Bıapanyń torqaly toıy

Bul toı basqa toıdyń ózgeshe órildi. Jer-ana bolyp jahannyń júgin arqalaǵan óner maıtalmany qazaq áıeliniń ǵazız obrazyn kóńilge quıyp ketti. Tipti, kıno salasynda da tersińdi eńbek etip ha­lyq­tyń kóńiline qýanysh uıalatyp, qalam­ger­lik qyrymen de ádebıet aıdynynda erkin júzdi. Sol áserdiń áýenine terbelgen aǵaıynnyń basy Jetisýdyń jú­regi Taldyqorǵan tórinde qosyldy. Ob­lys ákimdigi men TÚRKSOI uıy­my­­men bir­lesip ótkizip otyrǵan dúbirli óner dodasy 29 qyrkúıekten 4 qazanǵa deıin 1 apta boıy jalǵasatynyn estigen kó­rer­men, Bıapanyń atyndaǵy Tal­dy­qor­­ǵan drama teatryn lyqa toltyrdy. Ǵajaıyp teatr básekesine eldegi tanymal teatrlarymen qatar baýyrlas Qyrǵyz, О́zbekstan, Ázerbaıjan, Túrikmenstan, Túrkııa elderiniń óner maıtalmandary da qatysty.

О́z kezeginde berekeli iske bastamashy bolǵan oblys ákimi Beıbit Isabaev sóz alyp, qazaq teatr óneriniń Eńlikgúli atan­ǵan tulǵanyń mereıtoıymen kópshi­lik­ti quttyqtady. Abzal ana, asyl jar beınesin somdaǵan, ǵumyrynyń 60 jylyn sahnaǵa arnaǵan Bıapanyń tirliktegi atqarǵan izgilikti isi men tersińdi eńbegin aıshyqtap, uly eldiń sanasynda máńgi qashalǵan biregeı tulǵa ekenin jazǵan  Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń quttyq­taý hatyn oqydy. So­ny­men qatar ol: «О́ner taýsylmas azyq, sarqylmas baılyq. Teatr óneri qaı kezde de ulttyq qundylyqtarymyzdyń, adamgershilik pen izgiliktiń nasıhatshysy, urpaqtyń basty rýhanı-estetıkalyq tárbıeshisi bolǵan. Ýaqyt ótedi, zaman ózgeredi, biraq mádenıet máńgilik, óner ómirsheń qalpymen qundy. Osy oraıda óziniń esimi berilgen oblystyń drama teatrymen birge Bıken Rımovanyń da ǵıbratty, jasampaz ǵumyry jalǵasa bermek», deı kele halyqaralyq óner festıvaline qatysýshylarǵa sáttilik, shyǵarmashylyq eńbekterine tabys tiledi.

Jetisý topyraǵynda jalaýyn jelbi­ret­ti demese, kúlli qazaqqa ortaq qýanysh ústinde Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva lebizin bildirip, mádenıet pen ádebıet ulttyń jany ekenin, mundaı iri festıvaldiń halyqqa, ónerge asa qajet ekenin jetkizdi. Elimizde osymen jalpy sany 9-ǵa jetken ár baıqaý talanttardy shyńdaýǵa, ónerdegi jańa esimderdi anyqtaýǵa negiz bolsa, dástúrli qundylyqtyń qaınaryn móldiretip, keshegi men búgindi jalǵaýǵa, urpaq sabaq­tastyǵyn nyǵaıtýǵa da ózek ekenin tebi­re­ne tolǵady.

Al, óz kezeginde sóz alǵan TÚRKSOI halyqaralyq uıymynyń bas hatshysy Sultan Raev qazaq jeriniń qasıeti týraly tebirenip, óneri ozyq eldiń eń shuraıly mekeninde bastaý alǵan baıqaýdyń baıandy bolýyna tilekshi ekenin jetkizdi. Bıken Rımovanyń qyzy Merýert Qusa­ıy­nova dańqty tulǵanyń ómiri men óner jolyndaǵy jarqyn joly men uly súr­leý-súrdegine, adamı bet-beınesi men bekzat bolmysyna qatysty perzenttik pikirin bildirip, baıqaýǵa bastamashy bolǵan Jetisý oblystyq ákimdigine, TÚRKSOI uıymyna alǵysyn bildirdi.

