– Serikjan Seıitjanuly, suhbatymyzdy dástúrli saýaldan bastaǵymyz keledi. «Saýts Oıl» komanııasynyń qurylý tarıhy týraly aıtyp berseńiz?
– 2000 jyly sol kezdegi Munaı-gaz mınıstrligi kómirsýtekti kendi ıgerý boıynsha tender jarııalady. Soǵan bes kompanııa qatysty. Onyń ishinde kanadalyq Harrıkeın degen kompanııa da bar. Biz sol tenderdi jeńip aldyq. Odan keıin Harrıkeın kompanııasy shaǵymdanyp, Prezıdentke deıin hat jazdy. Sol ýaqyttan bastap, eki jyl kóleminde eshqandaı sheshim qabyldanbady. Aqyry tenderdiń taǵdyry 2002 jyly qazan aıynda sheshildi. Ol tusta búgingi Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Premer-mınıstr edi. Bolat Elamanov degen azamat Munaı-gaz vıse-mınıstri-tuǵyn. Tender máselesimen sol aınalysty. Sodan bári oıdaǵydaı aıaqtalyp, 2003 jyly 15 sáýirde tenderden utqan ken ornyna bardyq. Aı dala. Jol, sý degen atymen joq. Keńestik dáýirde barlaý maqsatynda 3 uńǵyma qazylypty. Sonymen bolǵan. Sondyqtan 2003 jyldyń 15 sáýirin «Saýts Oıl» kompanııasynyń tarıhy bastalǵan kún dep esepteýge bolady. Sosyn biz ol jerge qajetti stanoktardy apardyq. Burynǵy uńǵymalardy ashtyq. Úshinshi uńǵymadan 18 tekshe metrdeı munaı alyna bastady. Ári qaraı barlyq aýmaqqa seısmıkalyq barlaý júrgizdik. Esepteýde 23 uńǵymaǵa deıin eshqandaı qatelik jibermedik. Ár qazǵan uńǵymanyń shyǵymy úlken boldy. Sóıtip, 2003 jyly 48 myń tonna munaı óndirdik. Keıin tek ósim bola berdi. Jyl saıyn 10-12 uńǵymadan qazyp otyrdyq. Ol kezde eshqandaı ınfraqurylym joq. Munaıdy Qyzylorda oblysynyń Tereńózek stansasyna tasymaldadyq. Tazalaý qondyrǵysyn sol aradan saldyq. Jergilikti halyqpen nesheme ret jınalys ótkizip, jaǵdaıyn jasaýǵa ýáde ettik. Nátıjesinde, kóshelerdi asfalttadyq, mektepti jóndep berdik. Munaıdy tazartyp, ekologııany jaqsarttyq.
2008 jyly bizdiń aýmaqtan Qazaqstan-Qytaı munaı qubyry ótetin boldy. Sonda biz osy qubyrǵa qosylýymyz kerek degen shart qoıdym. Nátıjesinde, kelisimge kelip, memorandýmǵa qol qoıdyq. 29-shy torapqa munaı qubyryn tartyp, arnaıy esepteý, tazalaý qondyrǵysyn ornatyp, Qazaqstan-Qytaı magıstraldy munaı qubyryna qosyldyq. Sóıtip, 2008 jyldan bastap, munaıdy Tereńózekke tasymaıtyn boldyq. Stansa mańyndaǵy turǵyndarǵa alǵysymyzdy aıtyp, qoshtastyq. Biraq áli kúnge deıin salyǵymyzdy tólep otyramyz. Qosymsha jol salyp, gazotýrbınalyq stansa turǵyzyp, elektr energııasyn óndirdik. 