О́ner • 30 Mamyr, 2023

Kúı ańyzy: Tólegen Mombekovtiń «Saltanat» kúıi qalaı týdy

1210 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Kúı tarıhy qyzyq qoı. Kúıdi tyńdaǵanymyz bolmasa shyǵý tarıhy men mánin asa bile bermeımiz.

Kúı ańyzy: Tólegen Mombekovtiń «Saltanat» kúıi qalaı týdy

Sher qysyp tyna qalam,

Shertilse osy bir Kúı!..

Kórsetpeı jylap alam,

Kózimniń jasyn ylǵı.

 

Náp-názik ǵumyr bozdap,

О́ksıdi qos ishekte.

Júrektiń muńyn qozǵar,

Bir kúsh bar osy sátte...

«Saltanatty» tyńdaǵanda júrek syzdatqan aýyr muń seziletin bolar. О́ıtkeni bul - «apama aıtam» dep jylaǵan sábıdiń azaly kúıi. Kúıdiń shyǵý tarıhy qaıǵyly.

Kúıshiniń jary 1969 jyly ómirden ótedi. Bul jaǵdaı onyń janyna qatty batady. Osyndaı kúızeliste júrgen kúnderdiń birinde jumystan úıge kelse, 4 jasar qyzy Saltanat «apama aıtam» dep óksip jylap otyrady. Qaırat aǵasy renjitip qoıǵan eken. Anasyn saǵynǵan qyzyn aldyna alyp jubatpaq bolǵan ol ózi de aǵyl-tegil qosylyp jylaıdy.

«Sol jas keý­demnen kúı bolyp tógildi, qulaǵyma bir áýen qaıta-qaıta kelip, dúnıege osy kúı keldi. Kúıdiń basy «Qaıteıin, janym-aý» dep bastalyp, qyzymnyń jylaǵan únine ulasady, saǵasynda kózden aqqan jas býlyǵyp, murynnan aqqan sýmen tunshyǵyp, shyrqyrap shyqqan úniń anyq estiledi», deıdi Tólegen Mombekov.

Al kúıshiniń qyzy Saltanat Mombekova «Egemen Qazaqstan» gazetine bergen suhbatynda: «Bul kúı oınalǵanda, tyńdap otyryp, ishteı alaı-dúleı kúı keship, jan-dúnıemniń saǵynyshtan aqtarylyp jat­qanyn sezýshi edim. Kózime anamdy elestete almaı, anyq túrin saqtap qala almaǵanyma kúıinetin edim. Tipti bala kúnimde aýyldyń bas jaǵynda ornalasqan mektebime jalǵyzaıaq jolmen sómkemdi súıretip ketip bara jatyp, menmundalap turǵan Qarataýdyń bıik shoqysyna kóz tigip, «shirkin, anamnyń beınesi ana taýdyń basynan bir elestese ǵoı, túrin bir kórsem ǵoı» dep kúnde armandaıtynmyn. Nege ekenin qaıdam, artynan oısha anama aq kımeshek kıdirip, beınesin ózimshe elestetip, bala kóńilimmen máz bolatynmyn. Kókiregimdegi saǵynysh otyn osylaı basatynmyn. Únemi balasyn aınalyp, basynan sıpaǵan analardy kórgende, eshkimge kórsetpeı kóz jasyma erik beretinmin. «Qandaı baqytty» dep ishteı kúbirlep, bala júrekke túsiniksiz bir aýyr zil túsiretinmin», deıdi.

Talqysyz taǵdyr zańy

Tar mańdaı ne biledi?..

Sharasyz jannyń zary

Shanaqtan tógiledi!..

 

Kúı órgen mundaı myǵym,

Sábıdiń tátti ıisinen.

Salmaǵyn bul qaıǵynyń

Surańdar qart kúıshiden!..

 

Surańdar, Synamańdar!..

Azapty arda ǵumyr.

«Ana» dep jylaǵan bar

adamnyń armany bir!..

 

Surańdar, mynaý ómir,

Qalmady qaı pendeden?..

Býlyǵyp bula kóńil,

«Apama aıtam» degen...

 

Úndi estip úı túbinen

Muńdy aldym qosa arqalap.

Sóılegen kúı tilimen,

Senbisiń, O, Saltanat?!

О́leń avtory: Qalqaman Sarın