Jetisýda dáriger jetispeıdi

Jetisý oblysy derbes bolǵaly, dá­riger tapshylyǵy tipti qatty baıqa­la bastady. Búginde óńir kóleminde 1 696 dáriger, 6 740 orta medısına qyzmetkeri jumys isteıdi. Degenmen aýyl-aýyldarda jyl saıyn blokty-modýldi medpýnkter salynǵanymen, onda otyrǵyzatyn maman tapshy. Al halyq shıpa izdep áli qala kezýmen júr. Turǵyndardyń aıtýynsha, oblysta gos­trolog, gemotolog, vırýsolog, ınfeksıolog, neırohırýrg, endokrınolog, epeleptolog, nevrolog, gostroenterolog sekildi mamandar tapshy, tipti joq desek te bolady. Sol mamandarǵa muqtaj ata-analar on jyldan beri oblys ákimdigine, sala basshylaryna usynys aıtqanymen, másele sheshilmegen.

Búginde atalǵan máseleni sheshý úshin oblys ákimdigi salaǵa naqty qa­jet 44 mamanǵa turǵyn úı men qatar ústemeaqy tólep óńirde ustap otyr. Áıtse de, bul járdemniń jetkiliksiz ekeni daýsyz. Qazir óńir basshysy Beıbit Isabaev osy problemanyń aldyn alý sharalaryn uıymdastyryp jatyr. «Men basqarma basshylary men orynbasarlaryma tapsyrma berdim. Áleýmettik qoldaýdyń qosymsha sharasy retinde asa tapshy mamandyqtaǵy dárigerlerge 5 mln-ǵa deıin tólem berilý sharasyn qarastyryp jatyrmyz», dedi Beıbit О́ksikbaıuly halyqpen kezdesýde.

2023-2025 jyldary Jetisý obly­synyń densaýlyq saqtaý uıym­da­ryn medısınalyq tehnıkamen ja­raq­tandyrý úshin medısınalyq teh­nı­kany satyp alýǵa 12,1 mlrd teńge kó­le­minde qarajat kózdelgen. Medısı­nalyq uıymdardyń jabdyqtar men medısınalyq tehnıkaǵa qajetin jabý úshin aldaǵy 5 jylǵa jaraqtan­dyrý baǵdarlamasyn bekitý josparlanyp jatyr.

Búginde dárigerlerdi daıarlaýdyń úzdik sapasyn qamtamasyz etý maqsa­tynda mınıstrlik «Rezıdentter aýylǵa jáne monoqalalarǵa» jobasyn iske asyrady. Jobaǵa 377 rezıdent qatysyp, 241 klınıkalyq tálimgerdi tarta otyryp, 156 klınıkalyq baza jumyldyryl­maq. Baǵdarlama bolashaq dárigerler­diń aýyldyq densaýlyq saqtaý salasyn­daǵy jumysyna baǵyttalǵan. Jetisý oblysyna saparynda salaǵa jaýapty mınıstr Ajar Ǵınııat óńirdegi medısına salasyn ilgerletýge kúsh salatynyn aıtqan edi.

«2022 jyly oblystyń medısına­lyq uıymdaryna 82 dáriger keldi, onyń ishinde 31 maman aýyldyq jerlerge tartyldy. Olardy bekitý úshin aýylda saralanǵan eńbekaqy tóleý jáne tur­ǵyn úı berý túrinde qosymsha áleýmet­tik qoldaý sharalary qabyldandy.100 aılyq eseptik kórsetkish mólsherin­de kóterme járdemaqy, 1 500 aılyq eseptik kórsetkishte turǵyn úı salýǵa nemese satyp alýǵa bıýdjettik kredıt berildi. Bıyl óńirdiń qajettigine sáıkes 59 túlek aldyn ala bólindi, onyń 52-si klınıkalyq beıindegi túlek boldy», dedi A.Ǵınııat.

Dárigerge tapshylyqtyń aldyn alý maqsatynda bıyl mınıstrlik mem­le­kettik bilim berý tapsyrysynyń sheń­berinde óńirdiń qajettiligine sáıkes 64 grant bólgen. Tústep ótsek, anestezıologter-reanımatologter – 6, ınfeksıonıster – 1, terapevter – 3, pedıatrlar – 3, akýsher-gınekologter – 7, travmatologter – 7, otbasylyq medısına – 2, hırýrgter – 1. Buǵan qosa jergilikti bıýd­jet qarajatynyń esebinen 60 be­ıindi mamandy daıarlaýǵa qarajat qa­rastyrylǵan.

