– Iá, bıyl «KEGOC» AQ-nyń qurylǵanyna shırek ǵasyr boldy. Osy ýaqyt ishinde kompanııa elimizdiń elektr energııasyn tutynýshylaryn elektr qýatymen senimdi jabdyqtaýdy qamtamasyz etý úshin aıtarlyqtaı jumys atqaryp, ózine júktelgen mindetti abyroımen oryndap keledi.
Jalpy alǵanda, kún tártibinen túspeıtin basty máselelerdiń biri – elektr energııasyna degen jyl saıyn ósip kele jatqan qajettilikterdi qamtamasyz etý maqsatynda qoldanystaǵy joǵary kerneýli jeliler men qosalqy stansalardy jańǵyrtý jáne jańa ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý. Mysaly, bıylǵy tamyz aıynda biz kerneýi 220 kV «Ortalyq» jańa qosalqy stansasyn iske qostyq. Ol «Túrkistan qalasyn syrttan elektrmen jabdyqtaý shemasyn kúsheıtý. Elektr jelilik obektilerdi salý» jobasy aıasynda salyndy. Osy energetıka obektisiniń qajettiligi Túrkistan energııa torabynda sońǵy jyldary elektr qýatyn tutynýdyń aıtarlyqtaı ósýinen týyndaǵanyn atap ótkim keledi.
Búginde jańa qosalqy stansa atalǵan óńirdi elektrmen jabdyqtaýdyń qosymsha ortalyǵyna aınaldy. Osynyń nátıjesinde jergilikti elektr taratý jelisin damytý úshin jaǵdaılar jasalýda, óńirlik elektr jelilik ınfraqurylymnyń qajetti ótkizý qabileti qamtamasyz etilýde.
Eń mańyzdysy, «Ortalyq» qosalqy stansasyn qoldanysqa engize otyryp, oǵan shamamen 180 megavatt qýatty qosý múmkindigi týyp otyr. Bul Túrkistan qalasynyń qazirgi tutyný kóleminen 3 ese kóp.
Biz, sonymen qatar fılıaldarymyzda, atap aıtqanda, Aqtóbe, Batys jáne Sarybaı júıearalyq elektr toraptarynda 220-500 kV áýelik elektr jetkizý jelilerin (ÁJ) rekonstrýksııalaýdy jalǵastyrý ústindemiz.
Qazirgi ýaqytta iske asyrylyp jatqan jobalardyń qatarynda «Qazaqstannyń Birtutas elektr energetıkalyq júıesi (BEJ) Batys aımaǵynyń elektr jelisin kúsheıtý. Elektr jelilik obektilerdi salý» jobasy bar. Ol jumys istep turǵan 220 kV qosalqy stansalarǵa jáne jańa «Qarabatan» taratý pýnktine qosa otyryp, uzyndyǵy 779,7 km 220 kV «Oral – Pravoberejnaıa – Inder – Qarabatan – Qulsary – Teńiz» tranzıtiniń ekinshi tizbeginiń elektr jelilik obektilerin salýdy kózdeıdi. Jumystar aldaǵy 2023 jyly aıaqtalýǵa tıis. Jobany iske asyrý respýblıkanyń batys oblystary arasynda 220 kV elektr jelilerin kúsheıtý esebinen qoldanystaǵy tranzıttik jelilerdiń ótkizý qabiletin jáne Qazaqstannyń Birtutas elektr energetıka júıesi Batys aımaǵynyń tutynýshylaryn elektrmen jabdyqtaý senimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Búgingi tańda elimizdiń Batys óńirin Qazaqstannyń Birtutas elektr energetıka júıesimen biriktirý máselesi óte ózekti bolyp otyr.
Osy rette qazirgi ýaqytta Prezıdent Q.Toqaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Ádiletti Qazaqstan: bárimiz jáne árqaısymyz úshin. Qazir jáne árdaıym» saılaýaldy baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi sharalar týraly» Jarlyǵynda bergen tapsyrmasyn iske asyrý – biz úshin asa mańyzdy mindet. Onyń 56-tarmaǵynda «eldiń energııa júıesin biriktirýge arnalǵan elektr jetkizý jelisin salýdy aıaqtaý» qajettigi atap kórsetilgen. «KEGOC» AQ «Batys Qazaqstannyń energııa júıesin Qazaqstan BEJ-men biriktirý. Elektr jelilik obektilerdi salý» jobasyn ázirleýdi bastady. Osy jobany biz 2028 jyly aıaqtaýymyz kerek. Bul Batys aımaqty Qazaqstan BEJ-iniń negizgi bóligimen biriktirip qana qoımaıdy, sonymen qatar qurylysy josparlanyp otyrǵan jel jáne gaz generasııasynyń iri obektileriniń qýatyn berýdi de qamtamasyz etedi.
