Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın ulttyq jobanyń negizgi maqsaty azamattar men bıznesti keminde 100 Mbıt/s deńgeıinde joǵary jyldamdyqty ınternet jelisimen qamtamasyz etý ekenin baıandady. Osylaısha, 60 myń shaqyrym kabeldik telekommýnıkasııa ınfraqurylymyn salý arqyly 3 myńnan astam aýyldy ınternetpen qamtý josparlanyp otyr. Shalǵaıdaǵy shaǵyn aýyldyq eldi mekenderdi keń jolaqty ınternet jelisimen qamtamasyz etý máselesin sheshý úshin ǵaryshtyq baılanys júıesin paıdalaný kózdelip otyr.
Sonymen qatar 17 000 shaqyrym respýblıkalyq jáne negizgi oblystyq avtojoldardy mobıldi ınternetpen qamtý boıynsha jumys júrgiziletin bolady. Ol úshin 480-nen astam tıisti antenna-dińgekti qurylystardy ornatý josparlanyp otyr. Sondaı-aq respýblıkalyq mańyzy bar qalalar men keıbir oblys ortalyqtarynda 5G uıaly baılanystyń jańa býyny engiziledi. 2027 jylǵa qaraı árbir respýblıkalyq mańyzy bar qala men astanany qamtý 75%-dy, al oblys ortalyqtaryn qamtý 60%-dy quraıdy.
Ulttyq joba aıasyndaǵy jekelegen baǵyt – mektepterdiń ınternetke qoljetimdiligin qamtamasyz etý. Qazirgi ýaqytta 3 063 mektepte Internet jyldamdyǵy artty, al 2023 jyldyń qyrkúıegine deıin taǵy 1 402 mektepte dál osyndaı jumys júrgiziledi. Internet jyldamdyǵyn arttyrýdyń tehnıkalyq múmkindikteri joq 2 003 mektepke deıin talshyqty-optıkalyq baılanys jelileri (TOBJ) jetkiziledi.
Ulttyq jobanyń taǵy bir maqsaty – Qazaqstandy aımaqtyq sıfrlyq hab retinde qalyptastyrý. Ol úshin Kaspıı teńiziniń qaırańymen uzyndyǵy 380-400 shaqyrym bolatyn TOBJ tartý qajet. Bul rette, tranzıt pen halyqaralyq trafıkti saqtaý úshin Tier-III deńgeıinen tómen emes derekter ortalyǵyn qurý qajet. Osylaısha, joǵaryda atalǵan jobalardy iske asyrý derekterdiń halyqaralyq tranzıtiniń balamaly baǵytyn jáne el naryǵyna keminde 3 BigTech kompanııasyn (Google, Amazon,Microsoft) tartýdy qamtamasyz etedi.
Otyrysta «Qazaqtelekom» AQ basqarma tóraǵasy Qýanyshbek Esekeev pen «Kar-Tel» («Bılaın») JShS bas dırektory Evgenıı Nastradın de baıandama jasady. Premer-mınıstr ulttyq joba qalalar men aýyldardaǵy ınternettiń sapasy men qoljetimdiligine qatysty kóptegen máselelerdi sheshýge baǵyttalǵanyn atap ótti.
«О́kinishke qaraı, bul salada júıeli jumystardy kóre almaı otyrmyz. Bıylǵy jyldyń basynan beri Úkimetke baılanys jáne aqparattandyrý máseleleri boıynsha azamattardan 5 myńǵa jýyq ótinishter men shaǵymdar kelip tústi. Olardyń basym bóligi ınternettiń jyldamdyǵy men sapasyna qatysty. Sonymen qatar eldi-mekenderde, tipti iri qalalardyń ózinde mobıldi ınternet joq nemese sapasy nashar. Mundaı shaǵymdar, ásirese Almaty men Astanada kóp», dedi Álıhan Smaıylov.
Onyń aıtýynsha, mobıldi ınternetke qyzmet kórsetý baılanys operatorlarynyń mindettemelerine nege kirmeıtini múldem túsiniksiz. Internettiń sapasy men jyldamdyǵyn ólsheıtin quraldar joq.
«Bul problemalardy sheshý kerek. Qazirgi tańda adamdar birinshi kezekte ınternettiń sapasyna qaraıdy. Jaı ǵana jeli tartyp beretin kezeńnen óttik. Halyqqa sapaly baılanys pen jyldam ınternet qajet. Olar tarıfterdiń aqysyn tolyǵymen tólep otyr. Sondyqtan sapaly qyzmetti talap etýi oryndy», dep atap ótti Premer-mınıstr.
Ol sońǵy 3 jylda baılanys operatorlary bul salaǵa tartylǵan ınvestısııalardy shamamen 60%-ǵa deıin tómendetip jibergenin atap ótti. Operatorlarǵa qymbat ınfraqurylymǵa qarjy salǵannan góri, anyqtalǵan zań buzýshylyqtar úshin aıyppul tóleı salǵan tıimdi.
«Mundaı jaǵdaıdy túbegeıli ózgertý kerek. Usynylyp otyrǵan ulttyq joba dál osy máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan. Onyń negizgi maqsaty – halyq pen kásipkerlik sýbektilerin eń kemi sekýndyna 100 Mbıt bolatyn ınternetpen qamtamasyz etý. Talshyqty-optıkalyq baılanys jelilerimen 3 myńǵa jýyq aýyl qamtylýy tıis. Al, 2027-shi jylǵa qaraı respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń 75%-i jáne oblys ortalyqtarynyń 60%-i 5G tehnologııasymen qamtamasyz etiledi», dedi Álıhan Smaıylov.
Sondaı-aq derekterdi berý deńgeıi sekýndyna 4-6 terabıtke deıin bolatyn jelilerdiń tranzıttik múmkindikterin ulǵaıtýǵa basymdyq berý qajet.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha qýatty derekter ortalyqtary men transshekaralyq talshyqty-optıkalyq magıstraldary bar Sıfrlyq habqa aınalýy tıis. Ulttyq jobanyń osy maqsattaryna bıýdjetten 5 jyl ishinde shamamen 560 mlrd teńge bólý josparlanyp otyr», dedi Premer-mınıstr.
Úkimet basshysy baılanys operatorlary mindettemeleriniń saqtalýyn eskere otyryp, barlyq jerde baılanys sapasy men ınternet jyldamdyǵynyń monıtorıngin kúsheıtý, sondaı-aq qysqa merzimde Ulttyq jobany pysyqtap, ony Prezıdent Ákimshiligine bekitýge usyný qajettigin atap ótti.
