Alqaly jıynǵa eýropalyq sarapshylar, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Túrikmenstan jáne О́zbekstannyń áreket etýshi sýdıalary, prokýratýralar, quqyq qorǵaý organdary akademııasy jáne ulttyq quqyq qorǵaý mekemeleriniń qyzmetkerleri, advokattar, sondaı-aq halyqaralyq jáne otandyq úkimettik emes quqyq qorǵaý uıymdarynyń, azamattyq qoǵamnyń ókilderi qatysty.
Eýropa Keńesi Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııa, Bas prokýratýra jáne Adam quqyqtary jónindegi ýákilmen birlesip uıymdastyrǵan is-sharada Bas prokýror Berik Asylov, Joǵarǵy sot tóraǵasy Aslambek Merǵalıev, Adam quqyqtary jónindegi ýákil Artýr Lastaev, Eýropalyq Odaqtyń Qazaqstandaǵy elshisi Kestýtıs Iаnkaýskas, Eýropa Keńesiniń yntymaqtastyq baǵdarlamalaryn úılestirý jónindegi dırektory Klaýs Noıkırh, О́zbekstan Respýblıkasy Uly Májilisi zań shyǵarý palatasy spıkeriniń birinshi orynbasary Akmal Saıdovtar sóz sóılep, azaptaýǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq ozyq tájirıbelerin ortaǵa saldy.
Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń tóraǵasy Igor Rogov konferensııany asha otyryp, azaptaý máselesi álemniń kóptegen eline tán ekenin atap ótti.
«Prezıdent Q.Toqaev quqyq qorǵaý organdarynda elimizdegi azaptaýlar men qatygezdikterdi tolyq joıý mindetin qoıdy. Biz bul zulymdyqpen júıeli túrde kúresýimiz kerek, sondyqtan azaptaýǵa jáne basqa da qatygezdikke qarsy is-qımyldyń eýropalyq standarttaryn zerdeleý, sondaı-aq osy saladaǵy áriptestermen tájirıbe almasý mańyzdy», dedi ol.
Budan ári Adam quqyqtary jónindegi komıssııa tóraǵasy qatygezdik kórsetý men azaptaýǵa tyıym salý is júzinde búkil álemde adam quqyqtary jónindegi halyqaralyq sharttarǵa da, sondaı-aq ulttyq zańnamaǵa da engizilgen irgeli quqyq ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, Ortalyq Azııanyń bes eliniń konstıtýsııasynda kez kelgen jaǵdaıda jáne eshqandaı ereksheliktersiz azaptaý men qatygezdik kórsetýdi qoldanýǵa tyıym salynǵan.
Konferensııada Bas prokýror B.Asylov elimizde azaptaýǵa jáne tergeýdiń basqa da ruqsat etilmegen ádisterine qarsy is-qımyl boıynsha júıeli is-sharalar qabyldanyp jatqanyn atap ótti.
Bas prokýrordyń málimdeýinshe, qazirgi tańda 52 kolonııada «kórinbeıtin aımaqtardy» úzdiksiz beınebaqylaýmen qamtý júıesi engizilgen. Bul jumys óz nátıjesin kórsetip te úlgergen. Sebebi bıyl sottalǵandardyń azaptaý týraly shaǵymdary 7 ese azaıǵan. Al polısııa organdarynda 22 myńnan astam beınekamera iske qosylsa, qylmystyq isterdiń 94 paıyzy elektrondyq formatta tergeledi.
Basqosýda Artýr Lastaev qatysýshylarmen zańnamadaǵy novellalar jáne azaptaýdyń aldyn alý jónindegi óz josparlarymen bólisti. Máselen, ýákil keńsesiniń tikeleı qatysýymen adam quqyqtary salasyndaǵy birinshi kezektegi is-sharalar jospary iske asyrylyp keledi. Atap aıtqanda, sottalǵan adam aýyr syrqattanǵan kezde jazasyn óteýdi keıinge qaldyrýdy kózdeý, bir jyl ishinde jazasyn óteý boıynsha ol bosatylǵan jaǵdaıda balanyń anasymen birge bolý merzimin 3 jastan 4 jasqa deıin ulǵaıtý jáne buryn sottalǵandardy birinshi ret sottalǵandardan bólek ustaýdy qamtamasyz etý.
