Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek atap ótkendeı, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óziniń saılaýaldy baǵdarlamasynda ǵylym eldiń básekege qabiletti bolýyna múmkindik beretin óndiristiń jańa tehnologııalaryna baǵyttalatynyn atap ótti. Bul ekonomıkanyń naqty sektorynda qazaqstandyq ázirlemelerdi qoldanýǵa jáne ǵylymǵa baǵyttalǵan ulttyq júıeni kezeń-kezeńimen qaıta qurýǵa jol ashady.
Mınıstrdiń aıtýynsha, kommersııalandyrý týraly zańnyń qabyldanýymen 2016, 2017 jáne 2018 jyldary Ǵylym qory grant alýǵa úsh konkýrs ótkizdi, oǵan 1 270 ótinim tústi. Irikteý jáne saraptama nátıjesinde 150-den astam joba memlekettik qoldaýǵa ıe boldy. Olardy iske asyrý 140 ǵylymdy qajet etetin óndiristiń qurýylýyna ákeldi, bul rette 15 joba eksportqa shyqty, al taǵy bes joba 1 mlrd teńgeden astam satylym jasaıtyn deńgeıge jetti.
Aıta ketsek, ótken jyly jańa konkýrs ótkizildi, oǵan 152 ótinim tústi. Búgingi tańda 72 joba qarjylandyrýǵa maquldandy, grant alýshylarmen 68 shart jasaldy. Salalar boıynsha jobalar portfeli negizinen aýyl sharýashylyǵy, densaýlyq saqtaý jáne hımııa ónerkásibi salalaryndaǵy bastamalardan turady.
Mınıstr 2023-2025 jyldary ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq qyzmet nátıjelerin kommersııalandyrýdy qarjylandyrý somasy eki ese óskenin aıtty. Sonymen qatar JOO janyndaǵy ǵylymı-tehnologııalyq parkterdi damytýǵa konkýrstyq negizde qarajat bólý josparlanyp otyr.
Osy taqyryp boıynsha Mıkrobıologııa jáne vırýsologııa ǵylymı-óndiristik ortalyǵynyń bas dırektory Amankeldi Sadanov baıandama jasady.
Úkimet basshysy otandyq ǵylymnyń áleýeti men básekege qabilettiligin arttyrý úshin ony respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyrý sońǵy eki jylda eki esege jýyq óskenin atap ótti.
«Jetekshi ǵalymdarǵa eńbekaqy tóleý bazalyq qarjylandyrýǵa qosylǵan. Irgeli ǵylymı zertteýlerge qarajat bólinedi. Ázirlenip jatqan ǵylymı jobalar men baǵdarlamalardy qarjylandyrý uzaqtyǵy 5 jylǵa deıin ulǵaıtyldy. Jas ǵalymdardy qoldaý úshin granttar men stıpendııalar bólinedi, olardyń ǵylymı eńbekterin jarııalaý belsendiligi artyp keledi», dedi Álıhan Smaıylov.
Onyń aıtýynsha, sońǵy jyldary ǵylym týraly zańnamaǵa eleýli ózgerister engizildi, ǵylymdy damytý tujyrymdamasy búkil ǵylymı qoǵamdastyqpen birge iske asyrylady.
«Qoǵam ǵylymı-tehnologııalyq saladan naqty ózgeristerdi, ǵylymı jańalyqtardyń naqty ekonomıkada qoldanylýyn kútip otyr. Osyǵan baılanysty ǵylymı zertteýlerdiń nátıjesin arttyrý, onyń el ekonomıkasynyń damýyna qosatyn úlesin ulǵaıtý úshin aýqymdy jumys qajet», dedi Premer-Mınıstr.
Úkimet basshysy ǵylymı uıymdar men kásiporyndardyń úılesimdi jumysyn qamtamasyz etip, ózara is-qımyldyń belsendi alańdary men mehanızmderin qurýy qajettigin atap ótti. Odan bólek, eń perspektıvaly ǵylymı baǵyttardaǵy tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystardyń úlesin arttyrý qajet. Bulardyń qatarynda atom jáne sýtegi energetıkasy, sıfrlyq tehnologııalar, jasandy ıntellekt, bıotehnologııa, bıoqaýipsizdik, neıroǵylym sııaqty salalardy atap kórsetýge bolady.
«Ǵylymnyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrý maqsatynda Parlamentpen jeke ınvestısııalar úshin qosymsha preferensııalar engizýdi pysyqtaý jumystaryn jedeldetý qajet. Bul ǵylym salasynyń zańnamalyq bazasyn qaıta qaraýdy talap etedi», dedi Álıhan Smaıylov.
Qorytyndylaı kele, Premer-mınıstr «Ǵylym jáne tehnologııalyq saıasat týraly» jańa zań jobasyn ázirlep, ony maýsym aıynda Parlamentke engizý, ǵylymı zertteýlerdiń nátıjelerin kommersııalandyrýdyń jańa mehanızmderin eskere otyryp, ǵylymdy damytýdyń qoldanystaǵy tujyrymdamasyn ózektendirý, «Atameken» palatasymen birlesip, elimizdiń jetekshi ýnıversıtetteri men iri kásiporyndarynyń janynan mamandandyrylǵan ınjınırıngtik ortalyqtar men tehnologııalyq parkterdi qurý jónindegi jumysty uıymdastyrý qajettigin atap ótti.
«Ǵylymı ınstıtýttardyń, ýnıversıtetterdiń jáne óndiristiń tıimdi ózara is-qımyly ǵylymnyń damýyna jáne jańa ǵylymı jobalardy óndiriske engizýge oń serpin beredi», dedi Álıhan Smaıylov.
