Kollajdy jasaǵan Záýresh Smaǵul, «EQ»
«Ishki jáne syrtqy ınflıasııalyq úderister dınamıkasy, sondaı-aq ekonomıkalyq ósý traektorııasy Ulttyq bank boljamynyń bazalyq ssenarııine sáıkes qalyptasýda. Inflıasııalyq táýekelderdiń balansy proınflıasııalyq kúıin saqtap qaldy. Sebebi ınflıasııanyń ornyqty bóligi joǵary qalyptasyp, ınflıasııalyq kútýler qarqyn aldy. Logıstıkalyq tizbekterdiń qurylymdyq ózgerýi ekonomıkaǵa teris yqpalyn tıgizip keledi. Saqtalyp otyrǵan táýekelder bazalyq mólsherlemeni uzaq ýaqyt ishinde aǵymdaǵy mánderde ustap turýdy talap etedi», delingen Ulttyq bank habarlamasynda.
Qazir ınflıasııa Ulttyq banktiń kútýlerine sáıkes qalyptasyp otyr. Aılyq ınflıasııa dınamıkasy úsh aı qatarynan baıaýlaýdy kórsetip, 2022 jylǵy qyrkúıektegi 1,8 paıyzdan jeltoqsanda 1,2 paıyzǵa deıin tómendedi. Kórsetkishtiń tómendeýine qaramastan, ol ortasha jyldyq mánderden aıtarlyqtaı asyp (sońǵy 5 jyl ishinde ortasha alǵanda jeltoqsanda – 0,7 paıyz), joǵary qalpynda qaldy.
2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha, ınflıasııanyń jyldyq máni 20-21 paıyz boljamdy mán aralyǵynda qalyptasyp, 20,3 paıyzdy qurady. Jyldyq ınflıasııa quramynda azyq-túlik taýarlary men azyq-túlikke jatpaıtyn taýarlar baǵasy eń joǵary ósimdi kórsetti. Aqyly qyzmetter ınflıasııasy ózgerissiz qaldy, oǵan turǵyn úıdi jaldaý qunynyń tómendeýi men retteletin qyzmetter baǵasynyń baıaý ósýi áser etip otyr.
Buǵan oraı halyq ta aldaǵy ýaqytta ınflıasııa qarqyndy ósedi dep kútedi. Mundaı kútý úlesi jeltoqsanda 21,3 paıyz bolǵan. Kópshilik azyq-túlik baǵasynyń qymbattap jatqanyna jáne syrtqy oqıǵalardyń kúrdelene túsýine qarap, ınflıasııa ósimi toqtaı qoımaıdy dep qaýip qylady. Ulttyq banktiń habarlaýynsha, aqsha-kredıt talaptaryn barlyq jerde kúsheıtý áserinen kóptegen elde, onyń ishinde bizdiń saýda seriktesimiz sanalatyn memleketterde ınflıasııalyq úderis baıaýlaı bastaıdy. Bul azyq-túliktiń álemdik baǵasynyń birtindep tómendeýimen qatar Qazaqstandaǵy ınflıasııaǵa da áserin azaıtady dep boljaıdy Ulttyq bank sarapshylary.
«Ekonomıkanyń ósý traektorııasy Ulttyq bank baǵalaýynyń joǵarǵy shegine jaqyn qalyptasty. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń aldyn ala baǵalaýyna sáıkes 2022 jylǵy qańtar-jeltoqsanda IJО́-niń ósýi 3,1 paıyzdy qurady. Tutyný ımportynyń ósimi, bólshek taýar aınalymynyń turaqty dınamıkasy men tutynýshylyq kredıtteý kóleminiń artýy baıqalady. Proınflıasııalyq táýekelder saqtalyp otyr. Inflıasııanyń negizgi táýekelderi – ınflıasııalyq kútýler joǵary jáne turaqsyz bolǵan kezde saýda qurylymynyń ózgerisi, joǵary azyq-túlik ınflıasııasynyń saqtalýy, ákimshilik retteý kezeńinen keıin retteletin taýarlar men kórsetiletin qyzmetterge ınflıasııanyń artýy, sondaı-aq jalǵasyp jatqan soǵysqa qatysty belgisizdiktiń joǵary bolýy. Álemdegi resessııa táýekelderiniń aıasyndaǵy syrtqy suranys ahýaly, sondaı-aq logıstıkalyq jaǵdaılar munaı baǵasynyń traektorııasyna jáne ekonomıkalyq ósýge qatysty aıtarlyqtaı belgisizdik týyndatady», dep málimdedi Ulttyq bank.