Qazir 4 jyljymaly medısına­lyq keshen jumys isteıdi. Bıyl 66 myń aýyl turǵyny qamtylǵan, jyl sońyna deıin 120 myń turǵynyn qamtý josparlanýda. Sonymen qatar byltyr aýyl turǵyndary úshin profılaktıkalyq tekserýler engizildi. Oblys aýyldarynyń 7,5 myńnan asa turǵyny tekserilip, 278 adam dınamıkalyq baqylaýǵa alynǵan. Kópshiliginen joǵary qan qysymy, qant dıabeti, búırek patologııasy belgile­ri anyqtalǵan. Negizgi aýrýlardyń dıag­nostıkasyn jaqsartý úshin aýyl tur­ǵyndaryna skrınıngter sanyn 11 túrge deıin ulǵaıtý josparlanǵan.

«Memleket basshysy tapsyr­ma­la­rynyń sheńberinde «Aýyldyq den­saýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy bekitildi. Ulttyq jobanyń sheńberinde 655 medısınalyq-sanı­tarlyq alǵashqy kómek obektisiniń, onyń ishinde Jetisý oblysynda 59 obektiniń, onyń ishinde 2023 jyly 25 obektiniń, 2024 jyly 34 obektiniń qurylysy qamtamasyz etiledi», dedi mınıstr.

Jalpy, Jetisýda medısınada donor­lyq transplantasııa, neıroınter­ven­sııa, joǵary tehnologııalyq medısına­lyq kómekti damytý mańyzdy. Búgin­de dárigerler oblysta da búırek, ókpe, baýyr sııaqty aǵzalardy almastyrýǵa kezekte turǵan turǵyndardyń sany jyl sanap kóbeıip bara jatqanyn aıtady. Árıne, bul jaǵdaı – respýb­lıka kóleminde de qyzyp turǵan túıt­kildiń biri. Degenmen transplantasııa resıpıent, donor arqyly óńirde de naýqastardyń sanyn azaıtýǵa bolady.

Máselen, Jetisý oblystyq aýrýha­­nasynyń dırektory Anarbek Mongol­han oblysta neıroıntervensııa emin damytyp, mıyna qan quıylǵan naýqasqa ýaqytynda jedel kómek kórsetetin kúshke ıe bolsaq deıdi. Osyndaı jaman dertke shaldyqqandardyń sany ósip keledi.

«Medısına salasy damyǵan mem­lekettermen tájirıbe almasyp, dári­gerlerdiń bilimin jetildirý jumys­ta­ry júrgizilip jatyr. Bul rette oblys ákimi men densaýlyq saqtaý basqarmasy qoldaý kórsetip otyr. Qazir bizge bilikti mamandar aýadaı qajet. Sondyqtan olarǵa barlyq jaǵdaıdy jasaýymyz qajet. Bul, eń aldymen, halyqtyń densaýlyǵyna quıylǵan ınvestısııa bolmaq ári aýrýhana ımıdjin kóterýde basty ról atqarady», deıdi A.Mongolhan.

Onyń aıtýynsha, oblystaǵy densaý­lyq salasyndaǵy basty nysan kúrde­li jóndeýdi qajet etedi. Nysanda birne­she jyldan beri tolyqqandy jóndeý jumystary bolmaǵan. Keńes ókimeti tusynda salynǵan ǵımarattyń taǵany myqty bolǵandyqtan ǵana iske jarap tur. Bir qýanyshtysy, bul jaıtpen oblys ákimdigi tanys. Memleket hám jergilikti ákimdik tarapynan baryn­sha qoldaý kórsetilmek. Eskisin kúrdeli jón­deýden ótkizip, aýrýhananyń jo­ǵary jaǵynan jańa konsýltatıvti-dıag­nostıkalyq ǵımarat salý jos­parlanǵan. Búginde jańa ǵımarattar salý­dyń jobalyq-smetalyq qujaty aıaq­talyp qalǵan.