2011 jyly ilespe gazdan propan-býtan, benzın aldyq. Qondyrǵynyń qurylysynda amerıkalyq kompanııamen birlese jumys istedik. Olar kerekti jabdyqty sonaý Dýbaıdan ákeldi. Osylaısha, eńbegimiz jandy. Qazir 389 uńǵymamyz bar. Odan bólek, qanshama kenish ashtyq. «PetroKazahstan» kompanııasymen birge Ońtústik Qarabulaq kenishin ıgerdik. Sol jerden kóp munaı óndirip otyrmyz. Qazir jańadan ashqan Buhar saı degen ken ornymyz da bar. Birinshi márte Qazaqstanda taqtatasty munaıdy biz taptyq. Ony zańdastyryp aldyq. Osyǵan oraı Prezıdentke hat jazdym. Sonda Memleket basshysy: «Bul – Qyzylorda oblysynyń qutqarýshysy, asyraýshysy» dep jaýap berdi. Prezıdent Úkimetke arnaıy tapsyrma berdi. Ol júzege asqansha biraz ýaqyt ótti. Parlament depýtattarymen jáne energetıka, geologııa, ekologııa salalaryna jaýapty mınıstrlikter ókilderimen birge «dóńgelek ústel» otyrysyn ótkizip, aldaǵy josparlardy talqyladyq. Sóıtip, arnaıy zań qabyldandy. Odan soń taqtatasty munaı óndirisiniń tásilderin jasadyq. О́ıtkeni buǵan deıin ol týraly túsinigimiz bolǵan joq edi. Daıyndaǵan qujatty Ádilet mınıstrliginen tirkeýden ótkizdik. Qazir endi ken ornyn burǵylaýǵa kirisip jatyrmyz. Onyń bir ereksheligi – taqtatasty munaı óndirisinde burǵylaý tereń jáne kóldeneń júrgiziledi. 0.5-1,5 shaqyrym aralyǵynda bolady. Osy kendi ıgerý ústindemiz. Ony Geologııa komıtetinde tirkeýden ótkizdik. Taqtatasty munaıdyń keleshegi óte zor. Qory sondaı aýqymdy. Taǵy bir aıyrmashylyǵy – dástúrli munaıdan tyǵyzdyǵy asa alshaq emes. Kádimgi munaıda ol 760-770 bolsa, taqtatasta – 820-830 shamasynda. Esesine jańa «qara altynnyń» kólemi óte úlken. Bizden keıin basqa da munaı óndirýshi kompanııalar osy ispen aınalysqysy kelip jatyr. Biraq alǵashqy túren salǵan jáne birinshi bolyp tirkegen – «Saýt Oıl» kompanııasy. Taǵy bir aıta ketetin másele – jıyrma jylda kompanııamyzdyń bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi aıasynda atqarǵan jumysy kóp. Sonyń ishinde Qyzylorda óńirin kórkeıtýge kóp kúsh salyndy. Basqa oblysta da istegen jumysymyz kóp.
Syr óńirinde, joǵaryda aıtqanymdaı, Tereńózekten jol saldyq. Qamystybas kóliniń mańynan 100 oryndyq pansıonat ashtyq. Ushatyn tárelkege uqsas jobasyn ózimiz ázirledik. Onyń kiltin sol kezdegi oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaevtyń qolyna tapsyrdyq. Bıýdjetten eshqandaı aqsha almaı, kompanııamyzdyń áleýmettik jaýapkershilikke qaralǵan qarjysyna salyp bitirdik. Joba quny 2,8 mıllıard teńge boldy. О́te úlken keshen qazir de jumys istep tur. Qysta qarııalar sonda tynyǵady, jazda balalar lagerine aınalady. Bul nysandy Aral aýdanynyń kommýnaldyq menshigine tapsyrdyq. Sonymen birge 460 mıllıon teńgege Tennıs ortalyǵyn saldyq. Ol da keremet joba boldy. Onyń ashylýyna elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev qatysty. Buǵan qosa, Aral aýdanynda 280 shaqyrymdaı asfalt jol tósedik. Aýdanǵa óte úlken kómek berdik. Áli de atqaryp jatqan sharýamyz kóp. Jyl saıyn bir mıllıard teńgeniń ústinde salyq tóleımiz. Onyń ishinde Ulytaý oblysynyń jergilikti bıýdjetine de salyq tóleımiz. Barlyq sala boıynsha sol óńirlerde alǵashqy bestiktegi kásiporyndar qataryna kirip otyrmyz.
