Jambyldyqtardyń jarqyn jeńisi

Dúıim qazaq jankúıerin «74 kg salmaq dárejesinde kósh­bas­shy kim: Qaısanov pa, álde Qaı­panov pa?» degen saýal kópten beri mazalap júrgeni belgili. Bul suraqqa, tipti dýaly aýyz mamandardyń ózderi tushymdy jaýap aıta almaıdy. Rasynda, ekeýi de myqty. Bıyl jazda 30 jasqa tolǵaly otyrǵan Shyǵys Qazaqstan oblysynyń týmasy Danııar Qaısanov 2018 jyly Jakartadaǵy Azııa oıyn­darynyń fınalynda kú­resip, 2019 jyly Astanadaǵy álem chem­pıonatynda qola medaldi moınyna ildi. Eki dúrkin Azııa chempıony degen ataǵy taǵy bar. 2021 jyly Olımpııa oıyndarynda baq synady. 24 jastaǵy Nurqoja Qaıpanov Soltústik Qazaqstan oblysynda týyp-ósti. Ol – álem chempıonatynyń kúmis júldegeri, Azııanyń eki dúrkin chempıony, Dúnıejúzilik áskerıler oıyndarynyń fı­nalısi. Biraq bul joly ekeýi de jeńis tuǵyryna kóterile almady.

Tusaýkeser kezdesýinde Da­nııar oıda-joqta aqmolalyq Mu­rat Jaqypovqa jol berdi. Nurqoja shırek fınalda shym­kenttik Darhan Esenǵalıge ese jiberse, úshinshi oryn úshin tartysta qyzylordalyq Qanat Mu­sa­bekovten jeńildi. Bıylǵy spar­takıadanyń basty sensasııa­sy osy boldy. Nátıjesinde, bul sal­­m­aqta Darhan Esenǵalı dara shyq­ty. Beldesý aıaqtalǵan bette sý jańa jeńimpazben tildesýdiń reti keldi. «Qaıpanovpen kezde­sýge arnaıy daıyndaldym. Osy­ǵan deıin odan túrli jarys­ta tórt ret utylǵan edim. Al bú­gin sátin salyp, jeńiske jet­tim. Bári bapkerlerdiń qoıǵan du­rys taktıkasy men jaqsy da­ıyndyqtyń arqasy», dep til qatty ol. Shymkenttik balýan fı­nalda 2016 jylǵy álem chem­pıonatynyń kúmis júldegeri, astanalyq Nurlan Bekjanovty jeńdi. Al alǵashqy aınalymda Danııar Qaısanovtan aılasyn asyrǵan Murat Jaqypov úshinshi oryndy enshiledi.

Alataý baýraıynda ótken spartakıadada asqan sheberli­gimen san myń jankúıerdi tánti etip, bas júldeni oljalaǵan da­ryndy jastardyń qatary Dar­hanmen ǵana shektelmeıdi. 70 kg salmaqta beldesken asta­nalyq Sanjar Dosjanov ta Al­maty tórinde dara talantymen oqshaýlandy. Kezinde Samat Erǵalı men Erkebulan Keshý­baevtan tálim-tárbıe alyp, bul kúnderi Ǵalymjan О́serbaevtyń qol astynda jattyǵyp júrgen ol barlyq qarsylasyn sypyra jeńip, jartylaı fınalda ataq­ty Nurqoja Qaıpanovtyń týǵan inisi Qurbanbekti qa­py qaldyrdy. Aqtyq synda Sanjar qonaevtyq Egor An­chý­gındi san soqtyrdy. Bir aıta keterligi, fınalda beldes­ken balýandardyń ekeýi de – bul kúnderi Medet Tor­­­ǵaev bas­qaryp otyrǵan Al­ma­­ty q­alasynyń «Shańyraq» sha­ǵyn aýdanyndaǵy Olımpıada re­­zerviniń respýblıkalyq ma­mandandyrylǵan mektep-ın­ternat-kolledjiniń túlekteri.

