Sýretterdi túsirgen Iýrıı Bekker
Dúıim qazaq jankúıerin «74 kg salmaq dárejesinde kóshbasshy kim: Qaısanov pa, álde Qaıpanov pa?» degen saýal kópten beri mazalap júrgeni belgili. Bul suraqqa, tipti dýaly aýyz mamandardyń ózderi tushymdy jaýap aıta almaıdy. Rasynda, ekeýi de myqty. Bıyl jazda 30 jasqa tolǵaly otyrǵan Shyǵys Qazaqstan oblysynyń týmasy Danııar Qaısanov 2018 jyly Jakartadaǵy Azııa oıyndarynyń fınalynda kúresip, 2019 jyly Astanadaǵy álem chempıonatynda qola medaldi moınyna ildi. Eki dúrkin Azııa chempıony degen ataǵy taǵy bar. 2021 jyly Olımpııa oıyndarynda baq synady. 24 jastaǵy Nurqoja Qaıpanov Soltústik Qazaqstan oblysynda týyp-ósti. Ol – álem chempıonatynyń kúmis júldegeri, Azııanyń eki dúrkin chempıony, Dúnıejúzilik áskerıler oıyndarynyń fınalısi. Biraq bul joly ekeýi de jeńis tuǵyryna kóterile almady.

Tusaýkeser kezdesýinde Danııar oıda-joqta aqmolalyq Murat Jaqypovqa jol berdi. Nurqoja shırek fınalda shymkenttik Darhan Esenǵalıge ese jiberse, úshinshi oryn úshin tartysta qyzylordalyq Qanat Musabekovten jeńildi. Bıylǵy spartakıadanyń basty sensasııasy osy boldy. Nátıjesinde, bul salmaqta Darhan Esenǵalı dara shyqty. Beldesý aıaqtalǵan bette sý jańa jeńimpazben tildesýdiń reti keldi. «Qaıpanovpen kezdesýge arnaıy daıyndaldym. Osyǵan deıin odan túrli jarysta tórt ret utylǵan edim. Al búgin sátin salyp, jeńiske jettim. Bári bapkerlerdiń qoıǵan durys taktıkasy men jaqsy daıyndyqtyń arqasy», dep til qatty ol. Shymkenttik balýan fınalda 2016 jylǵy álem chempıonatynyń kúmis júldegeri, astanalyq Nurlan Bekjanovty jeńdi. Al alǵashqy aınalymda Danııar Qaısanovtan aılasyn asyrǵan Murat Jaqypov úshinshi oryndy enshiledi.
Alataý baýraıynda ótken spartakıadada asqan sheberligimen san myń jankúıerdi tánti etip, bas júldeni oljalaǵan daryndy jastardyń qatary Darhanmen ǵana shektelmeıdi. 70 kg salmaqta beldesken astanalyq Sanjar Dosjanov ta Almaty tórinde dara talantymen oqshaýlandy. Kezinde Samat Erǵalı men Erkebulan Keshýbaevtan tálim-tárbıe alyp, bul kúnderi Ǵalymjan О́serbaevtyń qol astynda jattyǵyp júrgen ol barlyq qarsylasyn sypyra jeńip, jartylaı fınalda ataqty Nurqoja Qaıpanovtyń týǵan inisi Qurbanbekti qapy qaldyrdy. Aqtyq synda Sanjar qonaevtyq Egor Anchýgındi san soqtyrdy. Bir aıta keterligi, fınalda beldesken balýandardyń ekeýi de – bul kúnderi Medet Torǵaev basqaryp otyrǵan Almaty qalasynyń «Shańyraq» shaǵyn aýdanyndaǵy Olımpıada rezerviniń respýblıkalyq mamandandyrylǵan mektep-ınternat-kolledjiniń túlekteri.
