ÚKIMET “Egemen Qazaqstannyń” aptalyq qosymshasy

“BIZNESTIŃ JOL KARTASY-2020” Baǵdarlamaǵa qatysty jıi qoıylatyn suraqtarǵa jaýaptar 1. “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasy degenimiz qandaı baǵdarlama, onyń basty maqsaty ne? Jaýap: “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasy respýblıka Prezıdentiniń “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindik­teri” atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn jáne Qazaqstannyń 2020 jylǵa deıingi startegııalyq damý josparyn iske asyrý úshin ázirlengen. Baǵdarlama 2014 jylǵa deıingi Memlekettik údemeli ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdar­lamasyn iske asyrý mehanızmderiniń biri bolyp tabylady. Baǵdarlamanyń maqsaty ekonomıka­nyń shıkizattyq emes sektorlaryndaǵy óńirlik kásipkerliktiń turaqty jáne teńgerimdi ósýin qamtamasyz etý, sonymen qatar bar jumys oryndaryn saqtaý jáne turaqty jańa jumys oryndaryn qurý bolyp tabylady. 2. Baǵdarlamanyń iske asyrylýyna qansha ýaqyt qajet? Jaýap: Baǵdarlama eki kezeńmen júzege asyrylatyn bolady. 1-shi kezeń 2010-2014 jyldar aralyǵynda. 2010 jyl baǵdarlama mindettemeleriniń sheshilýi, jańa bıznes bastamalardy qoldaý, kásipkerlik sektordy saýyqtyrý, shetelge taýar shyǵarýshylardy qoldaý sııaqty úsh baǵyt boıynsha iske asyrylatyn qanatqaqty jyl bolyp tabylady. 2011-2014 jj. mindettemelerdiń sheshilýi, jańa baǵdarlamalardy qoldaý, shetelge taýar shyǵarýshylardy qoldaý sııaqty eki baǵyt boıynsha iske asyrylatyn bolady. 2-shi kezeń 2015-2020 jyldar araly­ǵynda jańa baǵdarlamalardy qoldaý, shetelge taýar shyǵarýshylardy qoldaý sııaq­ty eki baǵyt boıynsha iske asyrylady. 3. Jobalardy irikteý kezinde qandaı saladaǵy kásiporyn qyzmetine basymdyq beriletin bolady? Jaýap: “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasyna áleýetti qatysýshylar úshin ekonomıkanyń basym sektorlary: agroónerkásip kesheni, ken óndirý ónerkásibi salasyndaǵy tehnıkalyq qyzmetter, jeńil ónerkásip jáne jıhaz shyǵarý, qurylys materıaldary men metall emes ózge mıneraldy ónimder óndirý, metallýrgııa, metall óńdeý, má­shı­ne jasaý, ózge ónerkásip sektorlary (onyń ishinde ózge daıyn ónimder shyǵarý, elektrmen jabdyqtaý, gaz, bý berý jáne aýa sorǵyzý, sý jınaý, óńdeý jáne taratý, kanalızasııa júıesi, qal­dyq­tardy jınaý, óńdeý jáne tazartý, qaldyq­tardy iske jaratý, qaldyqtardy joıý salasynda qaıta kýltıvasııalaý), kólik jáne qoıma qyzmeti, týrızm, aq­parat jáne baılanys, kásibı, ǵylymı jáne tehnıkalyq qyzmet, bilim, densaý­lyq saqtaý jáne áleýmettik qyzmetter, óner, kóńil kóterý jáne demalys, qyzmettiń ózge túrlerin (kompıýterlerdi, jeke paıdalaný zattary men turmystyq taýarlardy jóndeý) usyný. 