«Qazaqstan BEJ-i Ońtústik aımaǵynyń elektr jelisin kúsheıtý» perspektıvaly jobasy da mańyzdy. Ol da Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha iske asyrylady jáne Almaty, Jetisý, Jambyl, Túrkistan jáne Qyzylorda oblystarynyń 500-220 kV elektr jelilerin kúsheıtý jolymen, onyń ishinde Shý – Jambyl – Shymkent 500 kV ÁJ salý arqyly qosalqy stansalardy tıisinshe keńeıte otyryp, Ońtústik aımaq tutynýshylaryn elektrmen jabdyqtaý senimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Bul rette biz barlyq jobany bıýdjettik qarjylandyrýsyz, óz qarjymyzdyń esebinen jáne nesıe alý arqyly iske asyratynymyzdy atap ótken jón. Kompanııanyń bedeliniń joǵarylyǵy ınvestorlardan, onyń ishinde álemniń jetekshi qarjy ınstıtýttarynan qajetti qarajat alýǵa múmkindik berip otyr. Sondaı-aq qajetti qarajattyń bir bóligi oblıgasııalardy ornalastyrý arqyly da alynady. Osy arada men bıyl KEGOC baǵaly qaǵazdarynyń bul túrin 2022 jyldyń kúzinde shyqqan «jasyl» oblıgasııalar shyǵarýǵa kóshý arqyly ózgertkenimizge nazar aýdarǵym keledi. Shyǵarylym kólemi qamtamasyz etilmegen 35 mln kýpondyq oblıgasııalar esebinen 35 mlrd teńgeni, al nomınaldy quny – árbir danasy úshin 1 myń teńgeni qurady. Oblıgasııalar bıylǵy qarasha aıynda Qazaqstan qor bırjasynda (KASE) ornalastyryldy. Olardy ornalastyrýdan túsken qarajat kompanııanyń jańartylatyn energııa kózderin energııa teńgerimine aýqymdy tartý, eldiń energetıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý, sonymen qatar elektr energııasyn jetkizý tıimdiligin arttyrý úshin qajetti jelilik ınfraqurylym qurylysymen baılanysty jobalardy iske asyrýǵa baǵyttalady.
Ýaqtyly júrgizilgen jóndeý-paıdalaný jumystary, jumys istep turǵan energııa obektilerin jańǵyrtý jáne jańa ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý bizge negizgi óndiristik mindetterimiz ben maqsattarymyzdy tabysty oryndaýǵa múmkindik beredi. Mysaly, bıylǵy 7 jeltoqsanda saǵat 10:39-da 16 459 MVt – júkteme maksımýmy tirkeldi. Bul táýelsiz Qazaqstannyń búkil tarıhyndaǵy rekordtyq kórsetkish bolyp sanalady. Osyndaı joǵary júkteme kezinde Ulttyq elektr toraby senimdi, shtattyq rejimde jumys istedi.
Jalpy, aldyn-ala esepteýlerge súıensek, 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha «KEGOC» AQ tarapynan qyzmetterdiń mynadaı kólemi kórsetiletinin aıtýǵa bolady: Ulttyq elektr toraby (UET) arqyly elektr energııasyn tasymaldaý – 58,4 mlrd kVt saǵatty; elektr energııasyn jelige bosatý jáne tutynýdy tehnıkalyq dıspetcherlendirý jónindegi qyzmetter – 104,3 mlrd kVt saǵatty; elektr energııasyn óndirý-tutynýdy teńgerimdeýdi uıymdastyrý boıynsha kórsetilgen qyzmetter – 203,5 mlrd kVt saǵatty quraıtyn bolady.
Osylaısha, óndiristik kórsetkishterdi josparlanǵan mejege saı qamtamasyz etý kompanııanyń qarjylyq turaqtylyǵyn saqtaýǵa múmkindik beredi. Nátıjesinde, biz qarjy ınstıtýttary aldyndaǵy barlyq mindettememizdi ýaqtyly oryndaımyz. Osy oraıda aıta ketetin taǵy bir jaıt, bıylǵy qyrkúıekte KEGOC Halyqaralyq qaıta qurý jáne damý bankiniń 46,3 mln AQSh dollary mólsherindegi qaryzyn merziminen buryn tolyqtaı ótedi. Bul jónindegi sheshim valıýtalyq táýekeldi, boryshtyq júktemeni jáne shetel valıýtasyndaǵy qaryzdardy óteý shyǵyndaryn azaıtý maqsatynda qabyldandy. Eske sala keteıin, atalǵan qarajat 2010 jyly «Qazaqstan UET-na kerneýi 500, 220 kV jeliler arqyly qosyla otyryp, 500 kV Alma QS salý» ınvestısııalyq jobasyn iske asyrý úshin óteýdiń sońy 2035 jylǵa belgilenip, 25 jyl merzimge tartylǵan bolatyn. Iаǵnı biz qaryzymyzdy merziminen 13 jyl buryn tolyq kóleminde ótedik.
«KEGOC» AQ-da adamdar – árqashan basty qundylyq, al qyzmetkerlerdiń joǵary biliktiligi men tájirıbesi – tabysty damýdyń kepili bolyp sanalady. Joǵaryda atalǵan barlyq jetistik – KEGOC qyzmetkerleriniń uıymshyl tobynyń joǵary nátıjelerge qol jetkizýge baǵyttalǵan eńbeginiń nátıjesi.