Teatr sańlaǵynyń taǵylymdy toıy «О́nermen órilgen ómir» atty respýb­lı­­kalyq ǵylymı-tanymdyq konferensııa­men tusaýyn kesti. Bul jıynǵa túrki­tildes memleketterdiń óner qaırat­kerleri, mádenıet salasynyń kórnekti ókil­deri qatysty. Betashar sózdi oblys áki­miniń orynbasary Rýstam Álı alyp, ǵasyr­lyq toı – óner men halyqtyń ortaq qa­zynasy ekenine toqtaldy.

Toıǵa arnaıy kelgen Qazaqstannyń Eńbek Eri, KSRO jáne Qazaqstannyń ha­lyq ártisi Asanáli Áshimov 100 jyldyq toı­ǵa quttyqtaýyn arnap, Bıken apadan alǵan tálimi ómirine azyq bolǵanyn áńgimeledi.

«Ana – Jer-ana» qoıylymynda keremet oınady. Ondaı týyndynyń endi bolý, bolmaýy ekitalaı. Ol kisi anamyzdaı qamqor edi. Sahnaǵa shyǵýdyń qyr-syryn úıretti. О́tirik, ósek aıtpaýǵa baýlydy. Ol kisi sahnaǵa shyqqanda jan-ja­ǵyna jan bitetin, «qoıylym áserli kóńil-kúıge tolyp» ketetin. Qazir tea­trda Bıken apanyń orny úńireıip turady. Biraq akterlerge sol kisi qalaı oınaýshy edi, sony qaıtalańdar dep aıtyp otyramyz. Oblys basshylaryna osyndaı toı ótkizip otyrǵandyǵy úshin alǵys aıtamyn. Bıken apanyń qazaq teatry men kınosynda qaldyrǵan qaıtalanbas obrazdary, daryndy dramatýrg retindegi súbeli týyndylary, ónegeli ómir joly men shyǵarmashylyq shyńy keıingi urpaqqa máńgilik mura bolyp qala bermek», dedi A.Áshimov.

Konferensııada Bıken Rımovanyń qyzy Merýert Qusaıynova anasy jaıly estelikterimen bólisip, sahnada aktrısa bolǵanymen úıde úlken júrekti ana edi dep eske aldy. Anasyna bıýst qoıyp jatqan oblys basshylaryna alǵysyn bildirdi. Basqosýda teatr salasynyń mamandary sóz alyp, qoıylymdardy jandandyrý barysyndaǵy oılarymen bólisti.

Rýhanı sharada teatrtanýshy Aman­keldi Muqannyń Bıken apamyzdyń ǵumyr-darııasynan syr shertetin «Kók­­­tem qal­pynan aınymaı qalǵan jan» atty kita­bynyń tusaýy kesildi.

Odan keıin Jetisýdyń júregi sanal­ǵan Taldyqorǵanda tuńǵysh ret jalaýyn jelbiretken halyqaralyq festı­val Bıapa teatry ǵımaratynyń aldyn­da tuǵyr tepken uly aqyn Abaı Qunan­baı­ulynyń eńseli eskertkishine gúl shoq­taryn qoıý rásimimen jandana tústi. Zamananyń zaryn shertip, qara sóz, qara óleńmen halqyn izgilikke shaqyrǵan alyp oıshyldyń rýhyna taǵzym jasalǵannan keıin B.Rımova atyndaǵy Taldyqorǵan drama teatrynyń foıesine ornatylǵan Bıapa bıýstiniń ashylý saltanaty ótke­rildi.

Kıeli sahnaǵa nebári on segiz jasynda aıaq basyp, teatr men kıno álemin qos qanatyna aınaldyrǵan sáýleli ǵumyr ıesiniń qoladan quıylǵan bıýstiniń ashylý rásimin Jetisý oblysynyń ákimi Beıbit Isabaev, Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva, Qazaqstannyń Eńbek Eri Asanáli Áshimov pen Bıapanyń qyzy Merýert Qusaıynova atqardy.