4. Kásipkerlerdi “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasy boıynsha qoldaý qandaı baǵyttar boıynsha júzege asyrylady? Jaýap: Jańa bıznes-bastamalaryn qoldaý, kásipkerlik sektordy saýyqtyrý, ónimdi shetke shyǵarýǵa baǵdarlanǵan óndiristerdi qoldaý sııaqty úsh baǵyt boıynsha júzege asyrylady. Birinshi baǵytta memlekettik qoldaý: jo­balardy iske asyrý úshin bank kre­dıt­teri boıynsha paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdııalaý, jobalardy iske asyrýǵa baǵyttalǵan bank kredıtteri boıynsha ishinara kepildik berý, óndiristik ınfraqurylymdy damytý, bıznesti júrgizýde servıstik qoldaý kórsetý, kadr daıyndaý, jastar tájirıbesi jáne áleýmettik jumys oryndaryn qurý sııaqty qyzmetten turady. Ekinshi baǵytta qoldaý: boryshkerdiń bankterden buryn alǵan kredıti boıynsha paıyzdyq mólsherlemesin jáne joba maquldanǵannan keıin týyndaıtyn bir kredıt jelisi aıasyndaǵy jańa bereshegin sýbsıdııalaý, boryshkerge tólemaqy ósimin eseptemesten bıýdjetke (mekeme ustap qalatyn jeke tabys salyǵynan bólek) salyq bereshegin óteý boıynsha merzimin keıinge qaldyrý máselesin zańdy deńgeıde qarastyrý, kásip­oryn­dardy qarjy-ekonomıkalyq jaǵynan saýyq­tyrý jospary aıasynda jaqsartý, onyń ishinde Qazaqstan qor bırjasynda ornalastyrylǵan oblıgasııalar boıynsha ishki kredıtorlar aldyndaǵy bereshekteri boıynsha da is-sharalar. Úshinshi baǵyt ónimderin syrtqy rynokqa shyǵaratyn kásipkerlerdi qoldaýǵa baǵyttalǵan. Memlekettik qoldaý bankterden buryn alǵan kredıti boıynsha paıyzdyq mólsherlemesin sýbsıdııalaý arqyly kórsetiletin bolady. 5. Jańa bıznes-bastamalardy qoldaý degenimiz neni bildiredi jáne jańa jobalardy iske asyrýshy kásip­kerler qandaı qoldaýǵa ıek artady? Jaýap: Jańa bıznes-bastamalardy qoldaý degenimiz jańa jobalardy iske asyrýshy nemese jańa jobalardy iske asyrýdy, sonymen qatar ekonomıkanyń basym sektorlaryndaǵy óndiristerdi jańartýǵa jáne ulǵaıtýǵa baǵyttalǵan jobalardy qoldaýdy josparlap júrgen kásipkerlerge jeńildik kómek kórsetilýin qarastyratyn sharalar kesheni. Eger kásipker osy aıtylǵandarǵa saı keletin bolsa, onda ol kredıt boıynsha paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdııalaý, kredıt boıynsha ishinara kepildik berý, óndiristik ınfraqurylymdy damytý, bıznes júrgizýge servıstik qoldaý kórsetilý, kadr daıyndaýǵa, jastar tájirıbesi men áleýmettik jumys oryndaryn uıymdastyrý sııaqty kómek túrlerine qol jetkize alady. 6. Jańa jobalar boıynsha sýbsıdııa alý sharttary qandaı? Jaýap: “Jol kartasy” aıasyndaǵy sýbsıdııa degenimiz bul bıýdjetten óteýsiz negizde beriletin nesıe boıynsha syıaqy­nyń bóligi. Sýbsıdııalaý bankterdiń jańa ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý úshin berilgen jańa kredıtteri boıynsha, sonymen qatar ekonomıkanyń basym sektorlaryndaǵy óndiristerdi jańartýǵa jáne ulǵaıtýǵa baǵyttalǵan qoldanys­taǵy jobalar boıynsha júzege asyry­latyn bolady. Jańa kredıtterge bankterden jańa ınvestısııalyq jobalardy, sonymen qatar ekonomıkanyń basym sektorla­ryn­daǵy óndiristerdi jańartýǵa jáne ulǵaıtýǵa baǵyttalǵan jobalardy iske asyrý úshin 2010 jylǵy 1 qańtardan bastap berilgen kredıtter de jatady. 