Osyǵan baılanysty, is júzindegi ınflıasııanyń bazalyq ssenarııge sáıkes qalyptasýyn eskerip, qalyptasqan táýekelder balansyn nazarǵa alyp, Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni kóterý sıklin aıaqtap qalýǵa jaqyndaǵanyn jarııa etken óz málimdemesinde qalady. Bazalyq mólsherlemeni odan ári kóterý áleýeti shekteýli.
Ulttyq bank tóraǵasy Ǵalymjan Pirmatovtyń aıtýynsha, ınflıasııa boljamdyq traektorııamen qalyptasýda.
«Tutyný baǵalarynyń aılyq ósýi baıaýlap, byltyr jeltoqsan aıynda 1,2 paıyzdy qurady. Eske sala keteıin, aılyq ınflıasııa qyrkúıekte – 1,8, qazanda – 1,6, qarashada 1,4 paıyzdy quraǵan. Inflıasııanyń ornyqty bóliginiń joǵary bolyp qalýy da alańdaýshylyq týdyryp otyr. Bul proınflıasııalyq ortanyń saqtalýyn kórsetedi. 2022 jyldyń sońyndaǵy maýsymdyq faktordy eskermegendegi bazalyq ınflıasııanyń jyldyq kórsetkishi 22,2 paıyzdy qurady. Inflıasııalyq kútýlerdiń qarqyny basym. Olardyń máni jeltoqsan aıynda saýaldama júrgizilgen sátten bastalǵan ýaqyt ishindegi maksımýmdy jańartty. Inflıasııany medıanalyq baǵalaý – 21,3 paıyz. Saýaldama derekteri boıynsha, azyq-túlik baǵasynyń ósýi, syrtqy jaǵdaı men otyn baǵasy ınflıasııanyń ósýine sebep boldy. Joǵary ınflıasııalyq kútýler ınflıasııanyń bolashaqta baıaýlap, tómendeýine sebep bolýy múmkin», deıdi Ǵ.Pirmatov.
Syrtqy ınflıasııalyq ortanyń jeńildeýine qaramastan, damyǵan elderdiń iri ortalyq bankteri qatań monetarlyq saıasatty júrgizýde. AQSh-tyń Federaldy rezervtik júıesi men Eýropa Ortalyq banktiń sońǵy sheshimi mólsherlemelerdi 4,5 paıyzǵa jáne 2,5 paıyzǵa kóterý boldy.
«Osyndaı jaǵdaılar men qysymnyń álsireýine baılanysty álemdik energetıka men taýar naryqtarynda uzaq ýaqyt ishinde alǵash ret tutynýshylyq ınflıasııa baıaýlady. Saýda seriktesteri bolyp sanalatyn elderdiń kóbinde ınflıasııa baıaýlaýda. Qytaıdaǵy ınflıasııa jeltoqsan aıynda 1,8 paıyz boldy. Eýroodaqta tutynýshylyq ınflıasııa energııa baǵasynyń tómendeýinen 2022 jylǵy qarasha aıynda 11,1 paıyzǵa deıin baıaýlady. Reseıde ınflıasııa 12,0 paıyzǵa deıin baıaýlady. Osy faktorlardyń barlyǵy Qazaqstandaǵy ınflıasııaǵa tómendetý yqpalyn tıgizedi», deıdi Ulttyq bank tóraǵasy.
Onyń aıtýynsha, qazir ınflıasııanyń negizgi táýekelderi mynalar:
- Saýda qurylymynyń ózgerýi;
- Jedeldegen ınflıasııalyq kútýler;
- Joǵary azyq-túlik ınflıasııasynyń saqtalýy;
- Ákimshilik retteý kezeńinen keıin retteletin taýarlar men qyzmetter ınflıasııasynyń artýy;
- Ýkraınadaǵy soǵysqa qatysty belgisizdik.
Ǵ.Pirmatov Ulttyq banktiń 2023 jylǵy negizgi mindeti – ınflıasııany turaqty túrde tómendetý, orta merzimdi perspektıvada nysanaly baǵdar deńgeıine qaıtarý ekenin jetkizdi. Bazalyq mólsherleme boıynsha kezekti sheshim 2023 jylǵy 24 aqpanda Astana qalasynyń ýaqyty boıynsha saǵat 12:00-de jarııalanady.