Aıta keteıik, bıýst qoladan, al tuǵyry mármárden qoıylǵan. Mú­sin­­shileri – Búrkitbaev Aıdos, Ermuhan­betov Tımýr. Es­kert­kishtiń tu­ǵy­­rymen al­ǵandaǵy bıik­tigi 2 metr 70 sm. Oǵan jer­gilikti bıýdjetten 18,5 mln teńge jum­salǵan.

Ǵıbratty ǵumyry ǵasyrlarǵa ańyz bolyp taralatyn tulǵanyń qurmetine ótken alǵashqy halyqaralyq festıvalde kórermenniń rýhy asqaqtap, óner­pazdar shalqyp-tasyp, úlken tebi­re­nispen júr­genin ańdadyq. Sal­tanat tea­trlar sherýimen jalǵasty. Oǵan elimizdegi M.Áýezov atyndaǵy Qazaq ulttyq aka­de­mııalyq drama teatry, Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq memle­ket­tik balalar men jasóspirimder tea­t­ry, N.Jantórın atyndaǵy Mańǵys­taý oblystyq mý­zy­­kalyq drama teatry, Almaty qa­la­­lyq mádenıet bas­qar­masynyń «Jańa ǵasyr» teatry, S.Seı­fýllın atyndaǵy Qaraǵandy drama teatry, J.Aımaýytov atyndaǵy Pavlodar ob­lystyq qazaq mýzykalyq drama teatry, Astanadaǵy mýzykalyq jas kórer­mender teatry qatysty. Sonymen qatar О́zbekstandaǵy Horezm obly­synyń mýzykalyq-drama teatry, Túrkııa mem­le­kettik teatry, B.Qydykeeva atyn­daǵy Qyrǵyz memlekettik balalar men jastar teatry, A.Arslan atyndaǵy Túrikmenstan drama teatry, Ázerbaıjan mem­lekettik «Iýh» teatrynyń ujym­dary da qyzyl kilem ústimen saltanatpen júrip ótti. Osy oraıda atap óter­ligi, bul teatrlardyń barlyǵy bir jeti boıy B.Rımova atyndaǵy drama teatrynda jáne I.Jansúgirov atyndaǵy Mádenıet saraıynda óz qoıylymdaryn kórermenge usynatyn bolady.

B.Rımova atyndaǵy drama teatry, I.Jansúgirov atyndaǵy Mádenıet saraıy, D.Raqyshev atyndaǵy fılarmonııasynda apta boıy ótetin óner doda­sy­nyń ashylý saltanaty ármen qa­raı konserttik baǵdarlamaǵa ulasty. Sahna sańlaǵynyń ómir jolynan úzindi retinde qoıylym kórsetilip, «Jetisý sazy» folklorly-etnografııalyq ansambli jáne basqa óner ujymdary kópshilikti syrly sazben tebirentse, «MuzART» toby bastaǵan estrada ánshileri aıtýly sharanyń ajaryn ashty.

Bıken Rımova óziniń ómir súrgen jyldaryn, tájirıbesin, 58 jyl sahnadaǵy eńbek jolyn qorytyndylaı kele, jas­taıynan kórgen taǵdyr taýqymetterinen alǵan sabaqtarynan túıgenderin, túıin­deı kele zamandastaryna qarapaıym sóz­der­men tómendegishe syr aqtarǵan eken. «Qamshynyń sabyndaı qysqa ǵumyrda adamdar bir-biriniń qadirin bilip júrse eken. Orynsyz renishterden, usaq ósek, aryz-jaladan uıalamyn. Adam, eń aldymen, ózin aıaýy kerek. О́zin de, ózgeni de aıaı, syılaı almaıtyndarǵa kúıinemin. Joq jerden kinárat izdep, byt-shyt bolý, sózge kelip qalý úlkenge de, kishige de jaraspaıtynyn qaı-qaısymyz da esten shyǵarmasaq eken». Osy sózdi uranǵa alǵan túbi túrki baýyrlas teatr ujym­da­ry bir apta boıy Jetisý jerinde óner kórsetedi. Qorytyndy kesh 4 qazan kúni josparlanǵan. Sonda «BIKEN» I Ha­lyq­aralyq teatr festıvaliniń jeńim­pazy belgili bolady.

Jetisý oblysy