7. Jańa jobalar boıynsha sýbsıdııa qansha ýaqytqa beriledi? Jaýap: Jańa jobalar boıynsha sýb­sı­dııalaý merzimi 1 jyldan 3 jylǵa deıin, keıinnen 10 jylǵa deıin uzarty­lýy múmkin. 8. Jańa jobalarǵa sýbsıdııa berilgen jaǵdaıdaǵy kredıttiń eń kóp somasy qansha? Jaýap: Bir kásipker úshin sýbsıdııala­natyn kredıt somasy 3 mlrd. teńgeden aspaýy tıis. Sonymen kredıt somasy, kásipkermen úlestes tulǵalardyń/kom­panııalardyń kredıti boıynsha bereshegin esepke almaǵanda, ár kásipkerge jeke eseptelinedi. 9. Paıyzdar tólemi boıynsha shyǵystardyń qandaı bóligi memleket tarapynan óteledi? Jaýap: 2010 jyly 12%-dan aspaıtyn nomınaldy mólsherlemesi bar kredıt­terge sýbsıdııa bólinedi, onyń 7% -dan aspaıtyndaı mólsherin kásipker tóleıdi, al 5%-yn memleket jabady. Kredıt boıynsha syıaqynyń nomı­nal­dy mólsherlemesi 12%-dan tómen bolǵan jaǵdaıda, onda 5%-dyń ornyn memleket tol­tyrady, al aıyrmashy­lyǵyn kásipker tóleıdi. Eger kásipker syıaqynyń nomınaldy mólsherlemesin jyldyǵy 12%-ǵa deıin tómen­detý jóninde bankpen kelisken jaǵdaıda ǵana 2010 jyldyń 1 qańtarynan bastap, 12%-dan joǵary mólsherleme boıynsha berilgen qoldanystaǵy kredıtter úshin sýbsıdııa alýǵa múmkindik bolady. 10. Sýbsıdııalaý kezinde bank qandaı komıssııa jáne alym óndirip alady? Jaýap: Bank sýbsıdııalaý kezinde kredıtke baılanysty eshqandaı komıs­sııa, alym jáne/nemese ózge tólemder óndirip almaıdy. Tek kredıtteý shartta­rynyń kásipkerdiń bastamashy­lyǵymen ózgerýine baılanysty, kásipkerdiń kredıt mindettemelerin buzý sebebine baıla­nysty óndirilip alynatyn komıssııa, alymdar jáne/nemese ózge tólemderden basqa. 11. Kásipker jobaǵa óz qarajatymen qatysýy tıis pe jáne qandaı mólsherde qatysýy tıis? Jaýap: Kásipker jobanyń jalpy iske asyrylý qunynyń 15%-ynan tómen bolmaıtyn deńgeıde óz qarajatymen (aqshalaı) nemese 25%-ynan kem bolmaıtyn mólsherde múlik túrinde jobanyń iske asyrylýyna qatysýyn qamtamasyz etýi tıis. 12. Eger jańa jobaǵa kredıt beriletin bolsa, onda kásipker sýbsıdııa alý úshin qaıda ótinish jasaýy qajet? Jaýap: Sýbsıdııa berý mehanızmi mynadaı kezeńderden turady. Kásipker jańa kredıt alý úshin nemese qoldanys­taǵy kredıt boıynsha sýbsıdııa alý nıeti týraly jáne sýbsıdııalaý maquldanǵan jaǵdaıda kredıt syıaqysynyń mólsher­lemesin tómendetý týraly bankke ótinish jasaıdy, bank kredıt berý/kredıt syıaqy­synyń mólsherlemesin tómendetý týraly oń sheshim shyǵarǵan jaǵdaıda, kásipker jergilikti atqarý organyna (JAO), ıaǵnı úılestirýshige (ákimdik janyndaǵy kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasyna) ótinish etedi. JAO barlyq qujat pen aqparatty