Sondaı-aq, onyń pikirinshe, aldyn alý azaptaýdy joıýdyń aldyńǵy qatarynda bolýǵa tıis. Sondyqtan kelesi mańyzdy qadam – ulttyq aldyn alý tetigi týraly arnaıy zań ázirleý.
Bul zań osy jaǵymsyz qubylysty joqqa shyǵarý boıynsha burynnan oryn alǵan áleýetti kúsheıtedi. Bul bastamany BUU-nyń Azaptaýǵa qarsy kishi komıteti men BUU AQJKB-nyń Joǵarǵy komıssary bıylǵy naýryzda Qazaqstanǵa sapary kezinde qoldady.
Konferensııa barysynda Adam quqyqtary jónindegi Eýropalyq sottyń sýdıasy Lıatıf Gýseınov, Serbııanyń ákimshilik quqyq buzýshylyq jónindegi sotynyń sýdıasy Kosta Mıtrovıch, Tájikstan Joǵarǵy sotynyń sýdıasy Kenjazoda Muhammadjalolıddın óz tájirıbelerimen bólisti.
Sonymen qatar Azaptaýdyń jáne adamgershilikke jatpaıtyn nemese qadir-qasıetti qorlaıtyndaı jábir kórsetý nemese jazanyń aldyn alý jónindegi Eýropalyq komıtet (AAEK) Hatshylyǵy basqarmasynyń basshysy jáne múshesi Borıs Výdz jáne Karın Rýanı-Vımmer, Demokratııalyq ınstıtýttar jáne adam quqyqtary jónindegi EQYU bıýrosynyń Adam quqyqtary jónindegi departamentiniń basshysy Andrea Hýber, halyqaralyq sarapshylar Erık Svanıdze jáne Anatolıı Mýntıaný, elimizdiń Respýblıkalyq advokattar alqasy tóraǵasynyń orynbasary Igor Vranchev, Polsha Ombýdsmeni keńsesiniń Azaptaýlardyń aldyn alý jónindegi ulttyq aldyn alý tetiginiń dırektory Prjemyslav Kazımırskı, О́zbekstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń ókili Tolıbjon Ýmarov, Qyrǵyzstan Respýblıkasy Azaptaýlardyń aldyn alý jónindegi Ulttyq ortalyǵynyń ókili Baqyt Rysbekov baıandama jasady.
Konferensııaǵa qatysýshylar qatygezdik kórsetý men azaptaýlar jaǵdaılaryn tergep-tekserýdiń ozyq tájirıbeleri, sondaı-aq sot organdarynyń, prokýrorlardyń, advokattardyń jáne osy máseleni sheshýdegi ártúrli quqyq qorǵaý tetikteriniń róli týraly aıtty.
Eýropa Keńesi Adam quqyqtary jónindegi dırektoraty ınnovasııalar jáne damý bóliminiń basshysy Sergeı Dıkman jáne Qazaqstan Prezıdentiniń janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııa tóraǵasy Igor Rogov qorytyndy sóz sóıledi.
Konferensııaǵa qatysýshylar adam quqyqtary salasyndaǵy halyqaralyq standarttardy qamtamasyz etý úshin memlekettik organdardyń da, sondaı-aq quqyq qorǵaý ınstıtýttarynyń da qatysýymen azaptaýdyń barlyq nysanyn joıý boıynsha birlesken kúsh-jigerdi shoǵyrlandyrýdyń mańyzdylyǵyn atap ótken qorytyndy qujatty qabyldady jáne birqatar usynym berildi.
ALMATY