Kompanııada kadrlyq saıasat júıeli túrde júzege asyrylady. Ol merıtokratııa qaǵıdattaryna súıene otyryp, mańyzdy zııatkerlik jáne kásibı resýrs retinde kadrlyq áleýetti qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Sóıtip, kompanııada ár qyzmetkerdiń kásibı ósýi men jeke damýyna jaǵdaı jasalady.
Kadrlarmen jumys isteýdiń taǵy bir mańyzdy qyry – talanttardy ashý. Bıylǵy qarasha aıynyń basynda biz kompanııa tarıhynda alǵashqy ret «KEGOC» AQ óndiristik fılıaldarynyń kelesheginen úmit kúttiretin jastar ókilderimen kezdesý uıymdastyrdyq. Ol eki kúndik forým formatynda ótip, baǵdarlamasynda bıznes-trenıng, zııatkerlik oıyn, óndiristik qaýipsizdik, qarjylyq saýattylyq jáne kompanııanyń tehnologııalyq damý jobalary boıynsha oqytý aqparattyq sessııalary boldy. Qyzmetkerler men kompanııa basshylyǵy arasynda ózara tyǵyz qarym-qatynas qalyptastyrýdyń bul nysany, bir jaǵynan, jas energetıkterge ózderiniń kásibı qasıetterin ashýǵa, kóshbasshylyq qabiletterin kórsetýge múmkindik berse, ekinshi jaǵynan, aldaǵy ýaqytta kompanııanyń strategııalyq maqsattaryna qol jetkizýge qyzmet ete alatyn bolashaǵy zor qyzmetkerlerdi anyqtaýǵa yqpal etedi.
Kadrlyq damý aıasyndaǵy taǵy bir mańyzdy másele – kadr rezervinde turǵan orta jáne joǵary býyn basshylary úshin qosymsha bilim alýǵa jaǵdaı jasaý.
Tutastaı alǵanda, kompanııada personaldy áleýmettik qoldaýdy kúsheıtý boıynsha josparly jumys júrgizilý ústinde. Aqpan aıynda qyzmetkerlerdiń barlyq sanatynyń jalaqysy kóterildi jáne kompanııanyń mereıtoıy men Respýblıka kúni Ulttyq merekesine oraı birjolǵy syıaqy tólendi.
Sonymen qatar qyzmetkerler ómirinde bolatyn ártúrli jaǵdaılar men oqıǵalardy eskere otyryp, Ujymdyq shartqa balanyń dúnıege kelýi, nekege turý, mereıtoılar, otbasy múshelerine kútim jasaý jáne t. b. otbasylyq jaǵdaılar boıynsha qosymsha tólemder men aqyly demalystar qarastyrylǵan ózgerister engizildi.
Biz aldaǵy ýaqytta da qyzmetkerlerdiń ál-aýqatyn jaqsartý jumysyn jalǵastyra beretinimizdi jáne 2023 jyldan bastap taǵy da birqatar is-shara josparlanǵanyn qýana habarlaǵym keledi.
Atap aıtqanda, 2023 jylǵy qańtardan bastap qyzmetkerlerdiń barlyq sanatynyń jalaqysy orta eseppen 15%-ǵa kóterilse, 2024-2025 jyldar kezeńinde toqsandyq syıaqy mólsheri kezeń-kezeńimen 0,5-ten 1 laýazymdyq jalaqyǵa deıin ósiriledi. Al 2026 jyly jyldyq syıaqy mólsherin eki jalaqyǵa deıin jetkizý mejelengen.
Budan basqa, kelesi jyldyń basynan bastap búkil Qazaqstan boıynsha jetekshi medısınalyq ortalyqtardyń qyzmetterin qamtıtyn erikti medısınalyq saqtandyrý baǵdarlamasy qaıtadan iske asyrylmaqshy.
Kompanııa úshin qymbat qyzmetkerlerdi yntalandyrýdy arttyrý maqsatynda qosymsha shara retinde jeńildikpen beriletin nesıe baǵdarlamasyn iske qosamyz. Ony biz seriktes bankpen yntymaqtastyqta júzege asyramyz. Bul baǵdarlamanyń mindeti – joǵary bilikti kadrlarǵa turǵyn úı satyp alýǵa nemese turǵyn úı jaǵdaılaryn jaqsartýǵa arnalǵan jeńildetilgen paıyzdyq mólsherlememen nesıe berý arqyly olardyń kompanııada uzaq merzimde qyzmet etýine jaǵdaı jasaý.
Osy múmkindikti paıdalana otyryp, áriptesterimdi kásibı merekemizben jáne kele jatqan Jańa jylmen quttyqtaǵym keledi.
Sonymen qatar qazaqstandyqtardy aldaǵy jyly da «KEGOC» AQ UET-nyń tıimdi jumys isteýin qamtamasyz etý úshin barlyq kúsh-jigerin jumsaıtynyna, al Júıelik operator retinde Qazaqstan Respýblıkasy BEJ-niń jumys isteý senimdiliginiń joǵary deńgeıin qamtamasyz etetinine sendirgim keledi, dedi «KEGOC» AQ basqarma tóraǵasy Qanysh Moldabaev.
Daıyndaǵan
Mergen KО́LDEI
