Kólikte de kóp másele bar

Jýyrda Qazaqstan avtokólik forýmy sheńberinde kóterilgen qazaqstandyq avtokólik sala­syn­­­daǵy máselelerdiń bir parasy otan­dyq kólik óndirisiniń damýy men jobalaryna arnaldy. Sonymen qa­tar, kólik qaldyǵy ındýstrııasyn da­my­týǵa 78 mlrd.teńge qajettigi aıtyldy. Qazaqstan avtokólik bıznesi assosıasııasynyń prezıdenti Andreı Lavrentevtiń pikirinshe, eldegi avtokólik salasynyń ishki rynogyna júrgizilgen zertteýler nátıjesi bıyl 6 mlrd. dollarǵa 300 myń sý jańa kólik satylýy múmkindigin kórsetken. Onyń ishinde, otandyq ónimniń úlesi 40 paıyzdy quramaq. QABA basshysy A.Lavrentev otandyq avtoóndiristegi memlekettik qoldaý men damytý máselesi basymdyqqa ıe bolyp otyrǵandyǵyn jetkizdi. EAEO sheńberinde de avtokólik salasynda atqarylar is jetkilikti. Atap aıtqanda, qaýipsizdik jáne ekologııa máselesi, óndiris qaldyǵyn kádege jaratý aǵymdaǵy máseleden góri júgi aýyrlaý másele bolyp otyr. Sol sebepti, avtokólik ýtılızasııa­sy ındýstrııasyn qurý máselesi áli de ózektiligin joımaǵan. Osy máselege baılanysty ázirlengen tujyrymdama Qorshaǵan orta jáne sý resýrstary men Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrlikterine usynylǵan. PREKO kompanııa­synyń esepteýinshe, bul salany qurý 78 mlrd.teńgeni qajet etip, 5 jyldy qamtýy múmkin. Iаǵnı, elimizdegi avtokólikterdi jańartý ári qorshaǵan ortany qorǵaý maqsatynda tezirek qolǵa alynýy qajetti sharalardyń biri osy bolmaq. «Eski-qusqy kólik» degende, eske oralatyny jylda kóteriletin tehnıkalyq baıqaý máselesi ekeni anyq. Elde I toqsan boıynsha 58 myń dana avtokólik tehnıkalyq baıqaýdan ótpeı qalǵan. Onyń 52 myńy jeńil kólik, 3 myńy júk, qalǵan 2,5 myńy avtobýs eken. Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstrligi taratqan aqparatqa qaraǵanda, bul kólikter alǵashqy syn­da ótpeı qalǵan. Jalpy, 2014 jyldyń 1 naýryzyna deıin elimizde  3 mln. 657,2 myń jeńil kólik tir­kelgen. Al ótken jyldyń statıs­tıkalyq málimetterine súıensek, Qazaqstannyń 7 óńirindegi avtopark­tiń 90 paıyzynyń «jasy» 7 jyldan asqan avtokólikter eken. 2013 jyly elge kirgizilgen jeńil kólikterdiń sany 202,5 myńǵa artsa da, onyń 156,5 myńy eski avtokólikter bolyp shyqqan. Jalpy, Qazaqstan boıynsha avtokólikterdiń 87 paıyzy eski, ­zaý­yt­tan shyqqanyna 7 jyldan as­qan kólikter. Al qoldanystaǵy soń­ǵy shyqqan avtokólikter sany Aty­raý oblysynda basym. Atyraýdan keıingi oryndaǵy Mańǵystaý oblysy men Astana qalasyndaǵy jeńil avtokólikter ózge qalalardaǵy kólikterge qaraǵanda áldeqaıda «jas» eken. Al «jasy ulǵaıǵan» avtokólikter shoǵyry Jambyl jáne Almaty oblystarynda jıi kezdesedi. Bul oblystardaǵy zaýyttan shyqqanyna 7 jyl ótken jeńil kólikterdiń sany qaraılas, 95 jáne 94 paıyzdy quraıdy. Venera TÚGELBAI, «Egemen Qazaqstan».