– Taqtatasty «qara altyn» óndirisinde naqty qandaı is-áreketterińiz bar?
– Bıyl birinshi márte 5.5-6 myń shaqyrymǵa uńǵyma burǵylaýdy bastaıyn dep otyrmyz. Oǵan mamyr aıynda kirisemiz. Is nátıjeli bolsa, óndiris kólemin ulǵaıtamyz. 2003 jyly 48 myń tonnadan bastap, 2015-2016 jyldary 1 mıllıon tonnaǵa deıin munaı óndirdik. Qumkól aımaǵynda barlyq áriptesimizdiń ónim óndirý kólemi tómendedi. Al biz qosymsha jumys istegenniń esebinen qaıtadan joǵary kóterildik. Burynǵy isten shyqqan uńǵymalardy jańa tehnologııamen qaıta jańǵyrttyq. Sonyń nátıjesinde munaı óndirisi ósti. Kezekte 18 uńǵyma tur. Tereń jáne kóldeneń burǵylaýdy ózimizdiń «Smart-Oıl» kompanııamyz júzege asyrady. Onyń ıeliginde 16 stanok bar. Kásibı deńgeıi óte joǵary 1 050 burǵylaýshy jumys isteıdi. Olarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan. Jol salýmen aınalysatyn qurylys kompanııamyz da bar. Zertteýmen, jarý jumystarymen aınalysatyn taǵy bir kompanııa ashqanbyz. «SentrPromGeofızıka» dep atalady. Mine, osy taqtatasty munaı jaıynda talqylaýlar erteńgi «Ońtústik Torǵaı oıpatynyń mezozoı jáne paleozoı qabattaryndaǵy aýyr óndiriletin dástúrli emes munaı-gaz shoǵyrlaryn izdeý, barlaý jáne ıgerý joldary» taqyrybyndaǵy ǵylymı-tájirıbelik konferensııada sóz bolady.
– Endi osy basqosý jaıly naqtyraq aıta ketseńiz?
– Konferensııa negizgi eki maqsatty kózdeıdi. Birinshiden, kompanııamyzdyń jıyrma jyldyq mereıtoıyna oraı bolsa, ekinshiden, taqtatasty munaıdyń birinshi ret tabylýyna baılanysty uıymdastyrylyp otyr. Osy jańalyqtyń ashylýyna 6 ǵylymı ınstıtýt atsalysty. Sonyń ishinde «Bashnıpıneft» jobalaý ınstıtýty bar. Onyń taqtatasty munaı salasynda tájirıbesi mol. Zertteý ádistemesin solarmen birge aqyldastyq. Oǵan qosa, bul munaı túrin óndirý joldaryn úırendik. Sol ınstıtýtqa burǵylaýshy kompanııamyzdyń jumyskerlerin tájirıbe almasýǵa jiberdik. Olar osy salanyń qyr-syryn meńgerip oraldy. Endi qazir úırengen tájirıbemizdi ózimizde qoldanyp otyrmyz.
Konferensııa eki seksııaǵa bólinedi. Eki bilikti maman moderator bolady. Ár ǵylymı ınstıtýt ózderiniń zertteýlerin slaıd arqyly tanystyrady. Barlyǵy óz pikirlerin ortaǵa salady. Munyń bári – ortaq ǵylym úshin istelinetin jumystar.
– Taqtatasty munaı óndirisiniń ózindik quny qansha bolady?
