Sessııa jemisti aıaqtaldy

Parlament depýtattarynyń jazǵy kanıkýlǵa shyǵar aldynda Májilis depýtaty Talǵat ERǴALIEVTI áńgimege tartyp, sessııanyń qalaı aıaqtalǵandyǵy jóninde suraǵan edik. – Men Parlamenttiń besinshi shaqyrylymynyń úshinshi sessııa­sy tabysty aıaqtaldy dep sanaımyn. Osy sessııada 154 zań jobasy qaralyp, 104 zań qabyldandy. Bul – úlken jumys. Bulardyń bári de elimizdiń ekonomıkasyn ny­ǵaıtyp, halyqtyń ál-aýqatyn arttyratyn, memleketimizdiń irgesin nyqtaı túsetin zańdar. – Zań jobalarynyń negizgi bóligin Úkimet daıyndaıdy. Al bul istegi depýtattardyń úles salmaǵy qandaı? – Árıne, qaralǵan zań joba­lary­nyń 134-i Úkimetten tústi. Bul – tabıǵı jaıt. О́ıtkeni, zań jobalaryn ázirleýge negizinen Úki­met bas­tamashy bolady. О́ziniń kún­delikti jumysyn tıimdi júr­gizýge yqpal etetin, ekonomıkany damytýǵa negiz bolatyn zań jobalaryn daıyndaýǵa olar múddeli. Degenmen, bul iste depýtattar da belsendilik tanytyp júr. Osy sessııada qaralǵan 11 zań jobasynyń ázirlenýine depýtattar bastamashy boldy. Sondaı-aq, depýtattar halyqtyń, eldiń sheshilmeı jatqan ózekti problemalaryn kóterip, ortalyq atqarýshy organdarǵa 444 depýtattyq saýal joldady. Bulardyń bári de tezirek sheshilýdi kútip jatqan kezek kúttirmes máseleler ekendigi daýsyz. Sonyń ishinde ózim de birneshe depýtattyq saýal joldadym. – Qabyldanǵan zańdardyń ara­synda halyqqa tıimdiligi tur­ǵysynan ózińizdiń esińizde qalǵandary qanshalyqty? – Ondaılar kóp. Ásirese, me­niń esimde eldegi kásipkerlikti damy­týǵa ıgi áser etetin ruqsat berý júıesin jetildirý jónindegi zań jobasy qaldy. Elimizdegi shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaý, memlekettik kiristiń súbeli bóligi osy saladan túsetin salyqtar bolýy kerektigin Elbasy da óziniń talaptarynda únemi aıtyp otyrady. Alaıda, kásipkerlikti da­my­týǵa qolbaılaý bolyp júr­gen kedergiler kóp. Sonyń eń bas­tylarynyń biri – ruqsat berý júıesiniń tym kúrdeliligi. Kásip­pen aınalysqysy keletin adamnyń aıaǵynan alyp, tusaý bolatyn tolyp jatqan talaptar ony ábden qajytatyn. Osynyń ózi sybaılas jemqorlyqqa da jol ashyp, sheneýnikterdiń kásipkerdi tespeı sorýyna jaǵdaı jasaıtyn. Endi ruqsat berý júıesin barynsha móldir jáne kóptegen orynsyz talaptardy qysqartatyn zań qabyldadyq. Sonyń nátıjesinde burynǵy 1436 talaptyń 699-y qysqardy. Bylaısha aıtqanda, jańa zań arqyly kásipkerge qolbaılaý bolatyn talaptardy eki esege jýyq qysqarttyq. Bul jeke kásippen aınalysatyn jandarǵa birshama jeńildik berip otyr. Menińshe, kedergilerdi áli de qysqartý kerek, sonda bizdegi kásipkerlik te tez damıtyn bolady. Ony endi jańa zań jobasynda qarastyrý kerek shyǵar. – Joǵarydaǵy sózińizde depý­tattyq saýaldar týraly áń­gi­me qozǵap qaldyńyz. Endi osy máselege toqtalyp ótseńiz. Sessııa barysynda qansha saýal jasadyńyz? – Depýtattyń belsendiligin kór­setetin bir krıterıı osy saýal joldaý dep bilemin. Elde, aı­maqtarda, ózimiz saılanǵan