Ýran banki: Halyqaralyq qoǵamdastyq senimi

Pre­zı­de­nt Qasym-Jomart Toqaev buǵan deıin Rafael Gros­sıdi qabyldap, onyń sapary Qazaqstan men agenttik ara­syn­daǵy yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtý úshin ma­ńyz­dy ekenin atap ótken-di. Budan bólek, sheteldik qonaq­pen Ener­getıka mınıstri Almas­adam Sátqalıev te kez­des­ti. Qa­zaq­stan men AEHA ara­syn­daǵy tehnıkalyq ynty­maq­tastyqty ortamerzimdi jos­par­laý úshin negiz bolatyn 2023-2028 jyldarǵa arnal­ǵan el­dik negizdemelik baǵdar­la­ma­ǵa qol qoıyldy.

Tómen baıytylǵan ýran banki – Úlbi metallýrgııa zaýy­ty­nyń aýmaǵynda 2019 jyly qurylǵan tómen baıy­tyl­ǵan ýran rezervi. Onyń mindeti – AEHA-ǵa múshe jekelegen mem­leketterde ıadrolyq otyn óndi­rý úshin shıkizattyń kepil­di qoryn qalyptastyrý. Jet­kizýde kidirister bolǵan jaǵ­daıda, bul elder bankte saq­tal­­ǵan materıaldy paıdalana alady.

Ýran geksaftorıdi túrin­de­gi tómen baıytylǵan ýran – atom reaktorynda qol­da­ny­latyn negizgi shıki­zat. Ma­te­rıal beriktigi joǵary bolattan jasalǵan germetıkalyq sılındrlerde saqtalady. Iаǵnı qatań synaqtan ótetin jáne barlyq halyqaralyq qaýipsizdik standartyna sáıkes keletin arnaıy sertıfıkattalǵan konteınerler qoldanylady.

О́skemenge sapar barysynda «Qazatomónerkásip» UAK» AQ basqarma tóraǵasy Erjan Muqanov Tómen baıytylǵan ýran bankiniń Qazaqstan aýma­ǵyn­da ornalasýy elimizdiń oń ımıdjine yqpal etetinin jet­­kizdi. «AEHA – eń zamanaýı tehnologııalarǵa qol jet­ki­zý­ge múmkindik beretin bi­re­geı ǵylymı alań, sondaı-aq Qazatomónerkásip atom óner­kásibi men ıadrolyq tehno­lo­gııa­lardy damy­tý sala­syn­da­ǵy bir­les­ken jumy­s­­ym­yzdy jal­ǵas­­ty­ra­dy», dedi ol.

Sapar kezinde delegasııa Úlbi metallýrgııa zaýytyna en­­shi­­les kásiporyn – «Úlbi-JBQ» JShS-nyń jylý bólgish qu­rastyrmalar shyǵaratyn zaýytyna at basyn buryp, atom elektr stansalaryna ıadrolyq otyn daıyndaý úderisimen tanysty. Kásiporyn 2021 jyl­dyń sońynda paıdalanýǵa be­ril­di, onyń jobalyq qýat­ty­lyǵy jylyna 200 tonna ónim­di quraıdy. Joba óndi­ris­ti ár­ta­rap­tandyrýǵa jáne qo­syl­ǵan eń joǵary quny bar joǵary sapaly eksportqa baǵ­darlanǵan ónimdi alýǵa sep­ti­gin tıgizdi.

AEHA bas dırektory Úlbi metallýrgııa zaýytynyń ju­my­­syn joǵary baǵalap, qyz­met­kerlerdiń joǵary kási­bı­li­gine toqtaldy. «Qazaq­stan Respýblıkasynyń Tómen ba­ıy­tylǵan ýran bankin qurý úshin zaýytty tańdaý týraly she­shim durys boldy. Munyń durys ekenine ábden kózim jetti», dedi Rafael Grossı.

Úlbi metallýrgııa zaýy­ty­nyń basshysy Sergeı Beje­skıı bıyl AEHA Tómen ba­ıytylǵan ýran bankinde saq­tal­ǵan 24 sılındrden turatyn birinshi partııany qaıta sertıfıkattaýdy josparlap otyr­ǵa­nyn atap ótti. Qalǵan 36 sı­lın­drdi sertıfıkattaý 2024 jyly júzege aspaq. Álemdik tájirıbede alǵash ret materıaldy almaı-aq, qaıta sertıfıkattaý toltyrylǵan sılındrlerde júrgiziledi. Úlbi me­tal­lýrgııa zaýyty qaıta sertı­fıkattaýǵa daıyndyqqa qa­ty­sady, ony ótkizý barysynda AEHA-ǵa qajetti kómek kór­setedi.

Aıta ketý kerek, AEHA Tómen baıytylǵan ýran ban­kin ornalastyrý úshin Úlbi metallýrgııa zaýytynyń tańdalǵany kezdeısoq emes. Kásiporyn ýran geksa­fto­rı­di­men 50 jyldan beri jumys istep kele­di. Za­ýytta barlyq qajetti ın­fra­­­qurylym, bilikti personal, kólikke qoljetimdilik, se­­­­­nimdi fızıkalyq qorǵanys jú­­­ıesi bar.

«Qazaqstan – álemdik atom nary­ǵyndaǵy eń iri oıyn­shy, al Tómen baıytylǵan ýran bankin qurý jónindegi jo­ba­­ny iske asyrý – tabys­ty ynty­maq­tas­tyq­tyń jaq­sy úlgisi, son­daı-aq atom ener­ge­tı­ka­sy­nyń qaýipsiz jáne paı­daly ekenin rastaý», dedi Rafael Grossı.

Aıta keterligi, ótken aptada Eýropalyq odaq atom men gazdy ja­syl energetıka qata­ryna qosý týraly sheshim qa­byldady. Osy oraıda, AEHA basshysynyń sapary stra­tegııalyq mańyzy zor eke­­nin aıta ketken jón. Bul ha­lyq­­aralyq qoǵamdastyqtyń eli­miz­ge artqan senimi, ıadrolyq sa­ladaǵy barlyq halyqaralyq ta­lapty saqtaıtynymyzdy bil­­diredi.