Alqada alynǵan asýlar aıtyldy

Elimizdiń Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttigi Almaty qalasynda kóshpeli alqa otyrysyn ótkizdi. Onda ústimizdegi jyldyń 6 aıynda vedomstvonyń atqarǵan jumys nátıjeleri saralandy. ESJKA Tóraǵasy Rashıd Túsip­bekovtiń aıtýynsha, búgingi tańda agenttik barlyq negizgi baǵyt boı­ynsha óz qyzmetin júıeli túr­de jetildirýdi jalǵastyrýda. Qa­byldanǵan sharalar nátıjesin bere bastaǵan kórinedi. Sondaı-aq, 6 aıda anyqtalǵan barlyq qylmystardyń úshten bir bóligi aýyr jáne asa aýyr qylmystardyń qataryna jatady. Ahýaldyq ortalyqtyń jumysy aıasynda 300-ge jýyq qylmys bastapqy satysynda-aq anyqtalyp, toqtatyldy jáne memleketke 13 mlrd. teńge zalal keltirýdiń joly kesildi. Sóıtip, jyl basynan beri atqarylǵan eleýli eńbektiń arqasynda 17,5 mlrd. teńge qaıtaryldy. Qarjy polısııasynyń ózinde tergeý men jedel qyzmet­ker­lerdi biriktirgen, ıaǵnı sotqa deıin­gi óndiristi jetildirý úshin qabyldanǵan sharalardyń nátı­je­sinde tergeýdiń sapasy artqan. Aryzdar men habarlamalardy jedel qaraý nátıjesinde onyń 70 paıyzdan astamy 10 táýlik ishinde qaralady. Bul oraıda agenttik tóraǵasy R. Túsipbekov: «Júıeli sharalar men baqylaýdy nyǵaıtýdyń arqasynda qylmystyq isterdiń esepke alýynyń aıqyndyǵyna qol jetkizdik», – dedi. Taǵy bir erekshe aıta keter ja­ǵym­dy jańalyq ol – Qarjy polısııa­sy sybaılas jemqorlyq úshin 140-qa jýyq túrli sala basshylaryn qylmystyq jaýapkershilikke tartty. 2014 jyldyń 6 aıynda anyqtalǵan sybaılas jemqorlyq qyl­mystardyń sany 16 paıyzǵa ós­ken. Halqynyń arqasynda basshy atanyp, biraq bılik qolyna tıgen soń obal-saýapty umytqan nebir aram qoldy sheneýnikter aqy­ry tutylyp tyndy. Endi áli de súzgige ilinbeı qalyp, jyly kabınetterinde maýjyrap otyrǵan aram tamaq sheneýnikterdi de anyq­tap, qoldaryna kisen salynsa, quqy taptalyp, adal eńbekteri esh bolǵan talaı qarapaıym adamdardyń kóz jasy aqtalar edi. Sebebi, júıeli sybaılasa jeý áre­keti etek alyp bara jatqan syńaıy bar. Máselen, júıeli sybaılas jemqorlyq faktileri boıynsha qylmystyq is 1,5 esege kóp qozǵalǵan. Memlekettik baǵdarlamalardy iske asyrý salasyndaǵy anyqtalǵan qylmystyq isterdiń sany 2 esege jýyq artqan. Sóıtip, qylmystyq jaýapkershilikke 140-qa jýyq túrli deńgeıdegi basshylar, onyń ishinde ortalyq atqarý organdarynyń basshylary, ákimder men olardyń orynbasarlary tartylyp otyr. Memlekettik organdardyń laýa­zymdy tulǵalary tarapynan uıymdasqan qylmystyq toptardy qurý jáne basqarýdyń 6 faktisi anyqtaldy. Bıýdjet qarajatyn urlaý faktilerin anyqtaý da 1,5 esege artsa, para alý da ósken. Qazirgi kúni Qarjy polısııa­sy qylmystyq óndiristiń jańa modeline kóshýge daıyndalýda. Qylmystyq óndiristiń jańa modeline kóshýge jarty jyl ýaqyt qaldy. Buǵan kóshken jaǵdaıda tóraǵa sotqa deıingi óndiristiń júıesi túbegeıli ózgeretinin atap ótti. Tergeýge deıingi tekserister joıy­lady. Tergeýshilerdiń ókilet­tigi keńeıtiledi. «Bir basqarmada tergeýshiler men jedel qyzmetkerlerdi bi­rik­­tirip, birlesken jumystaryn uıym­dastyryp, biz aldyn ala qyz­metkerlerdi jańa jaǵdaıǵa daı­yndadyq. Biraq, osymen toq­ta­lyp qalmaı, atalǵan jumysty jal­ǵastyrý kerek. Barlyq jańa qu­by­lystarǵa biz daıyn bolýymyz qajet», – dedi Rashıd Túsip­bekov. Qarjy polısııasynyń bar­lyq bólimsheleriniń basshylaryna jergilikti jerlerde jańa Qyl­mys­tyq jáne Qylmystyq is júr­gizý kodeksterin zerdeleýdi uıym­das­tyrý boıynsha tapsyrma berildi. «Kóleńkeli» ekonomıka salasynda 2,5 myńǵa jýyq qylmys tirkeldi» – dep atap ótti Rashıd Túsipbekov. Olar ekonomıkalyq qylmystardyń 90 paıyzyn qurady. Bul qarjy polısııasy organdarynyń adal kásipkerlerdiń qyzmetine aralaspaı, negizinen «kóleńkeli» ekonomıkany qysqartýǵa áreket etetindigin kórsetedi.Osylaısha zańdy bıznes sýbektileriniń múddeleri qorǵalady, sebebi, olarǵa zańdy túrde tirkelmegen, salyq tólemeıtin «kóleńkeli» ekonomıka sýbektileri básekelestik jasaıdy. Uıymdasqan qylmystyq toptar qyzmetiniń ekonomıkalyq negizin joıý boıynsha jumystar da júrgizilýde. Olardyń jetek­shi­lerine qatysty 18 qylmystyq is qozǵaldy. Sonymen qatar, laýazymdy tulǵalardyń kásipkerlerdiń zańdy qyzmetine aralasý faktileri boıynsha ótken jyldyń uqsas merzimine qaraǵanda, qozǵalǵan qylmystyq isterdiń sany artty. Elbasynyń tapsyrmalaryn oryn­daý maqsatynda Qarjy polı­sııasy agenttiginiń tóraǵasy zań sheń­berinde jumys istep, salyq tólep júrgen kásipkerlerdi baqylaýshy organdardyń tara­py­nan qorǵaýdy ári qaraı qam­tamasyz etýdi tapsyrdy. R.Tú­sipbekov kóleńkeli bıznes pen sheneýnikterdiń birigýine qatań tosqaýyl qoıýǵa tapsyrma berdi. Kóleńkeli ekonomıka men sybaılas jemqorlyqtyń tyǵyz baılanysyna, sondaı-aq, bul qaýipterge qarsy keshendi sharalar qabyldaý qajettigine taǵy da nazar aýdardy. Aleksandr TASBOLATOV, «Egemen Qazaqstan».