Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Úkim shyqty. О́rimdeı qazaq qyzdarynyń sotty bolýy qandaı aýyr? Desek te, qolmen istegendi moınymen kóterý degen bar. Zań ortaq. Jábir kórgen qyzǵa da ońaı soqpaǵany anyq. Onyń ústine, oqyp jatqan oqý ornynyń basshylyǵy «qujattaryńdy jınap alyp, aýylyńa bar» dep, qýyp jatqan da kórinedi.
– 1 qyrkúıekte Anel Dosymova oqýyn jalǵastyrady. Qulshynysy jaqsy. Alaıda kolledjdiń tárbıe isi jónindegi meńgerýshisi «Qujattaryńdy jınap alyp, óz aýylyńa bar. Bizge problema kerek emes» depti. Oqý orny basshylyǵynyń osy sózine ýaıymdaımyn. Qorǵaýymdaǵy qyz bul kolledjde áli bir jyl, on aı oqýy kerek. Osy ýaqyt ishinde qysym bolmasa eken. Tórtinshi bılik – BAQ ókilderi, sizder de nazarlaryńyzda ustasańyzdar, – degen advokat Saıda Súleımenova taǵy bir problemanyń ushyn shyǵarǵandaı boldy...
Sot otyrysy óte sala Shyǵys Qazaqstan oblysy boıynsha qylmystyq ister jónindegi sot kollegııasynyń tóraǵasy Ádil Bakınmen tildestik. Aıtýynsha, 5 shilde kúni Shyǵys Qazaqstan oblysynyń kámeletke tolmaǵandar isteri jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq sotynda kámeletke tolmaǵan Aqpanova, Tóleýhanova, Omarovaǵa qatysty sot úkimi shyqqan.
– Qyzdarǵa qatysty qylmystyq isti Qylmystyq kodekstiń 293-baby 2-bóliginiń 1-tarmaǵy, Qylmystyq kodekstiń 194-baby 2-bóliginiń 1,2-tarmaǵy boıynsha júrgizgen bolatyn. Nátıjesinde, kúdikti dep tanylǵan 2 qyzǵa úsh jylǵa bas bostandyǵynan aıyrý jazasy, al úshinshi qyzǵa bir jylǵa bas bostandyǵynan shekteý jazasy taǵaıyndalǵan. Biraq sotty bolǵan tarap sot úkimine qatysty shaǵymdandy. Búgin, 14 tamyz sot kollegııasy isti qaıta qarap, úkimdi ózgerissiz qaldyrdy. Aqpanova jáne Tóleýhanovaǵa mınımaldy jaza kesildi. Al Omarovaǵa bas bostandyǵynan shekteý jazasy kesildi, – dedi ShQO boıynsha qylmystyq ister jónindegi sot kollegııasynyń tóraǵasy Ádil Bakın.
Sondaı-aq sot habarlamasynda jábirlenýshiniń paıdasyna 9 000 000 teńge somasynda moraldyq zııandy óteý óndirilýge tıis eken. Dese de, jábirlenýshi qyzdyń advokaty Saıda Súleımenovanyń aıtýynsha, zań talaptary tolyq oryndalmaǵan kórinedi.
– Tergeý kezinde buzaqylyqqa basqa da oqý orny stýdentteriniń qatysy bary belgili bolǵan. Onyń ishinde kámelettik jasqa tolǵan uldar da bar eken. Alaıda olar kýáger retinde ǵana shaqyrylyp, úsh-aq qyz jaýapqa tartyldy. Biz birinshi sot otyrysynda jeke qaýly shyǵarýdy suradyq. Sebebi sottalǵandardyń biri jábirlenýshiniń uıaly telefon alyp, bir kúnnen keıin qaıtarǵan. Onyń ózinde qolyna emes, ózi oqyǵan kolledj qyzmetkerine bergen. Bul fakt bopsalaýdy rastaıdy. Sodan keıin tergeý barysynda aqsha urlanǵany belgili boldy. Tergeý jalǵasyn tapsa, bul másele áli de zertteletin shyǵar. Jaýapsyz suraqtar kóp. Máselen, beınejazbany taratqan adam kámeletke tolmaǵandyqtan, is toqtatyldy. Endi birine shartty túrde jaza kesildi, biraq oqýyn jalǵastyra bermek. Biz ony oqýdan shyǵarýdy suradyq. Al qalǵany bostandyqta. Aıta bersek, «sahna artynda» qalǵan sátter az emes, – deıdi qorǵaýshy Saıda Súleımenova.
Sonymen qatar oqýshylar arasynda shýly oqıǵa bolyp jatqanda Bilim basqarmasynyń da qol qýsyryp otyrǵanyn tilge tıek etti.
– Oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy I.Chernysheva jábirlenýshi qyzǵa eshqandaı psıhologııalyq kómek kórsetpegen. Sabaqtan alyp ketýdi, jetkizýdi qamtamasyz etpegen. Biraq BAQ ókilderine kómek kórsettik dep suhbat bergen. Eskerte keter jaǵdaı, tergeý kezinde osy sottalýshy tarap buryndary basqa da qyzdarǵa qoqan-loqy kórsetkeni belgili boldy. Eger solardan japa shekken qyzdar bolsa, qoryqpaı aıtýlaryna bolady. Sot úkimi zańdy kúshine endi. Sondyqtan da qoryqpańyzdar, batyl aıtyńyzdar, – dep qosty advokat Saıda Súleımenova.
Rezonans týdyrǵan oqıǵaǵa baılanysty suraq kóp. Alaıda sot úkimi shyqqan soń da BAQ ókilderi arasynda eshqandaı baspasóz máslıhaty ótken joq. Uıymdastyrylǵan jaǵdaıda quqyq qorǵaýshy tarapqa suraqtyń qarsha boraıtyny belgili. Mysaly, jábirlenýshi qyzdy zorlaý áreketi de uıymdastyrmaq bolypty. Árıne, qyz kámelettik jasqa tolmaǵandyǵyn eskersek, asa aýyr qylmysqa jatar edi. Ol týraly qyzdyń anasy aıtyp berdi.
– Sot otyrysynda qyzymdy zorlamaq bolǵany belgili boldy. Iаǵnı uıymdastyrýshylar aldyn ala páter jaldap, ishine beıne kamera ornatqan. Sodan keıin qyzymdy sonda shaqyryp, kámelettik jastaǵy ul balalarǵa zorlaý áreketin jasatpaq bolypty. Osy jaǵynan da is qozǵalýy kerek, – deıdi jábirlenýshi qyzdyń anasy Almıra Dosymova.
Pikir bildirgen qyzdyń anasy qıyn sátterde jubatý aıtyp, baılanysta bolǵan halyqqa rızashylyǵyn bildirdi. Qoldaý kórsetken qoǵamdyq qorǵa, qorǵaýyna alǵan advokatqa analyq alǵysyn jaýdyrdy.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