alǵan kezden bastap 10 jumys kúni ishinde jobany Aımaqtyq úılestirý keńesiniń (AÚK) qaraýyna shyǵarady. AÚK sýbsıdııalaýdyń múmkin­digi (múmkin emestigi) týraly sheshim qabyldaıdy, sosyn AÚK otyrysy ótki­zil­gen kúnnen bastap, 2 jumys kúni ishin­de hattamamen resimdeledi jáne hattamada jobasy maquldanbaǵan jekelegen kásipkerlerdiń qatystyrylmaý sebepteri mindetti túrde kórsetilýi tıis. JAO AÚK hattamasy ázirlengennen keıin maquldan­ǵan jobalar tizbesin 2 jumys kúni ishinde Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstrligine – (maquldanǵan jobalar­dyń baǵdarlamanyń krıterıılerine sáıkestigin tekserý úshin); bankterge jáne “Damý” qoryna (kásipkermen sýbsıdııa­laý shartyn jasasý jónindegi daıyndyq is-sharalaryn ótkizý úshin); EDSM AÚK hattamasy men kásipkerler boıynsha (maquldanǵan/bas tartylǵan) qujattar paketin alǵan kezden bastap, 10 jumys kúni ishinde jekelegen jobalardy bekitedi nemese olardy quptamaıdy jáne qabyl­danǵan sheshimdi JAO nazarlaryna jetkizedi. JAO kásipker jobasynyń bekitilgeni jaıly EDSM-nen hat alǵannan keıin jobalary AÚK-pen, ıa bolmasa ýákiletti organmen sýbsı­dııalanýǵa maquldanǵan nemese bas tartý sebepterin kórsete otyryp, bas tartylǵan barlyq kásipkerlerdi 5 jumys kúni ishinde habardar etedi. Bank kásipker jobasynyń bekitilgeni jaıly EDSM-nen hat alǵannan keıin bank pen kásipker arasynda sýbsıdııalaý sharty jasalyna­dy. Sýbsıdııalaý shartyna qol qoıǵannan keıin, bank pen kásipkerdiń qoly qoıyl­ǵan sýbsıdııalaý shartynyń túpnusqasyn qarastyrýy jáne qol qoıýy úshin “Damý” qoryna usynady. JAO EDSM-nen hat alǵan kezden bastap 3 jumys kúni ishinde “Damý” qorynan sýbsıdııa soma­syn esepteı otyryp, 1 toqsan ishinde bankke tóleýge jetkilikti aqshalaı qara­jatty aýdarýǵa ótinim suratady. “Damý” qory JAO-dan saýal hat alǵannan keıin kásipkerdiń kredıti boıynsha bankke 1 toqsan ishinde tólenýi tıis sýbsıdııa somasyn eseptep, sodan keıin ótinim qalyptastyrady jáne ony JAO-ǵa joldaıdy. “Damý” qory tıisti toqsan ýaqyty ótkenge deıin, qarajatty kelesi toqsanda bankke sýbsıdııa tóleýge aýdarý úshin ótinimdi 15 jumys kúninen keshik­tirmeıtin merzimge JAO-ǵa joldaıdy, JAO qarajatty ótinimde kórsetilgen derekter boıynsha “Damý” qorynyń shotyna aýdarýdy 3 jumys kúni ishinde júzege asyrady. “Damý” qory kásipker óziniń kredıt boıynsha syıaqy bóligin tólegennen keıin, kásipkerdiń qaryz syıaqysy boıynsha shyǵystarynyń ornyn toltyrý úshin, qarajatty aı saıyn bankke aýdaryp otyrady. 13. Qandaı jaǵdaıda jańa jobalar boıynsha sýbsıdııalaý toqtatylýy múmkin? Jaýap: Qarjy agenti sýbsıdııa­lanatyn kredıttiń maqsatsyz paıdalany­lýy, kásipkerdiń banktik qaryz shartyna sáıkes tólem kestesine saı bank aldyndaǵy tólemderin tóleý jónindegi mindettemelerin 3 aı boıy oryndamaý faktileri anyqtalǵan jaǵdaıda, kásipkerdi sýbsıdııalaýdy toqtatýǵa quqyǵy bar. Sýbsıdııalaýdy toqtatý nemese qaıta jańǵyrtý týraly aqyrǵy sheshimdi Qarjy agenti jáne/nemese baǵdar­lamanyń jergilikti deńgeıdegi úılestirýshisiniń ótinishi negi­zinde tek ýákiletti organ ǵana qabyldaıdy. 