Bul tusta taǵy bir máseleniń sheti shyǵady, bul – jalaqyny jyry. Úlken qaladaǵy tájirıbesi mol mamandar nemese shetelden úzdik bitirip kelgen jas dárigerler Taldyqorǵanǵa ke­lýge qulyqsyz. Onyń bir sebebi – aılyq­tyń azdyǵy bolsa, ekinshisi – áleý­met­tik kedergiler. Osy rette ob­lys­tyq emha­nanyń materıaldyq-teh­nıkalyq jaǵdaıyn zaman talabyna saı jasaý mańyzdy. Bul – syrttan me­dısına qyz­metkerlerin tartýǵa jol asha­tyn taǵy bir amal. Búginde ob­lys­tyq densaý­lyq basqarmasy maman­dardyń bilimin jetildirip, ál-aýqatyn jaqsartýǵa ba­rynsha kúsh salyp jatyr. Biraq, óki­nishke qaraı, naqty usynystar áli ja­salǵan joq.

– Aldyńǵy jyly 700 mln-ǵa – 4, byl­tyr 110 mln-ǵa 5 kúrdeli medısına­lyq qurylǵy alyndy. Bıyl da bul ıgilikti is jalǵasyn tabady. Birtindep zamanaýı apparattarmen tolyǵyp jatyrmyz. Jańa emhana salýdyń joba­lyq-smetalyq qujatynda sanıtar­lyq epıdemııalyq talaptarǵa saı dá­lizde birneshe dárethana bolady. Son­­daı-aq bir palatada 2-3 adamnan ar­­tyq jatpaıdy. Eń bastysy, tikushaq qo­natyn arnaıy alań da ornalastyrylady. Bul óńirdegi basty nysan bol­ǵandyqtan, atalǵan jumystardyń bolýy mańyzdy, – deıdi travmatolog-ortoped A.Mongolhan.

Oblys ortalyǵynda balalar aýrýhanasy, perınataldy ortalyq, kar­dıologııa ortalyǵy, onkologııa orta­lyǵy, Taldyqorǵan qalalyq kópsa­la­ly aýrýhanasy ornalasqan. Bunyń bári – oblystyq mártebesi bar mekemeler. Máselen, sanıtarlyq avıasııamen jetkizilgen naýqastyń jaǵdaıy tómen bolsa, tikushaqpen oblystyq aýrýhanaǵa ákelip, reanımasııaǵa kir­gizip, kómek kórsetýge bolady. Osy­laısha, syrqattyń jaǵdaıy qalypqa kel­gen soń mamandandyrylǵan aýrýha­naǵa jetkizýge eshqandaı kedergi bolmaıdy. Olaı deıtin sebebimiz, qalalyq áýejaıdan aýrýhana jetý uzaq ýaqytty alady, oǵan syrqat shydamaýy múmkin. «Jedel járdem» jetkizem degenshe túrli jaǵdaı bolýy yqtımal, sondyqtan bul istiń sheshimi tikushaq qonatyn alań­men sabaqtasyp jatqandaı.

Qazir óńirde bıýdjettiń kólemi shek­­teýli. Sondyqtan medısına salasy ekinshi orynǵa jyljydy. Agrarly óńir áýelden belgili, áýelgi kúshti aýyl sharýashylyǵyna salatyny anyq. De­genmen halyqtyń densaýlyǵy ma­ńyz­dy ekenin umytpaǵanymyz jón. Qala turǵyndary, óńirde bilikti maman­dardyń joqtyń qasy ekenin aıtady. Olardyń kóbi densaýlyǵyn qalypqa keltirý úshin Almaty ne Astana sekildi alyp shaharlarǵa barýǵa májbúr. Sol sebepti osy salada maman tartý ju­mystary júıeli túrde júrgizilse degen tilegin bildiredi.

Aıta keteıik, Jetisýda 361 densaý­lyq saqtaý mekemesi bar. Onda 10 myń­ǵa tarta medısına mamandary qyz­met etedi. Prezıdentt Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna saı «Aýyl­dyq densaýlyq saqtaýdy jań­ǵyrtý» ulttyq jobasy iske asyrylyp ja­tyr. Aldaǵy 2 jylda atalǵan joba sheń­berinde oblys bıýdjetinen qarajaty esebinen 17 mlrd teńge bólinbek. Oǵan 116 medısınalyq nysan salynady dep josparlanyp otyr. Bul kezeginde medısınalyq ınfraqurylymdy ke­shen­di túrde jaqsartýǵa jol ashady.

Jetisý oblysy