– Jaqynda Májiliste halyqtyń shamadan tys kredıt alýy jóninde másele qozǵalyp, borysh júktemesin azaıtý sharalary usynyldy. Bul máselede mıkroqarjy uıymdarynyń róli qandaı?
– Biz Ulttyq banktiń halyqtyń shamadan tys kredıt alýyn azaıtý týraly bastamasyn qoldaımyz. Bul rette aıta ketetin jaıt, Májiliste jeke tulǵalarǵa kepilsiz beriletin, «jalaqyǵa deıingi aqsha» dep atalyp júrgen tutynýshylyq kredıtter jóninde sóz qozǵaldy. Olar da mıkrokredıt dep atalatynyna qaramastan, dástúrli MQU men PDL-kompanııalar beretin qaryzdyń arasyndaǵy aıyrmashylyqty bilý óte mańyzdy.
KMF – mıkro, shaǵyn jáne orta bıznesti 26 jyldan beri qarjylandyryp kele jatqan klassıkalyq uıym. Portfelimizdiń 90%-ǵa jýyǵy kásipkerlikke tıesili. Biz tutynýshynyń kez kelgen qalaýyna aqsha bere almaımyz, biz úshin klıentterimizdiń alǵan qarjyny óz isterin damytýǵa baǵyttaýy mindetti. Klıentterimizdiń múddesi biz úshin bárinen joǵary.
KMF – klıentterdi qorǵaý qaǵıdattaryna sáıkes áreket etetin áleýmettik baǵdarlanǵan uıym retinde halyqaralyq deńgeıde tanylǵan sanaýly kompanııanyń biri. Osy senimniń arqasynda biz halyqaralyq qarjy ınstıtýttarymen uzaq merzimdi seriktestik qarym-qatynas ornattyq, olardyń qatarynda EQQDB, ADB, IFC, Proparco jáne taǵy basqalar bar. Bul uıymdar naqty strategııasy bar, ashyq qaǵıdattardy ustanatyn kompanııalardy ǵana qarjylandyrady. Aıta keteıin, biz naryqta 1997 jyldan beri jumys istep kelemiz, al halyqtyń shamadan tys kredıt alýy jóninde tutynýshylyq nesıeleý jappaı beleń alǵan kezde, ıaǵnı keıingi birneshe jylda ǵana aıtyla bastady, sondyqtan onyń artýyna bizdiń qyzmetimizdiń alabóten áseri bolǵan joq. Árıne, mıkroqarjylandyrý salasy damýy kerek, alaıda kredıt naryǵynyń barlyq qatysýshysyna teń múmkindik berilýge tıis.
– KMF-te merzimi ótken qaryzdardyń úlesi qandaı?
– Bizdiń táýekel portfelimiz árqashan mıkroqarjylandyrý naryǵyndaǵy eń teńdestirilgen portfelderdiń biri boldy jáne solaı bolyp qala beredi. KMF-tegi NPL deńgeıi 4,4%-dan aspaıdy. Salystyrý úshin aıtar bolsaq, MQU-lar kórsetkishi – shamamen 5% deńgeıinde. Bizdiń klıentterimiz – negizinen, aýyldyq jerde turatyn shaǵyn bıznes ıeleri. Qarajat bermes buryn biz olardyń tólem qabiletine saraptamalyq baǵalaý júrgizemiz. Menedjerlerimiz klıenttiń bıznes ornyna baryp, ár gektar jerdi, maldy jáne t.b. baǵalaıdy. Birinshiden, bul ádis sapaly portfel qurýǵa múmkindik beredi. Ekinshiden, bul – ár klıentke degen adamı jáne jeke kózqaras. Saıyp kelgende, munyń bári klıentterimizdiń adaldyǵy men joǵary tólem tártibin qalyptastyrady. Ekonomıkanyń naqty sektoryn nesıelendiretin klassıkalyq MQU-ny PDL kompanııalardan erekshelendiretin de – osy. Biraq «nashar nesıeler» búkil mıkroqarjy salasyna kóleńkesin túsirip otyr, sondyqtan, bizdiń oıymyzsha, dástúrli mıkrokredıtter men PDL-qaryzdar shekarasynyń arajigin ajyratý qajet.
