Uly teńiz ben qazirgi aıdyndy bólip turǵan bóget 2005 jyly salyndy. Oǵan deıin de aýqymy jyl sanap azaıyp tarylyp bara jatqan teńizdi qutqarý talaptary bolǵan. Áýelgi bastama 1995 jyly aýdan jurtshylyǵy bastalǵanymen kóp uzamaı bógetti sý shaıyp, úmit kesilgendeı bolyp edi. Odan keıin de oblys basshylyǵy aralasyp, qoldaǵy bar tehnıka jumyldyrylyp, bir qaýyrt qareket bastalyp ketkenmen munyń sońy asa qaıǵyly aıaqtala jazdaǵan bolatyn. 1999 jyldyń kókteminde buzylǵan bóget biraz tehnıkany qarap qyldy. Tehnıkany qoıshy, bir vahtada jumys isteıtin 29 adamnyń ómiri qyl ústinde turǵan sol sát qutqarý operasııasyna qatysqandardyń esinen ketpeıdi.
− Sonyń aldynda ǵana «Qazgıdromed» mekemesinen daýyl turyp, qatty nóser bolatyny jaıly dabyldy eskertý kelip, ony teńiz jaǵalaýyndaǵylarǵa jiberip qoıǵanbyz. Artynsha qııandaǵy Aralǵa arnaıy jolǵa shyǵyp, jolaı Qazalydaǵy tıisti mekeme basshylaryn ertip, bóget basyna keldik. Jumys qyzý júrip jatyr eken. 2,5 mln tekshe metr topyraq úıilýge tıis 12 shaqyrymdyq bógettiń eki jaǵy da sý, keıbir tusy bylqyldap tur eken. Sony eskerttik de, keri qaıttyq, deıdi sala ardageri, sol tusta oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentin basqarǵan kópke qadirli aqsaqal Qorǵanbek Qaırýllaev.
Bular Qyzylordaǵa jetkende alasapyran daýyl sý deńgeıin shamadan tys kóterip, tasqyn sý Kókaral bógetin úsh jerden buzyp ótkeni jóninde habar da ilese keledi. Eń qıyny, vahtadaǵy 29 jumysshyny kórdim-bildim degen eshkim joq. Biraz tehnıka sý astynda qalypty.
Mı-8 tikushaǵyna minip, teńizge tartqan toptyń kórgeni joıqyn sý uly teńizge qaraı býyrqanyp ketip jatyr. Jańbyr toqtaýsyz quıyp tur, qutyrǵan jel ara-tura bular mingen tikushaqty ońdy-soldy shaıqap qoıady.
Ushaq sýǵa tóbeden úńilip júrgenine biraz ótkende bógetten 15 shaqyrymdaı jerden qaraıǵan tehnıkalar kózge túsedi. Jyrylǵan sýdan qashqandardyń turǵan orny belgili bolǵanymen jaqyndaýǵa daýyl múmkindik bermeıtin túri bar. Sonda da departament basshysy Qorǵanbek Qaırýllaev pen osy qyzmet maıory Sanjar Asfandııarov kabınadaǵy artyq adamdardy túsirip, táýekelge bel baılady.
– Bir táýlikke jaqyn sý ortasynda qalǵandardyń kóbi álsiz eken. Birazy estandy kúıde otyr. Jataǵynan jalańaıaq, jalańbas qashyp shyqqandar bar sııaqty. Qazir qutqarmasaq, tańǵa deıin úsip óletini anyq. Bıikten tastaǵan arqanǵa jarmasatyndaı áli qalmaǵandyqtan ushqysh tikushaqty barynsha tómendetip, kópshiligin kabınaǵa sýyryp aldyq. Bir márte tikushaq dońǵalaǵy jerdegi tehnıkaǵa tıip ketip, sál bolmaǵanda ózimiz apatqa ushyraı jazdadyq. Sol tusta tikushaqty basqarǵan Qaıboldy Orynbaev inimizdiń jankeshtiligi men sheberligi arqasynda aman qaldyq. Úsh-tórt márte tómendep, 27 adamdy jaǵalaýǵa aman alyp shyqtyq, deıdi ardager.
Kishi Araldaǵy qutqarý operasııasy bitkende qarańǵy túsip, kóz baılanǵan mezgil edi. Qutqarylǵandardyń arasynda bolmaǵan eki adamdy izdeýge ertesi shyqty. Ekeýi de ekskavatorshy eken, biri jyrylǵan sýdyń jetken jerinde etbetinen túsken kúıi qalypty. Ekinshi adamnyń denesi sý tartylǵannan keıin shyqty.
Qazirgideı áleýmettik jeli bolsa, bul oqıǵa sol sátte-aq jalpaq jurtqa jarııa bolar edi. 27 adamdy qutqarǵan sol operasııa jaıly sol tusta kópshilik bilmeı de qaldy. Keıinnen tótenshe jaǵdaı departamentiniń usynysymen marapat ıelengender boldy. Osydan 24 jyl buryn Kishi Aral jaǵalaýynda bolǵan qutqarý operasııasynyń jaı-japsary osyndaı.
Qyzylorda
