Dinı senim bostandyǵy – bul demokratııashyl qoǵamnyń is-áreket etýiniń qajetti ómirlik sharty, adamnyń quqyqtary men bostandyqtary júıesiniń negizgi elementteriniń biri.
Joǵaryda aıtylǵandardyń dáleli Qazaqstanda qazirgi ýaqytta beıbitshilik pen kelisimde 130-dan astam etnıkalyq jáne 18 konfessııalyq toptardyń ókilderi turatyndyǵyn aıta alamyz. Respýblıkada dástúrli dinı birlestikterden bastap, buryn elde usynylmaǵan jańa dinı birlestikterdiń keń spektri usynylǵan. Ár túrli kózqarastarǵa, dástúrler men mádenıetterge qaramastan, Qazaqstan dinı qaqtyǵysy joq memleket.
Memlekettiń zaıyrlylyq qurylymy - Qazaqstan halqynyń mańyzdy tarıhı jetistigi. Memleket dindi saıasılandyraýǵa jol bermeıdi, sondaı-aq dinı birlestikter men konfessııalardyń damýyna, dinge senýshilerdiń dinı joralǵylaryn jasaýǵa kedergi jasamaıdy, bılik konfessııalar men dinı birlestikterdiń ishki, kanondyq máselelerine aralaspaıdy. Bul rette memleket barlyq dinı birlestikterdiń ishki tártipteriniń saqtalýyn qadaǵalaıdy. Memleket − ar-ojdan bostandyǵy men Qudaıǵa sený nemese senbeý quqyǵyn qurmetteıtin beıtarap qurylym retinde áreket etedi. Ar-ojdan bostandyǵy – eń aldymen jeke adamnyń kez kelgen ıdeologııalyq baqylaýdan bostandyǵyn bildiretin adamnyń negizgi jeke quqyqtarynyń biri, árkimniń rýhanı qundylyqtar júıesin óz erkimen tańdaý quqyǵy.
Qazirgi ýaqytta Konstıtýsııanyń erejeleri negizinde 2011 jyly qabyldanǵan «Dinı qyzmet jáne dinı birlestikter týraly» QR zańy qoldanylady.
Konfessııaaralyq kelisimniń qazaqstandyq modeliniń sıpattamasynan kórip otyrǵanymyzdaı, Qazaqstandaǵy konfessııaaralyq qatynastar júıesi tutastaı alǵanda aıtarlyqtaı turaqty. Bul turaqtylyqty saqtaý kerek, ony sanaly túrde qoldaý qajet, óıtkeni elde jáne álemde bolyp jatqan prosester árqashan ózgerip turady.
Dinniń róliniń artýymen qatar, halyqtyń bir bóliginde dinge qatysty jaǵymsyz aspektiler paıda bolǵany jasyryn emes. Atap aıtqanda, elde ejelden qalyptasqan negizderge, ulttyq dástúrler men mádenıetke qarsy turatyn azamattar sany artty. Dástúrli emes dinı aǵymdar paıda bolyp, dinge senýshilerdiń keıbir bóligi dinı agressııa kórsete bastady, bul eldiń, onyń azamattarynyń qaýipsizdigi men turaqtylyǵyna qaýip tóndiretin faktor bolyp tabylady.
Týyndaǵan problemalardy eskere otyryp, memleket halyqtyń qaýipsizdigin nyǵaıtyp, qoǵamda beıbitshilik pen kelisimdi qamtamasyz etý, sondaı-aq jastardy jáne búkil óskeleń urpaqty dinı ekstremızm men terrorızmniń yqpalynan qorǵaýǵa mindetti.
Qazaqstan Respýblıkasynda memleket pen dinı birlestikter arasyndaǵy ózara qarym-qatynas júıesi yntymaqtastyq sıpatyna ıe degen qorytyndy jasaýǵa bolady. Bul dinı birlestik ókilderiniń qoǵam ómiriniń ártúrli salalarynda ózderin kórsetýlerine múmkindik beredi.
Osy rette, atqarylǵan nátıjeli jumystarǵa qaramastan, memleket, azamattyq qoǵam, sondaı-aq dinı birlestikter konfessııaaralyq kelisim men turaqtylyqty saqtaýda birlese jumys isteý kerek.
Nurasyl AMANKELDINOV,
Astana qalasy «Dinderdi zertteý ortalyǵy»