– KMF portfeliniń basym bóligi kásipkerlik maqsattarǵa tıesili dedińiz. Kompanııańyz qandaı salalardy nesıelendiredi?
– Biz bıznestiń saýda, qyzmet kórsetý, óndiris, aýyl sharýashylyǵy salalaryn qarjylandyramyz, áleýmettik kásipkerlikke qoldaý kórsetemiz. Qarjylandyrýdyń 40%-dan astamy agrosektorǵa tıesili. Sondaı-aq eń shalǵaı eldi mekenderde de jumys isteımiz. Bul jergilikti turǵyndardyń qarjylandyrýǵa esh kedergisiz qol jetkizip, kásibin damytýyna múmkindik beredi. Qazirgi tańda 260 myńnan asa klıentke qyzmet kórsetip otyrmyz jáne olardyń 67%-y – aýyl turǵyndary. Klıentterimiz ashqan kásiporyndarda 30 myńnan astam adam jumys isteıdi. Sondyqtan klassıkalyq MQU qyzmeti týraly sóz qozǵalǵanda, olardyń mıkro jáne shaǵyn bıznesti damytýdaǵy tıimdi quraldardyń biri ekenin, sondaı-aq, ekinshi deńgeıdegi bankterdi asa qyzyqtyra qoımaıtyn aýyldardaǵy shaǵyn jobalardy qoldaı otyryp, mańyzdy áleýmettik mindetti de oryndap otyrǵanyn basa aıtqymyz keledi.
– Qarjy saýattylyǵyn arttyrý halyqtyń shamadan tys kredıt alýyn tómendetý quraldarynyń biri bolyp sanalady. KMF bul baǵytta qalaı jumys isteıdi?
– KMF óziniń negizgi qyzmetimen qatar, kóp jyldan beri qarjylyq bilim berý salasyndaǵy jobalardy da iske asyryp keledi. «KMF-Demeý» korporatıvtik qorymyz qarjylyq saýattylyq jáne bıznes júrgizý boıynsha trenıngter, bıznes-tańǵy astaryn, semınarlar men forýmdar ótkizedi. Jyl basynan beri 300-den astam kásipkerge onnan asa trenıng ótkizdik jáne oǵan tek KMF klıentteri ǵana qatysqan joq. Sondaı-aq stýdentter men mektep oqýshylary úshin qarjy saýattylyǵy boıynsha dárister men kýrstar uıymdastyryldy. Osylaısha, úsh myńnan asa adamdy oqytyp shyǵardyq.
Buǵan qosa, bizdiń komanda 18 qalany aralap, kásipkerlerge arnalǵan bıznes-tańǵy asyn ótkizdi. Osy joba aýdıtorııasy 4 myń adamǵa jetti. Oqytýmen qatar, biz stýdentter men bıznes ıelerine arnalǵan tálimgerlik baǵdarlamalardy júzege asyrdyq. Kásipker áıelderge arnalǵan KMF Isker Hanymy baıqaýyn jyl saıyn ótkizip kelemiz. KMF mıssııasy klıentterdiń bıznesin damytý men órkendetýge, olardyń qarjylyq jáne qarjylyq emes quraldarǵa, ásirese aýyldaǵy aǵaıynnyń qol jetimdiligin qamtamasyz etýge negizdelgen. Sondyqtan bizdiń kóptegen bastamamyz qazaqstandyqtar úshin tegin jáne kásipkerlik belsendilikti yntalandyrýǵa, qarjylyq saýattylyqty arttyrýǵa baǵyttalǵan.
– Áńgimeńizge rahmet.
