Kreatıv ındýstrııanyń búgini men bolashaǵy

Qazir kreatıvti ındýstrııa salasy órkendep keledi. Ásirese Eýropa memleketteri bul ba­ǵytta ózindik súrleýin salyp úl­gerdi. Memleket basshysy óz sózinde megapolısterden bólek, óńirler de bul turǵyda nazardan tys qalmaýyn tapsyrǵan edi. «Kreatıv ıelerin» qoldaý sharalarynyń jeke paketin ázirleýdi Prezıdent sońǵy Jol­daýynda da naqtylap jetkizdi. Qazir Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi osy baǵytta jumys istep jatyr.

Saıası reformanyń ta­ǵy bir ońtaıly jetistigi – saı­laý ınstıtýtyndaǵy jańa­shyldyq. Eki jyl buryn bas­talǵan aýyl ákimderin saılaý óz nátı­jesin bere bas­ta­dy. Osy ýaqyt­qa deıin eli­miz­diń túkpir-túk­pirinde 1 700-ge jýyq aýyl ákimi saılanǵan. «Aýyl ákimderin saılaý biz úshin úırenshikti jaǵdaıǵa aınalyp úlgerdi. Ha­lyq saılaǵan ákimder táýel­sizdikpen qatar azamattar al­dyn­daǵy jaýapkershilik pen esep berý múmkindigin de art­tyr­dy. О́z kezeginde aýyl tur­ǵyndarynyń ózde­ri tikeleı ókili arqyly she­shim qabyldaýǵa yqpal etý quqyǵyn keńeıtti. Biz mıkro­deńgeıde atqarýshy bı­lik­tiń turǵyndarmen qalaı ty­ǵyz jumys isteı bastaǵanyn kórip otyrmyz», dedi Aıda Ǵalym­qyzy.

Elimizdegi demokratııalyq úderistiń nátıjesi birden bola qoımaıdy. Satylap júzege asatyn saıası reformanyń ıgiligin halyq ýaqyt óte kóredi. Aıda Balaevanyń aıtýynsha, saıası reformalardyń oryndalýy men tıimdiligine áser etetin eki faktor bar. Eń aldymen qajetti tu­raqtylyq pen berik tatýlyq. Qańtar oqıǵasy alasapyran áre­ketterden órkenıetti el bolmasymyzdy aıqyn kórsetti. Ekin­shi shart – azamattyq qoǵam­nyń belsendiligi. Qoǵamda árbir belsendi azamat elimizdegi saıası úderiske ún qosqanda ǵana reforma nátıjeli bolmaq.

«Prezıdenttik reforma­lar uzaqmerzimdi nátıje berip, mem­leketimizdiń da­mýy­nyń berik irgetasyn qalap qana qoımaıdy, olar áý bastan qa­ra­paıym otan­das­tary­myzdyń ómirine áser etetin naqty nátıjeler beretinin atap ótken jón», dedi mınıstr.

Aıda Balaevanyń aıtýynsha, elimiz sóz bostandyǵy men ádildik turǵysynda Ortalyq Azııada kósh basynda. She­teldik zertteýlerge zer salsaq, osy aımaqta ótetin barlyq mıtınginiń 59 paıy­zy elimizge «tıesili» eken. Sara­lap qaraǵanda kórsetkish О́zbek­stannan – 7, Qyrǵyz Res­pýb­lı­kasynan 2 ese kóp. Buǵan sebep, 2020 jyldan bastap mı­tın­gilerdi ótkizýdiń habarlandyrý sıpaty en­gizildi. Mınıstr nátıjeniń jaqsy ekenin, biraq ulttyq qaýipsiz­dikke, tutastyqqa qaýip tóndirmeý keregin alǵa tartty.

Otandyq BAQ-tyń el da­mýyndaǵy óz bıigi qalyp­tas­qan. Deıturǵanmen, jýrna­lısterdiń de máselesi jetip artylady. Arnaıy mártebeniń joqtyǵy, tilshiler qosynyna keı qurylymdardyń beıjaı qaraýy, óńirler men aýdan­dardaǵy merzimdi basylymdarda kadr tapshylyǵy syndy másele­ler mınıstrmen kezdesýde saralandy. Qalamdy qarý etken óńir jýrnalısteri Aıda Balaevaǵa resmı organdardyń BAQ týraly zańda kórsetilgendeı jol­danǵan saýalǵa ýaqytynda jaýap berilmeıtinin alǵa tartty. Ásirese bul olqylyq qu­qyq qor­ǵaý salasynda jıi baıqa­lady eken. Mınıstr zań­nyń ús­­tem­digi ornaǵan memlekette mun­­daı olqylyqqa oryn joǵyn, jer­gilikti ákimdik tarapynan tıisti aqparattyq túsindirme júr­gizilý keregin alǵa tartty.