– Árıne dástúrli munaıǵa qaraǵanda qymbattaý. Qazirgi tańda «qara altyn» alý 32-38 dollarǵa deıin barsa, taqtatasty munaı óndirý 50 dollardyń ústine shyǵady. О́ıtken shyǵyny kóp. Biraq búgingi munaı baǵamynda onyń óndirisi rentabeldi bolyp sanalady. Aldaǵy ýaqytta munaı baǵasy 80 dollardan tómen túspeıdi dep boljanyp otyr ǵoı. Osy baǵa bizge óte qolaıly. Sebebi óndiris kólemi aýqymdy. Táýligine bir uńǵymadan 300 tonnaǵa deıin munaı alynady. Biz ol jerde 500-deı uńǵyma qazamyz dep otyrmyz. Sonda esepteı berińiz?! Jyl saıyn 1,5-2 mıllıon tonnaǵa deıin munaı óndiremiz degen josparymyz bar. Sol úlken aýqymnyń esebinen jaqsy paıda túsedi. Ár tonnadan 20 dollardan qalǵannyń ózinde zor tabys ákeledi. Osy munaıdy óndirip paıda taýyp jatqan memleketter bar. Máselen, alpaýyt el – AQSh taqtatasty munaı salasyna kóbirek bet burǵan. Biraq olardyń da qorlary taýsylyp jatyr. Reseıdegi «Rosneft» kompanııasy da osy «qara altynmen» aınalysady. Shynyn aıtý kerek, dúnıejúzinde jeńil munaıdyń bári taýsylyp jatyr. 60-70 paıyz qalǵan kómirsýtegi qazba baılyǵy – taqtatasty munaı. Qalasaq ta, qalamasaq ta, túbi sonymen aınalysamyz. Sondyqtan bul munaı túriniń keleshegi zor. Qazaqstanda 244 mln tonna qor jatyr. О́tken ǵasyrdyń 85-86-shy jyldary Qumkól ken orny ashylǵan kezde búkil qory 90 mıllıon tonna bolǵan. 40 jyldaı sonyń paıdasyn kórdik.
Biz taqtatasty munaı ken oryndarynyń kelisimshartyn 25 jylǵa sozdyq. Keıin ári qaraı da uzartylady. О́ndirýde, óńdeýde eshqandaı tehnologııalyq aıyrmashylyq joq. Tek tazalaýǵa arnalǵan hımııalyq reagentterde ózgeshelik bolýy múmkin.
– «Saýts Oıl» kompanııasy óndiristen basqa qandaı jobalarmen aınalysady?
– Tek bir salaǵa baılanyp qalýǵa bolmaıdy. Sondyqtan qyzmetti ártaraptandyrýǵa, ınnovasııaǵa kóp kóńil bólemiz. Máselen, kómirdiń eń úlken qorynyń biri – bizdiń Qazaqstanda. Sol kómirden qazir munaı shyǵarýdy bastadyq. Ol úshin maıly kómir qajet. Quramynda metany kóp tas kómirden munaı jaqsy shyǵady. 65-67 paıyz munaı alyp otyrmyz. Odan dızel otynyn, kerosın, benzın, mazýt óndiremiz. Kómirdiń quny orta eseppen 20 myń teńge, ákelýimen 30 myń teńgeniń ústine shyǵady. Al odan 65 paıyzǵa deıin munaı óndirý óte rentabeldi joba sanalady. Keleshekte osy salaǵa túbegeıli aýysamyz. Búginde qýaty 100 myń tonna bolatyn óńdeý zaýytyn saldyq. Jobalaý ınstıtýtyna tapsyrma berdim. Keleshekte kómirden 2 mıllıon tonnaǵa deıin munaı ónimderin shyǵaratyn bolamyz. Ol úshin zaýytty karerdiń basynan turǵyzý kerek. Sosyn daıyn ónimdi temirjolmen alyp ketip otyrý qajet. Osy jobany qolǵa alsaq degen oıymyz bar. Kómirden alynatyn munaıdyń shyǵymy joǵary jáne sapasy myqty. Bul – sharýamyzdyń bir baǵyty. Ekinshisi – aldaǵy ýaqytta 10 jobany iske asyratyn bolamyz. Onyń altaýy Túrkistan oblysynda jasalyp jatyr. Ishinde hımııalyq keshen, gazelektrstansa, gıdroelektrstansa, munaı-kómir hımııasy bar. Sozaqtan fosfat óndiremiz. Máselen, Teriskeıde 4,5 mıllıard tonna fosforıt ken qory bar. Sonyń 1,5 mıllıardy – «Qazfosfatqa», 1,5 mıllıardy – «Evrohımǵa», 1,2 