14. “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasynyń birinshi baǵyty “Jańa bıznes bastamalardy qoldaý” aıasynda ishinara kepildik alý sharttary qandaı? Jaýap: Kepildik berý ishinara bolyp tabylady jáne kepildik sharty kredıt somasynyń 50%-ynan aspaýy shart, ıaǵnı bir ótinish berýshige 1,5 mlrd. teńgeden as­paıtyndaı bolýy qajet. Kepildik mól­sheri kredıt somasynyń 50% aspaýy tıis. 15. Qandaı kásiporyndar kredıt boıynsha kepildik ala almaıdy? Jaýap: Úkimettiń 2008 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy № 1344 qaýlysyna sáıkes monı­torıng júrgizilýi tıis iri salyq tó­leýshiler tizbesine engizilgen metallýrgııa sektorynyń kásiporyndaryna kepildik berilmeıdi. Odan bólek, aksızdeletin taýarlardy (spırttiń barlyq túrleri, alkogoldi ónim, quramynda keminde 0,5 paıyz etıl spırti bar syra, temeki ónimderi, benzın (avıasııalyq benzınnen bólek), dızel janar-jaǵarmaıy, jeńil avtomobılder (múgedekterge arnalǵan qolmen basqarylatyn nemese adapter arqyly qolmen basqarylatyn avtomo­bıl­derden basqasy), shıki munaı, gaz kondensaty) shyǵarýmen aınalysatyn jobalarǵa kepildik berilmeıdi. 16. Kredıtke kepildik berý kezinde artyqshylyq kimderge beriledi? Jaýap: Baǵdarlamaǵa qatysý úshin kásipker óz qyzmetin baǵdarlamada anyqtalǵan ekonomıka sektorlarynyń birinde júzege asyrýy tıis. Jobalardy aımaqtyq úılestirý keńesi qarastyrǵan kezde árbir aımaq úshin ekonomıkanyń basym sektorlaryna jáne jergilikti damý baǵdarlamalaryna sáıkes, aımaq úshin meılinshe mańyzdy bolyp tabylatyn jobalarǵa artyqshylyq beriletin bolady. 17. Kepildik alýdyń sharttary qandaı? Jaýap: Kepildik tek jańa kredıtterge ǵana beriledi. Kredıttiń nysanaly maqsaty – negizgi qor satyp alý jáne/nemese jańǵyrtý, sonyń ózinde kredıt somasynyń 20% aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa jiberilýi múmkin. Kásipker jobanyń jalpy iske asyrylý qunynyń 15%-nan tómen emes mólsherde aqshalaı nemese 25%-ynan kem bolmaıtyn mól­sherde múlik túrinde jobanyń iske asy­rylýyna qatysýyn qamtamasyz etýi tıis. 18. “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasynyń ekinshi baǵyty boıynsha “Kásipkerlik sektordy saýyqtyrý” degenimiz neni bildiredi jáne sýbsıdııany qarjylaı saýyqtyrý aıasynda alý sharttary qandaı? Jaýap: Qarjylaı saýyqtyrý “Bıznestiń jol kartasynyń” ekinshi baǵyty bolyp tabylady, qoldanystaǵy kredıt boıynsha syıaqy mólsherlemesin jyldyǵy 12%-ǵa deıin syıaqy mólsherlemesimen sýbsıdııalaý jónindegi is-sharalar soǵan sáıkes ótkizilip otyrady, osy mólsherlemeden 5%-dy memleket sýbsıdııalaıtyn bolady. 