92 kg salmaq dárejesindegi Rızabek Aıtmuhannyń da óneri kórermenderge erekshe áser etti. Jastar arasynda Azııa chem­­­pıony atanǵan almatylyq óren jeńip jatsa da bir qadam art­qa sheginbeıdi eken. Ondaı kúres, árıne, jankúıerlerdiń barlyǵyna da unaıdy. Osy joly da solaı boldy. Sheshýshi tusta 18 jastaǵy Rızabek elimizdiń eki birdeı beldi balýanyn súrindirdi. Jartylaı fınalda ol Nurqoja Nurǵaıypulyn jeńse, fınalda Ábdimanap Baıgenjeevten basym tústi. Sonymen qatar Nur­bolat Ábdýálıev (61 kg), Sanjar Muhtar (65 kg) jáne Bekzat Úr­kimbaı (97 kg) syndy jalyndy jastar atalǵan jarysta jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi.

Birer jyldan beri ulttyq qurama komandamyzdyń sa­pyn­da júrgen birqatar beldi balýan da áli babynda eken­derin baıqatyp, bas júldeni qanjyǵalaryna baılady. Máse­len, 57 kg salmaqta jam­byl­dyq Rahat Qaljan qar­sylas shaq keltirmedi. Fınalda ol ózi­niń syralǵy qarsylasy aq­­tó­­belik Meırambek Qart­baev­ty qapy qaldyrdy. 79 kgda Bo­lat Saqaevtyń qarqy­nyna esh­kim shydamady. Byl­tyr Bo­lat Turlyhanovtyń kýbo­ginde qarsylas shydatpaǵan Aty­raýdyń apaıtósi bul joly da barlyq básekelesin aıqyn ba­­symdyqpen utty. Sheshýshi tusta ol Jambyl oblysynan kel­gen jas jolbarys Nurdáýlet Qýa­­nyshbaıdy jeńdi. 86 kg­daǵy Azamat Dáýletbekovtiń de ústemdigi esh kúmán týǵyzǵan joq. Azııa chempıony, álem chem­pıo­­natynyń qola júldegeri degen ataqtary bar Shyǵys Qa­zaqstan oblysynyń ókili bar­lyq beldesýin merziminen buryn aıaqtady. Tipti fınalda jolyq­qan shymkenttik Maqsat Sa­tybaldynyń ózi de alymdy Aza­matqa jarytyp qarsylyq kór­sete almady.

Balýan Sholaq atyndaǵy sport saraıyna jınalǵan jurt asa aýyr salmaqtaǵy aqtóbelik Iýsýp Batyrmurzaev pen jambyldyq Álisher Erǵalıdyń aıqasyn tapjylmaı tamashalady. Iýsýp – Azııa chempıony, Álisher – Azııa chempıonatynyń eki dúrkin kúmis jáne eki dúrkin qola júldegeri. Ekeýi de 2021 jyly Londonda alaýy tutanǵan Olımpııa oıyn­darynda óner kórsetti. Alǵash­qysy – 125 kg, ekinshisi – 97 kg salmaq dárejelerinde kúsh synasty. Túrli jarysta olar­dyń joldary jıi qıysyp júr. Birde Batyrmurzaev basym tússe, endi birde Erǵalıdyń aıda­rynan jel esti. Almaty tórinde qos alyp uzaqqa deıin bir-birin ala almady. Básekeniń aıaqtalýyna 10 sekýndtaı ýaqyt qalǵanda tabloda 1:1 degen esep jarqyrap turdy. Biraq ba­symdyq – Álisher jaǵynda. О́ıt­keni sońǵy upaıdy alǵan sol edi. Alaıda sońǵy sekýndtarda Iýsýp tarazy basyn teńseltip jiberip, jarys jeńimpazy atandy. Onyń qýanyshynda shek bolmady. Al qarsylasynyń ki­lemdi toqpaqtaýdan basqa amaly qalmady...

Sóıtip, erkin kúres sheber­leri óz jarysyn aıaq­tady. Bıyl­­ǵy Qazaqstan spar­takıa­dasynyń jalpy­komandalyq esebinde Jambyl oblysy ozdy. Olar 127 upaı jınady. Ekinshi jáne úshinshi oryndarda – Astana qalasy (123 upaı) men Jambyl oblysy (110 upaı). Úzdik bes­tikti Almaty (85 upaı) men Aq­mola (76 upaı) oblystary túıin­dedi. Al Ulytaý (10 upaı), Ba­tys Qazaqstan (6 upaı) jáne Mań­ǵystaý (2 upaı) óńirleriniń balýan­dary kósh sońynda qalyp qoı­dy.