mıllıardy ázirge bizge tıesili. Biraq biz barlaý jumystaryn júrgizýdemiz. Sol ken ornynan Jańatasqa deıin 45 shaqyrym jol salyp jatyrmyz. Jobany iske asyrýǵa Qytaıdyń úlken ınvestısııasy kómegin tıgizip otyr. Atap aıtqanda, dúnıe júzinde alǵashqy úshtikke kiretin «TSS grýp» kompanııasy qyzyǵýshylyq bildirdi. Sozaqtan úsh túrli fosforıtti tyńaıtqysh shyǵarmaqshymyz. Erteńgi konferensııada «TSS grýp» kompanııasynyń ókilderi qatysady. Aıtpaqshy, olar usynǵan hımııa kesheni boıynsha sýmen birge hlordy saqtaý jónindegi jobaǵa qarsy boldym. О́ıtkeni ekologııaǵa qaýipti. Aqyrynda olar tek qana ózderinde qoldanylyp otyrǵan tehnologııany bizdiń hımııalyq keshenge ákep ornatatyn boldy. Shynyn aıtý kerek, bul – úlken jeńis. Sebebi basynda ınvestorlar hımııalyq keshendi eski tehnologııamen salǵysy keldi.
Atalǵan on jobanyń ekeýi Shymkentte júzege asady. Sonyń biri – zaýlim medısınalyq klınıka. Ońtústik Qazaqstan Medısına akademııasynda búgingi tańda 9,5 myń stýdent oqyp jatyr. Olardyń oqý-tájirıbeden ótetin orny joq deýge bolady. Keleshekte stýdentter akademııada alǵan teorııalyq bilimderin sol medısınalyq klınıkada praktıkada shyńdaıdy.
Burynǵy qorǵasyn zaýytynyń qaldyqtarynan 80 paıyz mys, 12 paıyz kúmis jáne basqa da metaldar alyp, konsentrasııa jasap, ishki, syrtqy naryqqa shyǵaryp jatyrmyz. Bıyl kúzde balqytý peshin iske qosamyz. Aldaǵy 10-12 jylda qorǵasyn qaldyqtarynan tolyq qutylamyz. Ári qaraı shaǵyn jáne orta kásipkerlik nysandaryna óz jobalaryn júzege asyrý úshin óndiristik alańdar usynamyz. Jergilikti ákimdikpen bul jumystar pysyqtalyp, kelisilip qoıylǵan. Segizinshi joba – «Talas ınvest» zaýytyn keńeıtýge baǵyttalǵan. Onyń kómegimen altyndy baıytatyn natrıı sıanıti men ammonıı sýlfatyn alamyz. «TSS grýp» kompanııasymen kelisimshartqa qol qoıylyp, jobany qarjylandyrý máselesi tolyqtaı sheshildi. Atalǵan ónimderge suranys zor. Qazirgi tańda Qyrǵyzstan, Reseıden ótinimder kelip túsýde. Sonymen birge О́skemende taý-ken baıytý kombınatyn iske qosamyz. Kelesi jyly jobanyń jobalaý-smetalyq qujattamasy jasalyp bitedi. Sosyn baıytý kombınaty óz jumysyn bastaıdy. Bul rette jergilikti ákimdik pen Úkimet tarapynan úlken qoldaý taýyp otyrmyz. Jobalardy iske asyrýǵa sheteldik ınvestorlar áriptestik baılanys arqyly kómek berse, memleket qajetti qujattamalardy ázirleý, ınfraqurylymmen qamtamasyz etý boıynsha járdem kórsetip jatyr. Úkimet soǵan tıisti qarajat bólip, jol, kommýnaldyq-ınjenerlik júıeler tartyp berýge ákimdikterge tapsyrma berdi. Jobalarǵa mindetti túrde álemde alǵashqy tórttikke kiretin aýdıtorlardyń qorytyndysy kerek. Olar jobalardyń ekonomıkalyq tıimdiligin qaraıdy. Qudaıǵa shúkir, elimizdiń álemdik qoǵamdastyqtaǵy abyroıy bıik. Sondyqtan ınvestorlar Qazaqstanǵa ınvestısııa salýǵa qýana-qýana kelisedi. Jalǵyz Qytaı emes, AQSh kompanııalary da bar elimizge kelip jatqan. Munaı-gaz óndirisine qarjy quıǵysy keletin ınvestorlar kóp. Osynyń ózi Qazaqstannyń turaqty el ekenin kórsetip otyr. Sonyń esebinen bizge de ınvestısııalar kelip jatyr.
