Bankterdiń iriktelip, suryptalýy halyq tarapynan olarǵa degen senimniń qanshalyqty berik ornyǵýyna da baılanysty. Halyqtyń qarjylyq saýattylyǵy artyp keledi. Bul oraıda azamattar qaı bankke aqshasyn senip tapsyryp (depozıt), qaı bankten nesıe rásimdeý keregin saraptaı bastaıdy. Bankterdiń qyzmetin paıdalanar aldynda jahan boıynsha úzdik úshtikke kiretin halyqaralyq reıtıng agenttikteriniń zertteýlerine kóz júgirtken artyq bolmaıdy.
Ranking sarapshylary aktıv kólemi boıynsha elimizdegi úzdik on banktiń tizimin jasaǵan. Kósh basynda – «Otbasy bank» pen «Halyk Bank». Fitch agenttigi bul eki qarjy ınstıtýtynyń jaǵdaıyn «Turaqty» dep baǵalaǵan. Odan keıingi oryndarda – Kaspi Bank, ForteBank, «Bank SentrKredıt» jáne Jusan Bank.
Bank sapasyn baǵalaıtyn erekshe mańyzdy faktordyń biri, olardyń aktıv kólemi. Bul rette «nashar» aktıvter úlesine nazar aýdarý óte mańyzdy. О́ıtkeni banktiń qaryz portfelinde merzimi ótken bereshekter (tólenbegenine 90 kúnnen asqan qaryzdar, NPL 90+) qanshalyqty kóp bolsa, banktiń aktıv sapasy da máz emes degen sóz. Bul jerde úzdik kórsetkish «Otbasy bankte». Bul qarjy uıymyndaǵy NPL 90+ úlesi nebári 0,08 paıyzdy quraıdy. Odan keıingi oryndarda «Halyk Bank» (NPL 90+ úlesi – 2,3 paıyz); «Bank SentrKredıt» (NPL 90+ úlesi – 2,9 paıyz); Bank RBK (NPL 90+ úlesi – 3,2 paıyz).
Prýdensııalyq talaptardyń oryndalýyna baılanysty úzdik ondyq ishinde údeden shyǵa almaı otyrǵan jalǵyz qarjy ınstıtýty – Bereke Bank (burynǵy «Sberbank»).
Bankterdiń damý strategııasy men ornyqtylyǵyn olar usynyp otyrǵan ónimderge qarap ta baǵalaýǵa bolady. Qazir halyq bankterdiń bólip tóleý usynystaryna jıi qyzyǵýshylyq tanytady. Eldegi ekinshi deńgeıli 21 banktiń jeteýi bólip tóleý kartalaryn usynady eken. Kartany seriktestik jelige baılamaı jáne komıssııasyz usynatyn jalǵyz bank – Altyn Bank. Bul banktiń kartasy arqyly álem boıynsha 6 aıǵa bólip tóleý shartymen saýda jasaýǵa bolady.
О́z kezeginde «Bank SentrKredıt» pen Halyk Bank seriktestik jelilerden tys satylymdar boıynsha aıyna 1 paıyz kóleminde komıssııa ustaıdy. Taǵy eki bank seriktestik jelisinen tys bólip tóleý kartasyn ádettegi nesıe kartasy retinde paıdalanýǵa múmkindik beredi. Olar – «Bank Hoým Kredıt» jáne «Eýrazııalyq bank».
«Kaspi Bank» óz kartasy boıynsha bólip tóleýdi tek seriktester jelisi aıasynda ǵana usynady: komıssııasyz, 3 aıǵa bólip tóleý shartymen. ForteBank-tiń resmı saıtynda merzim jáne komıssııa boıynsha shart joq.
«Bólip tóleý kartasy boıynsha maksımaldy nesıe lımıtin «Bank SentrKredıt» (7 mln teńgege deıin) jáne «Altyn Bank» (5 mln teńgege deıin) usynady. «Halyk Bank», «Eýrazııalyq bank» jáne «ForteBank» – 3 mln teńgege deıin, «Bank Hoým Kredıt» – 2 mln teńgege deıin, al «Kaspi Bank» 150 myń teńgege deıin lımıt usynady. Bólip tóleý kartasynan aqsha sheship alý múmkindigi 5 bankte qarastyrylǵan. Olar – «Altyn Bank», «Bank SentrKredıt», «Bank Hoým Kredıt», «Eýrazııalyq bank» jáne «ForteBank». «Halyk Bank»-ten basqa banktiń barlyǵy bólip tóleý kartasyna qyzmetti tegin kórsetedi. «Halyk Bank» ekinshi jyldan bastap jyldyq qyzmet kórsetý komıssııasy retinde 6 990 teńge kóleminde komıssııa ustap qalady», delingen Ranking zertteýinde.
Mamandardyń zertteýinshe, uzaq ýaqyttan beri alǵash ret byltyr nesıe kartasynyń sany jyldyq dınamıkada ájeptáýir qysqardy. 2022 jyldyń qazan aıynyń qorytyndysy boıynsha elde 3,85 mln belsendi nesıe kartasy bar. 2021 jyly mundaı karta sany 3,99 mln bolǵan.
Aılyq dınamıkada kúrt quldyraý 2022 jyldyń basynda baıqalǵan – 2,6 mln kartaǵa deıin azaıyp ketken. Sosyn jaǵdaı birtindep rettelip, jyldyń sońǵy aılarynda ósim qaıta kórinis bere bastaǵan.