19. Qarjylyq saýyqtyrý aıasynda basymdyqty tártippen qandaı jobalarǵa sýbsıdııa beriledi jáne kredıt boıynsha merzimin tym uzartyp alǵan kásipker kómek ala ma? Jaýap: Sýbsıdııalaý bankterdiń (ma­qul­daý kezinde) burynǵy kredıtteri jáne jańa bereshek boıynsha joba maqul­danǵannan keıin týyndaıtyn qoldanys­taǵy kredıt jelisi aıasynda ǵana júzege asyrylady. О́tinimdi qarjylyq saýyq­tyrý aıasynda 2010 jyly ǵana berýge bolady. 20. Qarjylyq saýyqtyrý aıasynda sýbsıdııalanatyn kredıt somasy qansha? Jaýap: Sýbsıdııalanatyn kredıt somasy bir boryshker-kásipker úshin 3 mlrd. teńgeden aspaýy tıis. Onyń ishinde, kredıt somasy, boryshker-kásipker tulǵalarmen/kompanııalarmen úlestes kredıt boıynsha bereshekti esepteme­gende, árbir boryshker-kásipkerge jeke eseptelinedi. 21. Syıaqy stavkasynyń qandaı bóligi qarjylyq saýyqtyrý aıasynda memleket tarapynan sýbsıdııalanady? Jaýap: Kredıt boıynsha syıaqynyń nomınaldy mólsherlemesi jyldyǵy 12%-dan aspaıtyn kredıtter ǵana sýbsıdııa­lanýy tıis, onyń keminde 7%-yn boryshker-kásipker tóleıdi, al 5% ornyn memleket toltyrady. 22. Sýbsıdııa boryshkerlerge qandaı merzimge beriledi? Jaýap: Sýbsıdııalaý merzimi 3 jyldan aspaýy tıis. KÁSIPKERLIK KО́ŃIL BО́LSE DAMIDY Reseılikter bıznesti qoldaýdaǵy qazaqstandyq is-sharalarǵa qyzyǵýshylyq tanytady Budan buryn habarlan­ǵanyn­daı, ústimizdegi jylǵy 19 mamyr­da Máskeýde “Shaǵyn jáne orta bıznesti damytý” atty II iskerlik forým ótken bolatyn. Osy jıyn­da Qazaqstan ekonomıka­synyń álemdik qarjy daǵdary­synan keıingi damý barysy jan-jaqty áńgime arqaýyna aınaldy. “Qazaqstanda daǵdarys ke­zeńin­de shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý baǵytynda qabyldanǵan sharalardy TMD elderiniń birde-birindegi jaǵdaımen salystyrýǵa bolmaıdy. Sońǵy eki jylda daǵ­darysqa qarsy sharalar sheńbe­rinde atalǵan maqsattar úshin 2,8 mıllıard dollarǵa jýyq qarjy bólindi. Sonyń nátıjesinde 9 myń shaǵyn jáne orta bıznes sýbek­tilerine qoldaý kórsetti, sondaı-aq 27 myń jumys orny quryldy”, dep atap kórsetti osy forýmǵa qatysqan “Damý” shaǵyn kásip­kerlikti damytý qorynyń tóraǵasy Bolat Muqyshev. TMD-nyń ózge elderine qaraǵanda Qazaqstanda shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna qolaıly jaǵdaılar jasalǵan. Qarjylyq qysyltaıań shaqta el Úkimeti kásipkerlerge eleýli kómek kórsetti, dep esepteıdi reseılik kásipkerler. “О́kinishke qaraı, Reseıde úkimetke kásipkerlerdiń sózi ótpeıdi. Sondyqtan bıznes ózine kerekti kómekti emes, tek úkimet usynǵan kómekti ǵana ala alady. Al Qazaqstanda Úkimet kásipker­lerdiń usynysyn eskeredi. Sonyń ar­qasynda Astanada kóptegen jańa ári tıimdi jobalar qolǵa alyndy”, deıdi “Opora Rossıı” shaǵyn jáne orta bıznestiń búkil­reseılik qoǵamdyq uıymynyń prezıdenti Sergeı Borısov. “Qazaqstanda qolǵa alynǵan sharalarǵa reseılikterdiń qyzy­ǵýshylyq