92 kg salmaq dárejesindegi Rızabek Aıtmuhannyń da óneri kórermenderge erekshe áser etti. Jastar arasynda Azııa chempıony atanǵan almatylyq óren jeńip jatsa da bir qadam artqa sheginbeıdi eken. Ondaı kúres, árıne, jankúıerlerdiń barlyǵyna da unaıdy. Osy joly da solaı boldy. Sheshýshi tusta 18 jastaǵy Rızabek elimizdiń eki birdeı beldi balýanyn súrindirdi. Jartylaı fınalda ol Nurqoja Nurǵaıypulyn jeńse, fınalda Ábdimanap Baıgenjeevten basym tústi. Sonymen qatar Nurbolat Ábdýálıev (61 kg), Sanjar Muhtar (65 kg) jáne Bekzat Úrkimbaı (97 kg) syndy jalyndy jastar atalǵan jarysta jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi.
Birer jyldan beri ulttyq qurama komandamyzdyń sapynda júrgen birqatar beldi balýan da áli babynda ekenderin baıqatyp, bas júldeni qanjyǵalaryna baılady. Máselen, 57 kg salmaqta jambyldyq Rahat Qaljan qarsylas shaq keltirmedi. Fınalda ol óziniń syralǵy qarsylasy aqtóbelik Meırambek Qartbaevty qapy qaldyrdy. 79 kgda Bolat Saqaevtyń qarqynyna eshkim shydamady. Byltyr Bolat Turlyhanovtyń kýboginde qarsylas shydatpaǵan Atyraýdyń apaıtósi bul joly da barlyq básekelesin aıqyn basymdyqpen utty. Sheshýshi tusta ol Jambyl oblysynan kelgen jas jolbarys Nurdáýlet Qýanyshbaıdy jeńdi. 86 kgdaǵy Azamat Dáýletbekovtiń de ústemdigi esh kúmán týǵyzǵan joq. Azııa chempıony, álem chempıonatynyń qola júldegeri degen ataqtary bar Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ókili barlyq beldesýin merziminen buryn aıaqtady. Tipti fınalda jolyqqan shymkenttik Maqsat Satybaldynyń ózi de alymdy Azamatqa jarytyp qarsylyq kórsete almady.
Balýan Sholaq atyndaǵy sport saraıyna jınalǵan jurt asa aýyr salmaqtaǵy aqtóbelik Iýsýp Batyrmurzaev pen jambyldyq Álisher Erǵalıdyń aıqasyn tapjylmaı tamashalady. Iýsýp – Azııa chempıony, Álisher – Azııa chempıonatynyń eki dúrkin kúmis jáne eki dúrkin qola júldegeri. Ekeýi de 2021 jyly Londonda alaýy tutanǵan Olımpııa oıyndarynda óner kórsetti. Alǵashqysy – 125 kg, ekinshisi – 97 kg salmaq dárejelerinde kúsh synasty. Túrli jarysta olardyń joldary jıi qıysyp júr. Birde Batyrmurzaev basym tússe, endi birde Erǵalıdyń aıdarynan jel esti. Almaty tórinde qos alyp uzaqqa deıin bir-birin ala almady. Básekeniń aıaqtalýyna 10 sekýndtaı ýaqyt qalǵanda tabloda 1:1 degen esep jarqyrap turdy. Biraq basymdyq – Álisher jaǵynda. О́ıtkeni sońǵy upaıdy alǵan sol edi. Alaıda sońǵy sekýndtarda Iýsýp tarazy basyn teńseltip jiberip, jarys jeńimpazy atandy. Onyń qýanyshynda shek bolmady. Al qarsylasynyń kilemdi toqpaqtaýdan basqa amaly qalmady...
Sóıtip, erkin kúres sheberleri óz jarysyn aıaqtady. Bıylǵy Qazaqstan spartakıadasynyń jalpykomandalyq esebinde Jambyl oblysy ozdy. Olar 127 upaı jınady. Ekinshi jáne úshinshi oryndarda – Astana qalasy (123 upaı) men Jambyl oblysy (110 upaı). Úzdik bestikti Almaty (85 upaı) men Aqmola (76 upaı) oblystary túıindedi. Al Ulytaý (10 upaı), Batys Qazaqstan (6 upaı) jáne Mańǵystaý (2 upaı) óńirleriniń balýandary kósh sońynda qalyp qoıdy.