Qazir IT tehnologııalar dáýi­rinde qaǵaz baspanyń, merzimdi basylymnyń qajet emes ekenin alǵa tartatyndar bar. Áleýmettik jeli men ony qoldanyp, aqparat taratatyndar gazetti qoǵam qa­jet etpeıtinin alǵa tartyp júr. Mınıstrge osy jaıdyń aq-qara­syn ajyratyp berýde suraǵandar da tabyldy.

«Gazet – tarıh, jýrnalıst – tarıhshy. Búgin jazylyp, gazet betine túsken dúnıe ýaqyty kelgende tarıhı dáıekke aınalady. Qansha qoǵam damyǵanmen merzimdi basylym oqyrmanmen birge jasaı beredi. Áleýmettik je­lide taraǵan aqpardyń bári aqıqat emes. Jalǵan aq­pa­rat, feık degenińiz qazir órip júr. Mınıstrlik janynan kún saıyn monıtorıng júrgiziledi. Jalǵan aqparat taratqandarǵa toqtam bar. Biz zań ústemdik quratyn elde ómir súremiz. Al gazette jal­ǵan aqpar, feık málimet shyq­paıdy. Shyny kerek, qazir respýblıkalyq jáne óńirlik BAQ bolyp bóliný baıqalady. Bul kózqarasty túbegeıli joıý kerek. Bir keńistik, bir múdde jolynda eńbek etý kerek. Kez kelgen merzimdi basylym memlekettik baǵdarlamalardy aqparattandyrýǵa den qoıǵan abzal. О́ıtkeni osyndaı bastamalar týrasynda kóp tur­ǵyndar beıhabar», dedi A.Balaeva.

Shyny kerek, óńir jýr­nalıs­terin kóp dúnıe tolǵan­dyrady. Ásirese quqyq qorǵaý organdarynda, jergilikti ákim­dikterde telefon «úreıi» ta­laıdyń shym­baıyna batsa kerek. Resmı or­gandardyń kireberisindegi kúzet­tiń jıi telefon qaldyryp ishke enýin ótinip turatynyn kóz kó­rip júr. Ashyqtyq pen bárine bir­deı múmkindik bar qoǵam tú­zýge umtylǵan memlekettik saıasattyń keı qurylymdarǵa áser etpeıtini jýrnalıster qosynyn qynjyltsa kerek. Bul máseleden habardar ekenin aıtqan mınıstr tıisti qurylymdarmen semınar ótkizip, adam quqyǵyn shekteıtin áreketterdi doǵa­rýǵa shaqyratyn aqparat­tandyrý jumysyn júrgizý qajettigin alǵa tartty.

Joldaýda kóterilgen taǵy bir másele – elimizde qumar oıynǵa táýeldiliktiń beleń alýy. Elimizdiń qaı qalasynda da qumar oıynǵa úgitteıtin kóshe jarnamalarynyń kóp ekeni de jasyryn emes. Mı­­nıstr bul jaıynda da mı­nıstrlik tıisti sharalar qa­byldaıtynyn jetkizdi.

Mınıstr balalar qaýipsiz­digin qamtamasyz etý jaıyna da toqtaldy. Onyń aı­týyn­sha, YouTube platfor­masy qazaq balasynyń tilin aǵylshynsha ne kárisshe shy­ǵa­ryp júr. Munda balalar kóretin qazaqsha kontent az. Tek «Valapan» telearnasy sheteldik balalar kontentine qarsy turýǵa qaýqarsyz. Onyń ózinde bul arnada 1-2 jas ara­lyǵyndaǵy balalarǵa arnalǵan baǵdarlamalar daıar­lanady. Aıda Balaeva «Nickelodeon» balalar men jasós­pi­rimder telearnasy, «TiJi» balalar telearnasy jáne «Dısneı» arnasy qa­zaq tiline aýdarylǵanyn aıtty. Degenmen YouTube platfor­masyndaǵy qazaqsha balalar kontentin qalyp­tastyrý aýqymdy jumysta talap ete­tinin alǵa tartty.

Jetisý oblysy