynyń matchynda qazylyq jasaǵan alǵashqy áıel tóreshi. Ol bas tóreshi retinde E tobyndaǵy Germanııa – Kosta-Rıka (4:2) matchynda jumys istedi. 38 jastaǵy arbıtr buǵan deıin S tobyndaǵy Meksıka – Polsha matchynda tórtinshi tóreshiniń qyzmetin atqarǵan edi.

Markýs Rashford An­glııa quramasynyń álem chempıonat­taryndaǵy 100-golyn soqty. 25 jastaǵy fýtbolshy Ýelspen ótken matchta eki márte mergendigimen kóz­ge túsken bolatyn. Álem bi­rin­shiligindegi aǵylshyndardyń alǵashqy golyn 1950 jylǵy dop dodasynda Sten Mortensen sal­ǵan. Sondaı-aq álemdik mýndıalda Brazılııa, Germanııa, Argentına, Italııa, Fransııa jáne Ispanııa quramalary 100 goldan kóp soqqan.

Brazılııa álem chempıona­tyn­daǵy keıingi 17 matchta jeńil­meı kele jatqan jalǵyz qurama. Bul – rekord. Kanada álem chempıonattarynda gol soqqan 76-qurama boldy.

Qanada quramasynyń shabýyl­shy Alfonso Deıvıs bıylǵy álem chempıonatyndaǵy eń jyldam goldyń (70 sekýnd) avtory atansa, eń kesh goldy Iran quramasynyń oıynshysy Mehdı Taremı soqty. Ol Anglııamen ótken matchtyń 102 mınýtynda penaltıdi sátti oryn­dady.

Dál osy Anglııa men Iran ara­­syndaǵy match eń uzaq ótken kezdesý retinde rekord ornatty. Fýtbolshylar jasyl alańda 117 mınýt oınady. Buǵan deıingi eń uzaq match 1994 jylǵy álem birin­shiliginde tirkelgen bolatyn (103 mınýt).

36 jastaǵy Germanııa qurama­synyń qaqpashysy Manýel Noıer – baǵana kúzetshileri arasynda 19 match ótkizgen alǵashqy oıynshy. Ol bul nátıjesimen Klaý­dıo Taffarel (Brazılııa, 18 match), Zepp Maıer (Germanııa, 18), Pı­ter Shılton (Anglııa, 17), Iker Ka­sılıas (Ispanııa, 17), Dıno Dzoff (Italııa, 17) jáne Faben Bartezdi (Fransııa, 17) artqa tastady.

Qatardaǵy dop dodasynyń toptyq kezeńindegi 48 matchta tóre­shiler kezdesýdiń negizgi ýaqytyna qosymsha 511 mınýt qosty. Bul – tolyq bes kezdesýdiń ýaqyty. Birinshi týrda – 178 mınýt, ekinshi týrda – 166, úshinshi týrda – 167 mınýt qosylǵan eken.

Bıylǵy birinshilikte 48 match­ta fýtbolshylar 120 gol soqty. Surmergender kóshin úsh goldan soqqan Kılıan Mbappe (Fransııa), Alvaro Morata (Ispanııa), Mar­kýs Rashford (Anglııa), Kodı Gak­­po (Nıderland) jáne Enner Va­len­sııa (Ekvador) bastap tur. Va­­lensııadan basqalarynda nátı­jelerin jaqsartýǵa múmkindikteri bar. Málimet úshin aıta ke­teıik, 2018 jylǵy Reseıdegi chem­pıo­nattyń toptyq kezeńinde – 122, Brazılııadaǵy dodada 136 gol so­ǵylǵan bolatyn.

Qatardaǵy álem chempıona­tynyń ár matchyn stadıonnan ort­a eseppen 51 188 kórermen ta­ma­shalaǵan. Bul – chempıonat­tar tarıhyndaǵy ázirshe ekinshi nátıje. Buǵan deıin eń kóp jankúıer 2006 jylǵy Germanııadaǵy matchtarǵa kelgen (51 759).

WhoScored basylymynyń nus­qasy boıynsha qaqpashy Voıseh Shensnyı (Polsha), qorǵaýshylar Ashraf Hakımı (Marokko), Jan-Sharl Kastelletto (Kamerýn), Gar­rı Magýaır (Anglııa), Teo Er­­nandes (Fransııa), jartylaı qor­­ǵaýshylar Brýný Fernandesh (Por­­tý­galııa), Frenkı de Iong (Nı­der­land), Kazemıro (Bra­zılııa), Kıl­lıan Mbappe (Fran­sııa), shabýylshylar Leo Messı (Argentına) men Antýan Grızmann (Fransııa) toptyq kezeńniń shartty quramasyna endi.

Sońǵy jańalyqtar

Kadetke qajetti taǵylymdama

Qoǵam • Búgin, 21:10

Áskerı topograf

Qoǵam • Búgin, 21:08

Bir jylda 100 kitap oqyǵan

Qoǵam • Búgin, 21:00

Kúı rýhy asqaqtaǵan kesh

О́ner • Búgin, 20:59

Kedergi fılosofııasy

Rýhanııat • Búgin, 20:55

Ánniń túpnusqa aty – «Qarakóz»

Tarıh • Búgin, 20:51

Dýblıajdyń darabozy

О́ner • Búgin, 20:48

Bizdiń Lıýı-Ko

О́ner • Búgin, 20:46

Shoqan beınesindegi Saǵı

Kıno • Búgin, 20:44

О́mirmen qoshtasý áni

О́ner • Búgin, 20:42

Rýh

Sport • Búgin, 20:38

Ekotýrızmge – aıryqsha kózqaras

Týrızm • Búgin, 20:36

Taý shańǵysyn qalaıtyndar kóp

Qysqy sport • Búgin, 20:34

Túsimniń kózi – týrıstik jarna

Týrızm • Búgin, 20:31

Bap kem be, baq kem be?

Boks • Búgin, 20:27

Búırektegi tasty alýdyń jańa tásili

Medısına • Búgin, 20:20

Kóne qumyra jáne kesteli teri

Jádiger • Búgin, 20:14

Balǵyn qalamgerler baǵaly syılyq aldy

Aımaqtar • Búgin, 20:13

Fınalda joly bolmady

Tennıs • Búgin, 20:11

Álem kýboginde júlde aldy

Sport • Búgin, 20:08

Tórt ret tize búktirdi

Hokkeı • Búgin, 20:07

Shymbulaqtaǵy órt sóndirildi

Aımaqtar • Búgin, 13:18

Shymbulaqtaǵy restobardan órt shyqty

Aımaqtar • Búgin, 11:05

Uqsas jańalyqtar