óńir­lerde ortalyq bıliktiń aralasýyn tilep júzdegen problemalar jatady. Sony tıisti organdar men mekemelerdiń nazaryna negizinen depýtattar jetkizedi. Al depýtattyń saýalyna ortalyq atqarýshy bılik mindetti túrde jaýap berýi kerek. Árıne, eldegi qordalanǵan problemalardy jýrnalıster de kóteredi. Alaıda, BAQ týraly jańa zań boıynsha or­ta­lyq bılik onda kóterilgen problemalarǵa jaýap berýi min­­detti emes. Al depýtattyń kótergen máselesi aıaqsyz qalmaýy zańda qarastyrylǵan. Sondyqtan biz depýtattyq saýal arqyly eldiń keıbir problemalarynyń oń sheshilýine yqpal etemiz. Joǵaryda aıtqanymdaı, biz osy sessııada 444 depýtattyq saýal joldaǵan ekenbiz, sonyń bári de ózekti máseleler. Men óz ba­sym sessııa boıyna 30 shaqty de­p­ýtattyq saýaldy qoldap, qol qoıdym. Sonyń ishinde qa­zaq­standyq sheneýnikterge otan­dyq taýar óndirýshini qol­daý maqsatymen elimizde quras­ty­rylǵan avtomobılderdi alý qa­jet­tigi jónindegi saýaldy qol­da­dym. Sondaı-aq Premer-Mı­nıstr­ge áskerı qyzmettiń be­delin kóterý sharalaryn jasaý­dy usynǵan depýtattyq saýaldy da qoldaýshynyń biri boldym. Ekonomıkalyq aımaqtardyń qazirgi jaǵdaıyna baqylaý jasaý qajettigi týraly da másele kóterdik. Bulardan basqa da kóp­tegen ózekti máselelerdi Úkimet basshysy jáne mınıstrlikter men vedomstvolar basshylarynyń qarastyrýyna usyndyq. Alaıda, saýaldarǵa kelip jatqan jaýap­tarǵa qanaǵattana bermeısiń. Tıisti organdar kóbinese jaltarma jaýappen qutyla salady. «Egemen Qazaqstan» gazetiniń beti­ne shyqqan Qorǵaljyn mem­lekettik qoryǵynyń jaǵdaıy jáne oǵan aparatyn joldy eli­miz­degi týrızmdi damytý baǵ­dar­lamasy sheńberinde kúrdeli jón­deýden ótkizý jóninde jazyl­ǵan maqalany óte oryndy dep ta­ýyp, osy máseleni qoldap depý­tat­tyq saýal joldadyq. Ony aqmolalyq áriptesimiz Jeksenbaı Dúısebaev plenarlyq otyrysta oqyp berdi. Soǵan osy óńirden saılanǵan barlyq depýtattar qoldap, qol qoıdyq. Shynynda, Qorǵaljynǵa aparatyn jol esh­qandaı syn kótermeıdi. Soǵan qara­maı jyl saıyn kelip jatatyn myńdaǵan sheteldik eko-týrıs­terden qatty uıalamyz. Joldardy aýyr salmaqty júk mashınalary buzady, bizdiń jazyǵymyz joq dep jol jóndeýshiler aıtylǵan synǵa den qoımaıdy. Sheteldik tas joldarda «KamAZ»-dardan birneshe ese aýyr júk kólikteri júrse de joldar buzylmaıdy, bizderdiki ne qylǵan «tez buzylǵysh» jol ekenin túsinbeısiń... Biz óz saýalymyzda Qorǵal­jynnyń Astanadan 135 shaqyrym ǵana ekenin eskertip, onyń ınfra­qurylymyn EKSPO-2017 kórmesin ótkizýge daıyndyq sheń­berinde qaıta jańǵyrtý kerek ekenin aıttyq. EKSPO-ǵa 5 mln.-daı adam keledi dep kútýdemiz. Olarǵa jalǵyz kórmeni ǵana emes, ekologııalyq ahýalymyzdy kórsetetin de jer kerek qoı. Býrabaı birshama alys, al Qorǵaljyn naǵyz qolaıly jer. Onyń ústine Qorǵaljynnyń qyzyl qoqıqazy sheteldikterdi qatty qyzyqtyrady. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken  Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan».