Konferensııanyń basty maqsaty – Kenesary hannyń qaharmandyq tulǵasyn ashý, hanǵa baılanysty sońǵy derekter haqynda pikir almasý. Bar ǵumyryn at jalynda ótkizgen, Alash jurtynyń tutastyǵyn kóksegen Kenesary Qasymuly 1802 jyly Kókshe topyraǵynda dúnıege kelgen. Hannyń qıly-qıly taǵdyry jaıynda oblystyq ólketaný mýzeıiniń dırektory Qudaıberli Myrzabek keńinen baıandap berdi. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń Aqmola oblysyndaǵy ókili Qýanysh qajy Jumabaıuly quran oqyp, duǵasyn bas múftı Naýryzbaı qajy Taǵanuly qaıyrdy.
– Mundaı is-sharalar qazirgi qoǵamǵa oń áserin tıgizedi dep oılaımyz, – dedi bas múftı, – keıingi urpaq ótkenniń ónegesinen sabaq alýy kerek. El qorǵaǵan erlerdiń esimderi halyqtyń júreginde, jadynda bolǵany jón.
Konferensııa barysynda jazýshy-dramatýrg Jabal Erǵalıev, tarıh ǵylymdarynyń doktory Jambyl Artyqbaev, professor Zııabek Qabyldınov Kenesary han haqynda tolymdy pikirlerimen bólisti. Kenesary han Reseı otarshyldyǵyna qarsy azattyq soǵysyn bastamas buryn birneshe márte dıplomatııalyq qadam jasaǵan. Orys patshasyna Orynbor áskerı gýbernatoryna, shekaralyq komıssııalarǵa, saýda kerýen basshylaryna hat joldap otyrǵan. Alǵashqy hattary 1837 jyldyń kókteminde jazylypty. Onda patsha ókimetiniń jańa bekinister júıesin salýdan bas tartýy, burynǵy salynǵan bekinisterdi buzýy, orys áskeriniń ishkerileı enýine toqtaý salynýy qajet degen talap qoıylǵan. Osy konferensııanyń uıymdastyrylýyna muryndyq bolǵan tarıhshy ǵalym Amanbaı Seıitqasymovtyń «Kenesary hannyń hattarynan» taqyrybyndaǵy baıandamasy tyń derekterge toly boldy.
– Osyndaı hattardyń birinde ata-babamyzdyń mura etken Esil, Nura, Aqtaý, Ortaý, Qarqaraly, Qazylyq, Jarqaıyń, Obaǵan, Tobyl, Qusmuryn, Oral, Torǵaıǵa deıingi jerler patsha tusynda bizden tartylyp alynyp, ol jerlerge bekinister salynyp, sonysymen turǵyndardy óte qıyn jaǵdaıǵa ushyratýda. Bul tek bizdiń bolashaǵymyz úshin emes, búgingi ómir súrýimizge qaýipti dep kórsetilgen, – deıdi ǵalym.
Bul tusta otarlaý saıasatynyń ozbyr júıesi Alash dalasyna ekpindeı enip, baǵyndyrý úrdisin bastap ketip edi. Beıbit kelisimge qol jetpegennen keıin aq naızasyn qolyna alýyna týra keldi. Konferensııa barysynda hannyń dana saıasatker, sheber áskerı qolbasshy bolǵandyǵy da aıtyldy. Zamanynda jarty álemdi jaýlap alǵan ımperııadan seskenbeı, qarsy shyǵýy asqan qaısarlyq, baǵa jetpes batyrlyq. Bolmysynan osyndaı bahadúrlik seziletin Kenesarynyń el qamyn oılap óksýmen ótken ómiri jalpaq jurtqa ónege bolsa kerek. Jınalǵan qaýym er men eldiń ótkeni órilgen, el sózi aıtylǵan jıynda tanymyn keńeıtip, taǵylym túıdi. Negizinde, tól tarıhyn tereń tanı bilgen eldiń bolashaǵy zor.
Kókshetaý
