Foto: Energetıka mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti
2013 jyly Memleket basshysynyń Jarlyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynyń «jasyl ekonomıkaǵa» kóshýi jónindegi tujyrymdama bekitilgeni málim. Atalǵan tujyrymdama Qazaqstan halqynyń ál-aýqatyn, ómir súrý sapasyn arttyrý jáne qorshaǵan ortaǵa júktemeni barynsha azaıta otyryp, eldiń álemniń eń damyǵan 30 eliniń qataryna enýi arqyly jańa formasııa ekonomıkasyna kóshý maqsatynda tereń júıeli qaıta qurýlar úshin negiz qalaıdy. Sonymen qatar 2015 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Parıj kelisimderi sheńberinde klımattyń ózgerýine qarsy kúreske qosylǵan. Osyǵan baılanysty, el JEK damytýǵa baǵyttalǵan belsendi qadamdar jasap jatyr.
Osy jyldyń shilde aıyndaǵy jaǵdaı boıynsha respýblıkada belgilengen qýaty 2527 MVt bolatyn 133 JEK obektileri bar, olardyń ishinde:
- qýaty 1107,5 MVt 48 jel elektr stansııalary;
- qýaty 1148 MVt 43 kún elektr stansııalary;
- qýaty 269,605 MVt 39 gıdroelektrostansııalary;
- qýaty 1,77 MVt 3 bıogaz elektr stansııalary.
2023 jyldyń 1 jartyjyldyǵynyń qorytyndysy boıynsha jańartylatyn energetıka obektileri óndirgen elektr energııasynyń kólemi 3,35 mlrd.kVtsaǵ (JES – 1910 mln kVtsaǵ; SES – 976,3 mln kVtsaǵ; GES – 461,8 mln kVtsaǵ; BıoES – 1,8 mln kVtsaǵ) nemese elektr energııasyn óndirýdiń jalpy kóleminiń 5,8% quraǵan.
Aıta ketsek, 2018 jyldan bastap JEK jobalaryn irikteý aýksıondyq tetik boıynsha ótedi. Bul bir jaǵynan jobalar men ınvestorlardy irikteý prosesin ashyq ári túsinikti etýge, ekinshi jaǵynan JEK qýatyn engizýden sońǵy tutynýshylardyń tarıfterine áserin barynsha azaıtýǵa múmkindik beretin neǵurlym tıimdi tehnologııalar men jobalarǵa stavka jasaýǵa múmkindik berdi.
JEK-ten elektr energııasyn óndirý boıynsha 2025 jyly – 6%, 2030 jylǵa qaraı – 15%, 2050 jylǵa qaraı – 50% (balamaly kózderdi eskere otyryp) qabyldanǵan nysanaly ındıkatorlarǵa qol jetkizý úshin, QR Energetıka mınıstrligi 2024-2027 jyldarǵa arnalǵan aýksıondyq saýda-sattyqty ótkizý josparyn, sondaı-aq 2023 jylǵa arnalǵan aýksıondyq saýda-sattyqty ótkizý kestesin qalyptastyrdy. 2027 jylǵa deıin JEK jobalary úshin aýksıondyq saýda-sattyqa 6720 MVt qoıý josparlanyp otyr.
2023 jylǵa arnalǵan aýksıondyq saýda-sattyqty ótkizý kestesine sáıkes aýksıondyq saýda-sattyqtyń alǵashqy lottary aǵymdaǵy jyldyń 31 tamyzy men 1 qyrkúıeginde GES jobalaryn irikteý boıynsha ótedi. Budan ári SES, JES jáne BıoES boıynsha aýksıondyq saýda-sattyq aǵymdaǵy jyldyń qarasha aıynda ótedi. Ashylǵan qýattyń jalpy kólemi 860 MVt, onyń ishinde GES jobalary úshin – 250 MVt, SES-100 MVt, JES – 500 MVt jáne BıoES-10 MVt bolyp tabylady.
