Sýretti túsirgen avtor
Áneýgúni taý qoınaýyndaǵy «Janat» saýyqtyrý keshenindegi buǵyshylarǵa burylyp, múıiz kesý jumystaryn kórip qaıtqanbyz. Jalpy, Katonqaraǵaı aýdanynda buǵy baqqan sharýalar keńes úkimeti taraǵan soń kúrt kemip ketken. Qazirgi ýaqytta aýdanda 5 myńdaı ǵana buǵy-maral qalǵan. Al memleket tek byltyrdan bastap sýbsıdııa tóleı bastapty. Jalpy, ishki týrızmniń áleýetin arttyrý úshin buǵyshylarǵa qoldaý kórsetilýge tıis. Nege deseńiz, Altaıǵa at arytyp alystan keletin týrısterdiń kóbi buǵy bulaýdyń keremetin kórgisi keledi. Sorpasyna túsip, em-domyn qabyldaıdy. Bul úshin saýyqtyrý keshenderine aı buryn emes, jyl buryn habarlasyp, brondap qoıady.
«Katonqaraǵaıǵa jylda kelip, múıiz monshaǵa túsemin, em qabyldaımyn. Áseri erekshe. О́zimdi jeńil sezinip, anadan jańa týǵandaı bolyp qalamyn. Tipti jylyna eki ret keletinder de bar eken», deıdi sonaý Mańǵystaý óńirinen kelgen Bekzat Ibragımov.
Qalaı degenmen, buǵy – túzdiń janýary. Úrkek keledi. Sondyqtan da betkeılerde erkin jaıylyp júrgen taǵylardy tar qorshaýǵa qamap, múıizin kesý biz oılaǵandaı ońaı sharýa emes. Tań bozynan atqa qonǵan jigitter múıizi shańyraqtaı buǵylardy qýyp ákelip, alańqaıdaǵy qorshaýǵa qamaıdy. Sol jerden múıizi pisip-jetildi-aý degenderin iriktep, syrǵaýyldan kóterilgen dálizge qaraı baǵyttaıdy. Aıdaǵanǵa kire salatyn janýar qaıda? Aıadaı jerde jany qysylsa, atty adamnyń ústinen qarǵyp ketýge ázir. Buǵy qýatyn at ta, atqa qonǵan jigit te júrekti bolýy kerek.
«Buǵy baǵý tórt túlikke qaraǵanda qıyndaý. Erekshe kútimdi qajet etedi. Qysta jem-shóbin shashyp, jazǵy úsh aıda múıiz kesý jumystarymen aınalysamyz», deıdi buǵyshy Erjan Dáýletbaev.
Sóıtip, múıizi kesýge jaramdy buǵylardy jan-jaqtan qaýmalap, syrǵaýyldy dálizge qamaıdy. Bul jerge kirgen buǵy qalaı bulqynǵanymen, keri shyǵýy múmkin emes. Osy sátte demalýshylar, em alýshylar aıańdap, múıiz kesip jatqan qorshaýǵa qaraı jaqyndaıdy. Buǵyshylardyń biri múıiz kesýmen aınalyssa, endi biri tuqyldan tamshylaǵan qandy staqanǵa quıyp, demalýshylarǵa usynady. Endi biri kesilgen múıizderdi atqa óńgerip, múıiz qaınatatyn qazandyqqa qaraı betteıdi. Aıta keterligi, qazirgi kezde múıiz qaınatýshy ákki mamandar tapshy. Al «Janat» saýyqtyrý kesheninde múıiz qaınatýshy mamandardyń dınastııasy jumys isteıdi.
«Múıiz qaınatýdyń qyr-syryn atam úıretip júr. Aǵalarym da – panty qaınatýdyń naǵyz sheberleri. Maǵan da osy jumys unaıdy», deıdi jas panty qaınatýshy Meıir Dúzbaev.
M.Dúzbaevtyń aıtýynsha, ábden qaınap, qany sorǵyǵan salaly múıizderdi salmada keptiredi. Al sorpasy em-shara úshin paıdalanylady. Em-shara demekshi, Koreıa memleketinde mamandar dál osy Katonqaraǵaı buǵylarynyń múıizine erekshe baǵa bergen eken. Emdik qasıeti zor kórinedi. Bul týraly Koreıaǵa tájirıbe almasý úshin baryp qaıtqan sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Damır Qalıhannan surap edik, jarnama jasaǵandaı bolmaıyn dep, ashyp aıtpady. Bar aıtqany, buǵy sharýashylyǵyn damytý maqsatynda memleket tarapynan baǵdarlama qabyldansa deıdi.
Iá, júıeli túrde sýbsıdııa bólinip turmasa, buǵy sharýashylyǵyn shalqytyp ustaý ońaı emes. Onyń ústine týrızmdi damytýdyń bir tetigi de osy. Olaı bolsa, Altaıdyń kerbuǵysynyń ósip-ónýi úshin Úkimet tarapynan qoldaý bolýǵa tıis.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
Katonqaraǵaı aýdany
