Kompanııa basshylyǵy qolǵa alynyp jatqan bul sharalar kómirdiń tapshylyǵy men maýsym kezinde týyndaıtyn dúrbeleńdi joıady dep málimdep otyr. Byltyr «Shubarkól kómirine» kezek kútken júk kóliginiń sany 400-ge jetip jyǵylyp, olar úsh táýlik boıy sonda túnegen bolatyn. Bul bastama – sondaı keleńsizdiktiń bolmaýyna kepil.
Qaraǵandy oblysyna kómir 1 shahta 8 razrezden keledi. Oblysta kómir saýdalaıtyn 52 oryn bar. Olardyń ornalasqan mekeni týraly oblys ákiminiń saıtynan bilýge bolady.
Jergilikti bılik kómir jetkilikti ekenin aıtady. Degenmen kúzde kezek kútip, qarbalasqa tap bolmas úshin halyqqa erte qamdanýdy usynyp otyr. Qazaqstan boıynsha byltyr, 2022 jyly 113,9 mln tonna kómir óndirildi. Bıyl alty aıda qazylǵan kómir kólemi – 54,6 mln tonna. Elimiz boıynsha halyq 9,3 mln tonna kómir tutynsa, búginde sonyń 3,3 mln tonnasy aımaqtarǵa jetkizildi.
– Qaraǵandy oblysyndaǵy suranys – 1 mln 100 myń tonna. Kómirdi negizgi jetkizýshi – «Shubarkól kómir» AQ, «Jalyn» razrezderi. Mınstrlik tarapynan júıeli sharalar qabyldandy. Respýblıka kóleminde avtokólikpen kómir eksporttaýǵa ruqsat joq. Qazirgi tańda kómirdi tek eksportqa kómir óndirýshiler ǵana shyǵara alady. Bul oraıda Úkimettiń qaýlysy ázirlenýde. Ondaǵy maqsat – deldaldardy joıý, – deıdi Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi Indýstrııalyq damý komıtetiniń tóraǵasy Azamat Panbaev.
Qaraǵandy qalasy ákiminiń orynbasary Abzal Rahymbaev óńirlik operatorlarǵa tıisti usynymdar joldanǵanyn aıtady. Onda kómir baǵasy, qory, jetkizilý máseleleri naqtylanǵan. Onyń málimdeýinshe, Qaraǵandy qalasy boıynsha 20 operator bar. Jergilikti «Rapıd», «Exim Artis» JShS ken oryndary da tikeleı satýdy josparlaǵan.
Oblys basshylyǵy turǵyndardy qystyń qamyn jaz oılap, kómirdi erterek satyp alýǵa shaqyrady. Bul – qys túskende kómir satatyn oryndardaǵy uzyn-sonar kezek pen qarbalasty boldyrmaý úshin kerek.
Qaraǵandy nan kombınatynyń irgesindegi «Krylov» saýda núktesinde 30 myń tonnaǵa jýyq kómir bar. Shahtalardan otyn tasyp jatqan júk vagondarynyń jumysy kestege saı, esh kedergisiz júrip jatyr. Biraq qaqpa aldynda júk kólikteriniń kezegi joq.
– Bul – kómir áli satylymǵa shyqpaı jatyr degen sóz emes. Tek, jurt áli beıqam. Kóbi qar jaýyp, qazan urǵanda ǵana qımyldaıdy, – deıdi saýda núktesiniń dırektory Vladımır Krylov.
Prıshahtınskiniń túbindegi «Armandar oryndalady» dep atalatyn saýda núktesindegi kómir mólsheri 15 myń tonnadan asady. Qamdaný sharalary qalypty jaǵdaıda ótip jatyr. Munda da monshaqtaı tizilgen júk kólikteri joq. Ázirge tym-tyrys.
– Sondyqtan bıyl óńirde qatty otyn jetkilikti deýge tolyqtaı negiz bar. Aı saıyn qajetti mólsher jetkizilýde. Osakarovka men Jaryq stansasynda qosymsha núkteler ashyldy. Qazaqstan boıynsha kómirdiń eń tómengi baǵasy bizdiń oblysta eken. Máselen, suranysqa ıe «Shubarkól» kómiriniń tonnasy óńirde – 13 400 teńge. Sapaǵa da baqylaý ornatylǵan. Eger satyp alǵan otynyńyz sapasyz bolsa, tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý departamentine birden júginý kerek, – deıdi oblystyq ónerkásip jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý basqarmasynyń basshysy Daryn Bulqaıyr.
Joǵaryda atap ótkenimizdeı, «Shubarkól kómir» AQ bas dırektory Sergeı Kım kásiporyn aýmaǵynan kómirdi óz betinshe alyp ketýge tyıym salynǵanyn resmı habarlady. Maqsaty, atap ótkenimizdeı, kómirdiń el arasynda qatqa aınalýyn joıý.
– 2023 jyly bırjalyq saýda-sattyq qorytyndysynda kommýnaldyq-turmystyq kómirdi kóterme satyp alýshy retinde «Kómir garant» JShS anyqtaldy. Kompanııa tórt otyn pýnktin qurý týraly sheshim qabyldady: ekeýi – Ulytaý oblysynda, bireýi – Qostanaı oblysynda jáne bireýi – Qaraǵandy oblysynyń Osakarovka kentinde. Osy otyn bazalaryna kómir jetkizý temirjol arqyly úzdiksiz júrgiziledi. Sondaı-aq halyqqa kómir jetkizetin jaqyn mańdaǵy 9 pýnkt bar, – deıdi «Shubarkól Kómir» AQ bas dırektory Sergeı Kım.
«Shubarkól Kómir» AQ-y 1 qańtardan alyp ketý beketterinde baǵany 13 paıyzǵa ósirgen. Bul baǵa keıingi 5 jylda óspegenin aıtady Sergeı Kım. «Shubarkól» alańynda suranys kúsheıgende byltyr 400-ge jýyq kólik úsh táýliktep kezekte turǵany málim. Osylaısha, tıimsiz deldaldar kommýnaldyq-turmystyq taskómirdiń basym bóligin eskporttap, tapshylyq týyndaýyna sebepshi bolǵan. Komıtet tóraǵasy Azamat Panbaevtyń aıtýynsha, endi kómir syrtqa temirjolmen ǵana tasymaldanady. Byltyr Túrkistan, Jambyl, Soltústik Qazaqstan, Qyzylorda oblystaryna avtokólikpen kómir tasymaldanǵan. Al taldaýlar ol kómirdiń Jambyl oblysy arqyly Qyrǵyzstanǵa, Túrkistan oblysynan О́zbekstanǵa ótip ketkenin kórsetipti. Sonda О́zbekstanǵa 30 paıyzǵa, Qyrǵyzstanǵa 20 paıyzǵa kómir eksporty ulǵaıǵan eken. Osylaısha, kásiporyn esebinen ortadaǵy deldaldar qaltalaryn qampıtqan. Endi mundaıǵa jol joq.
Burynǵysha razrezdiń mańaıyndaǵy 100 shaqyrymda ornalasqan aýyl-aımaqtyń bári tegin kómirmen qamtylady.
Qasymhan ǴALYM,
«Egemen Qazaqstan»
