Tanym • 08 Qarasha, 2023

Dúnıe taýqymetinen eki-aq adam qutylar: bireýi – áli týmaǵan adam, ekinshisi – ólgen adam – Qutyp

500 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Aforızm – bir úzik oı, oqys pikir, oqshaý sóz. Aforızm alǵash dúnıe qubylystary jóninde jınaqtalǵan bilimderin túıindep, pikir bildirýdiń bir túri retinde dúnıege kelgen. Qazaq aforızmderiniń asyl arnasy da saq-skıf dáýirindegi oıshyldar sózderinen, kóne túrki jazbalarynan bastaý alady. «Aforızmder» aıdarynda Mahmut Qashqarı, Qutyp oılaryn usynyp otyrmyz.

Dúnıe taýqymetinen eki-aq adam qutylar: bireýi – áli týmaǵan adam, ekinshisi – ólgen adam – Qutyp

( VIII – VIV ǵǵ. )

Mahmut Qashqarı

At qasqasy aı bolmas.

Sý tatyrmasqa sút ber.

Júırik tazyny túlki súımes.

It qappas deme, at teppes deme.

Tútindi túrtkilegenniń ózi ystanar.

Tilmenen túıgen, tispen sheshilmes.

Ańshy qansha aıla bilse, aıý sonsha soqpaq biledi.

Keńesken is ońalar.

Bala sý tóger, úlkenniń jambasy synar.

Kórpeden artyq kósilgen aıaq úsir.

Ákesi ashy alma jese, balasynyń tisi syrqyrar.

Bıdaıdyń arqasynda bıdaıyq sý isher.

Kári ógiz baltadan qoryqpas.

Kúıdirse de kún jaqsy.

Dos adam mańaıyńdy jumaq eter.

Qutyp

Temirdi jaılap ıer bolar.

Bult shyqsa, baǵban baqshasyn oılaıdy.

Ańǵarǵysh ańshy aýyn alystan tastaıdy.

Gaýhar joǵalmasyn deseń, senimsizge senip tapsyrma.

Tózimdi tilegine jetedi.

Shatysqan istiń sheshimi – shydam.

Alaqanmen kúnniń kózin jaba almaısyń.

Maly kóptiń qaıǵysy da kóp.

Kóp aýrý kór aýzynan qaıtady.

Oıly adamǵa naqyl sóz unaıdy.

Qudaı bereıin dese, aqyldynyń da, aqymaqtyń da tilegin beredi.

Sý óziniń órt sóndire alatynyn bilmeıdi.

Talaı bóriniń túbine túlki jetken.

Qysylǵan jerde qoıan da arystannyń isin isteıdi.

Kógershin úırengen jerine qonady.

Gúldi kórgende bulbuldyń ózi-aq saıraı jóneler.

Kárige jigitshilik jaraspaıdy.

Qaıǵy da ótedi, qýanysh ta ótedi, dáýren de ótedi, tek ókinish qana qalady.

Qansha asyqsań da, mezgili jetpeı is bitpeıdi.

Dúnıe taýqymetinen eki-aq adam qutylar: bireýi – áli týmaǵan adam, ekinshisi – ólgen adam.

Dúnıe keıde bal syılaıdy, keıde ara bop shaǵady.

Kúnniń bári jaz emes, kóńildiń bári máz emes.

Kelisip istese, kóp is bitedi.

Eldiń qarǵysynan saqtan!

Eldiń baı bolýy patshanyń nıetine baılanysty.

Qarashasy azbas han bolmas.

Qarajúrek qaıǵynyń ne ekenin bilmeıdi.

 

(Erbol Shaımerdenuly qurastyrǵan «Qazaq aforızmderi» kitabynan iriktelip alyndy).

Sońǵy jańalyqtar