– Bilýimizshe, Ordabasy aýdanynda úlken munaı óńdeý zaýytyn salyp jatyrsyzdar. Ol týraly ne aıtasyz?
– Ol atalǵan on jobanyń ishine kiredi. Aldaǵy ýaqytta Ordabasy aýdanynda «Eýro-5», «Eýro-6» benzıni shyǵatyn bolady. Jańa tásil qoldanylady. Máselen, «PetroKazahstanOılProdakts»-ta ashyq tústi munaı ónimderiniń tazalanýy 73 paıyz bolsa, bizde 88 paıyz bolady. Injenerlik-tehnıkalyq mamandar osyǵan qatty kóńil bólip otyr. О́ndiris kólemi 2 mıllıon tonna bolady. Bıyl qyrkúıek-qazanda 1 mıllıondyq qýatyn iske qosamyz. Kelesi jyly ekinshi mıllıondyq qýatyn qolǵa alamyz. О́nimdi ótkizý jaǵynan eshqandaı problema bolmaıdy. Eń bastysy, ónim bolsa, eksportqa da ruqsat bar. Onyń ústine, kelip jatqan ınvestorlardyń ózderi alyp ketkisi keledi. Qazir ishki naryqta da baǵa kóterilip jatyr. Bir aıta ketetin jaıt, aýyl sharýashylyǵy salasyna arzan dızel beremiz dedik te, munaıshylardy qyspaqqa alyp qoıdyq. О́z basym sol qatelik boldy dep esepteımin. Munaıshylarǵa, kerisinshe erkin baǵa berip, sodan túsken tabys salyǵyn aýyl sharýashylyǵyn kóterýge jumsaý kerek. Aqsha bolsa, agroónerkásip te tez kóteriler edi. Al arzan solıarkamen aýyl sharýashylyǵyn da, munaıshylardy da kógertpeımiz. Odan da bireýine erkindik berip, ónimin kedendik baj salyǵymen satqyzý kerek. Túsken paıdany Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine berý qajet. Osy oıymdy joǵary jaqqa jetkizdim. Keleshekte báribir osy tásilge kóshemiz. О́ıtkeni baǵany tejep ustap otyrǵanmen, ónim báribir shetelge ketip qalyp jatyr. Janymyzdaǵy kórshiler paıdalanyp qalyp otyr. Keledi de baǵasy arzan munaı ónimderimizdi sypyryp alyp ketedi. Sonyń saldarynan ózimizge jetpeı qalyp jatyr. Áıtpese, jylyna bizge 10 mıllıon tonna munaı ónimderi erkin jetedi. Al qazir 17 mıllıon tonna munaı óńdeledi, biraq sonyń ózi jetpeı jatyr.
– Bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi aıasynda Shymkent qalasyna da kóp jaqsylyq jasap jatyrsyzdar. Onyń biri – megapolıstegi záýlim meshit. Sol Allanyń jerdegi úıiniń qurylysy jaıly pikirińizdi bilgimiz keledi.