tanytýy túsinikti. О́ıtkeni TMD boıynsha shaǵyn jáne orta bızneske Qazaqstan Úkimeti ǵana eleýli qoldaý kórsetip otyr. Túrli salalardaǵy bızneske sońǵy eki jylda ǵana 2,5 mıllıard AQSh dollarynan astam qarjy bólindi”, dedi osy oraıda B.Muqyshev. Onyń aıtýynsha, Reseı – jer kólemi úlken, halqy kóp alpaýyt elderdiń biri. Qazaqstanmen salystyrǵanda ishki jalpy ónimi de 12 ese joǵary. Soǵan qaramas­tan Reseıde shaǵyn jáne orta bızneske bólingen qarjy Qazaq­stanǵa qaraǵanda 3 ese kem. Onyń ústine bankter berip otyrǵan nesıeniń ústeme paıyzdary da tym joǵary. “Úkimettiń qoldaýymen bolsa da Reseı bıznesmenderiniń bankten alatyn nesıeleriniń paıyzdyq stavkalary 15,2 paıyzdy quraıdy eken. Al bizde ol 8 paıyzben berilip otyr. 15,2 paıyz degen nomınaldy stavka, oǵan baǵalaý, saqtandyrý aqylary qosylǵanda 17-18 paıyzǵa deıin ósip ketedi”, dep joǵaryda aıtylǵandardy “Atameken” odaǵy” Qazaqstannyń ulttyq ekonomı­kalyq palatasy­nyń tóraǵasy Azat Perýashev te óz sózinde rastady. Reseı bıznesmenderiniń ózderi bolsa sansyz tekserýler men sebep­siz salyqtardan kóz asha almaı kelemiz dep sanaıdy. Osy oraıda máskeýlikter Qazaqstanda qolǵa alynǵan “Bıznestiń jol kartasy” baǵdarlamasyna úlken qyzyǵý­shylyqpen qaraıdy. Daǵ­darystan álsiregen orta jáne shaǵyn bıznestiń jaǵdaıyn jaqsartýǵa arnalǵan baǵdarlama Reseıde de júzege assa deıdi reseılik kásipkerler. “Qazaqstanda IJО́ men óner­kásip óndirisiniń ósýi baıqalýda. Al Reseıde dańǵdarys zardaptaryn joıý sharalary áli talqylanýda. Reseılikter úshin birinshi kezekte “Bıznestiń jol kartasy-2020” baǵdarlamasy sheńberinde ká­siporyndardy saýyqtyrý turǵy-synda qabyldanǵan qazaqstandyq sharalar qyzyqtyrady. Ásirese ol salyqtyq boryshtar boıynsha aıyppuldardy esepten shyǵaryp tastaý nemese ol boryshtardy tóleý merzimderin keıinge qaldyrý sııaqty sharalarǵa qatysty”, dep atap kórsetti Azat Perýashev. Onyń aıtýynsha, óz tarapy­nan Qazaqstan jaǵy da Reseı tájirıbesin zerttep, tanysýǵa múddeli. Máselen, sýbsıdııalan­ǵan paıyzdyq stavka Reseıde bir­neshe jyldardan beri qoldany­lyp keledi. Sol sııaqty nesıeler­di tıisti qorlar arqyly kepil­dendirý tetiktermen tanysýdyń da mańyzy zor. “Qazaqstanda kásipkerlikti damytýǵa qatysty qyzǵylyqty da progressıvti sharalar Reseıge qa­raǵanda áldeqaıda jyldam qabyl­danýda. Biz Qazaqstan Úkimeti men kásipkerlerdiń eksperımentterge baratynyn kórip otyrmyz. Bizde ulttyq ekonomıkanyń aýqymdy­lyǵyna baılanysty ondaı eksperı­mentterge qaýiptenýshilikpen qa­raıdy. Degenmen biz Qazaqstanda qalyp­tasqan oń tájirıbelerden úırenýge daıynbyz”, deıdi B.Borısov. Sol sııaqty ol “Atameken” odaǵy” UEP-pen aradaǵy kelisim sheńberinde jıirek aqparattar almasyp, sala boıynsha da, óńiraralyq  qyzmettestikterde de qarym-qatynastardy arttyra túsý qajettigine nazar aýdardy. S.ALMASOV. (jalǵasy)