– Abý Dabıge úsh ret bardym. Jobamdy aparyp tanystyrdym. Oıymdy bildirdim. Basynda nobaıyn ózimiz jasadyq. Biz meshittiń alǵashqy qazyǵyn 2014 jyly 11 maýsymda qaqqan edik. Sonda «Sheıh Zeıd Abý Dabıde meshitti 9 jyl salypty. Sonshalyqty nege kóp ýaqyt alǵan? Tezirek bitirýge bolmas pa edi?» dep oılaǵan edim. Mine, qazir biz de sol ýaqytqa jaqyndap qaldyq. Qudaı qalasa, bıyl bitiremiz. Meshitimiz ǵasyrlar boıy miz baqpaı turatyn bolady. Negizi, osyndaı meshit jobasy dúnıe júzinde úsh-aq jerde bar eken. Bireýi – Abý Dabıde, ekinshisi – Úndistandaǵy Tájimahal, úshinshisi bizdiń meshit bolady. Syıymdylyǵy 12 myń adam bolsa, syrtynda qosymsha shatyrlar qarastyrylǵan. Medına qalasyndaǵy Paıǵambar meshitinde dıametri 25 metrlik nemis shatyrlary bar. Biz Germanııanyń sol kompanııasymen kelisimge kelip, dál sondaı shatyrlardy ákelip, meshit syrtyna ornatamyz. Sonda 12 myń namazhanǵa qosymsha taǵy 4-5 myń adam shatyr astynda qulshylyq jasaıdy. Syrt alańdaǵy shatyrlar kelýshilerge qolaısyz aýa raıynda pana bolady. Meshitti ulttyq naqyshta salyp jatyrmyz. Ishinde medrese, myń oryndyq ashana, neke qııý saraıy, janaza bólmesi, 50 oryndyq qonaqúı, qysqasy, barlyq qajetti jaǵdaı qarastyrylǵan. Keleshekte Alla úıiniń qazaq rýhanııatyn, ımandylyqty kóterýge tıgizer septigi zor bolmaq.
Ákemiz 12 jasynda Qurandy jatqa bilip, qarı atanǵan kisi bolǵan. Dinı ilimi tereń, Quran oqýdaǵy qyraǵaty keremet-tuǵyn. Qarııalarmen bas qosyp, aqyldasyp, mýftııatqa hat jazdyq. Mýftııattyń sheshimimen Seıitjan qarı Esjanuly atyndaǵy Aq meshit dep at qoıyldy.
– Mamandardy oqytý, daıarlaý isinde qandaı jumystar atqaryp jatyrsyzdar?
– Prezıdent tapsyrmasyna saı bizde dýaldy oqytý júıesi qolǵa alynǵan. 2008 jyly ınnovasııalyq-tehnologııalyq kolledj ashtyq. Onda stýdentter 10 mamandyq boıynsha bilim alady. Oqý-tájirıbeden kompanııanyń óndiris oryndarynda ótedi. Ár toqsanda eki ret stýdentterdi arnaıy avtobýspen óndiris oryndaryna aparyp, munaı-gaz sektorynda bir aptadaı praktıkadan ótkizemiz. Sonyń barysynda uńǵymanyń jumysymen de tanysady. Keıin sol boıynsha emtıhan tapsyrady. Al oqýdy úzdik bitirgenderdi biz ózimizge jumysqa alyp qalamyz. Basqalaryn da tıisti jumyspen qamtamasyz etemiz. Shymkent qalasynan, Túrkistan oblysynan biz daıarlaǵan jas mamandarǵa degen suranys kóp. Bıyldyń ózinde kolledjge 360 mamanǵa suranys kelip túsipti. Ońtústik Qazaqstan Medısına akademııasynda shetelden kelip oqyp jatqan stýdentter qatary da qalyń. Arasynda úndister de bar. Qyrǵyzstannan da talapkerler kele bastady. Aldaǵy ýaqytta medısınalyq klınka qurylysy bitken soń biz daıarlaıtyn medısına mamandaryna degen suranys arta túsedi degen úmittemiz.
– Áńgimeńizge rahmet. Igi bastamalaryńyzǵa sáttilik tileımiz!
Áńgimelesken
Ánýar JUMAShBAI,
«Egemen Qazaqstan»
ShYMKENT
