Teatrǵa baryńyz! Onda úlken mádenıet bar. Siz joǵaltqanyńyzdy sahnadan tabasyz, pendáýı oıdan bir sátke ada-kúde arylasyz, janyńyz tazarady, dertińiz seıiledi. Biz búgin sol mıllenıým mezetten úzilip túsken «Muǵalim» áleýmettik-mýltımedııalyq dramasy haqynda oı bólispekpiz. B.Rımova atyndaǵy Taldyqorǵan drama teatrynyń taǵy bir týyndysy jetisýlyq kórermenniń ishki tolǵanysyn údete túskendeı. Oqýshy – Muǵalim – Ata-ana, osy úshtaǵan arasynda órbıtin ómir qaıshylyqtary qoıýshy-rejısser Danııar Bazarqulovtyń ıdeıasymen astasyp, qoıý bir qoıylymǵa aınalǵan.
Dramatýrg Qolǵanat Murattyń «Muǵalim» atty shyǵarmasynyń jelisine negizdelgen eskızder men ımprovızasııalar shamamen eki saǵatqa sozylady. Áıtse de kórermen birden ýaqyttyń tutqynyna túsedi. Áýelde siz basty keıipker muǵalim dep oılaýyńyz múmkin, orta tusta oqýshy shyǵar degen oıǵa kelesiz, aıaq jaǵynda áke-sheshe basty personajǵa aınalady, al sońynda sol trıonyń tutasqan janaıqaıyn estısiz. Sondyqtan drama ne týraly degen standartty suraqqa jaýap tabý qıyn, sebebi qoıylym bári jaıynda...
Sahnadan shákirtiniń armanyn áldılegen muǵalim Aıdana Aıdarbekqyzyn, ájesiniń qolynda ósken tentek Narımandy, ákesinen erte aıyrylǵan Ińkárdi, otbasyndaǵy úlkenderdiń qatań qaǵıdasyna baılanǵan Erbol men Búrkitti, qııalynan qol úzgisi kelmeıtin Zarına men Qorlandy kóredi. Onyń bári eskini jańartýǵa, kónergen kózqarastardy buzyp ótýge tyrysady. Al olardyń ata-analary úıdegi perzentterimen «asyraýshy» deńgeıinde ǵana qarym-qatynas jasap, balalarynyń ómirine dırıjer, senimine dıktator bolǵysy keledi. Bul despotty buzyp-jarýǵa tyrysqan jastardyń jan tolǵanysy keıingi tolqynnyń bárine tán ańsar sekildi kórinedi.
Ary qaraı ne isteý kerek? Tirshiliktiń máńgi qamytyn kıgen áke-shesheniń jylýyna zar bolǵan balanyń bolashaǵy qaıda aparady? Ata-ananyń bala aldyndaǵy jaýapkershiligin kim arqalaıdy? Ulttyq moraldiń zamanaýı jelisine bizdiń qoǵam daıyn ba? Jamandyq degenimiz ne? Tektilik kimge kerek? Munda teatr jastary akterlik sheberlikterin ǵana emes, jas tulǵanyń jetilýi men qalyptasýynyń barlyq qyr-syryn jetkizýge talpynady. Jastyq maksımalızm, erejelerdi joqqa shyǵarý, áli kúnge deıin bulyńǵyr hám turaqsyz túsinikterdiń arajigin ajyratýǵa degen qushtarlyq bar.
Mektepke ýaqytsha kelgen jas maman oqýshylardyń sanasyn oıatýǵa, olardyń boıynda izgilik, ádilettilik murattaryn jetildirýge, adamgershilik kózqarasty sińirýge tyrysady. Ol shynynda basqa adamdardyń jaqsy ómir súrýi úshin jasaǵan rııasyz eńbegine ózin sheksiz baqytty sanaıtyn jan. Aktrısa óziniń keıipkerimen emosııanyń barlyq spektrinde ómir súredi. Qýaný, muńaıý, náziktik, ǵashyqtyq, ıronııa, jek kórý, úmitsizdik, qorqynysh sezimderi moraldyq ustanymdary qatań ata-anaǵa jaqpaıdy. Osy sátte rejısser ár oqýshyny óz qorqynyshymen dıalogke túsýge shaqyrady.
Taǵy bir tústep óter dúnıe, qoıylymda kompozıtor Marhaba Sábı jáne teatr akteri Raýan Ábdýálıdiń ánderi qoldanylady. Sahnanyń qos buryshynan Shámil Aıtmuhanov pen Symbat Ońalbaeva dýeti sahna ishindegi úderisti damyta otyryp, keıbir dıalogterdi mýzyka yrǵaǵymen jetkizedi. Án bir-birine qarama-qaıshy uǵymdardyń bógetin jaryp ótedi. Aldamshy oılardyń aǵynyna oratylǵan keıipkerlerdiń kóńil kúıiniń pernesin dóp basqan notalar, kóp ishindegi jalǵyzdyqtyń kórinisi ispetti.
Spektakldiń ataýy ózin tolyq aqtaıdy deýge kelmes. Sebebi munda úshtiktiń tartysqa toly oqıǵalary birinen soń biri tolqyndaı býyrqanyp, sahna jıegine aqtaryla qulaıdy. Eń bastysy, siz ómirde umytylyp bara jatqan eń mańyzdy sezimderdi qaıta bastan keshesiz. Sodan keıin rejısserdiń myna bir termınderdi ne sebepti taǵan qylyp alǵanyn oılana zaldan shyǵasyz.
«Eki kúrdeli zattyń arasyndaǵy almasý reaksııasy bolýy múmkin, nátıjesinde, olar ózderiniń quramdas bólikterimen almasady jáne eki jańa kúrdeli zat túzedi; Eriksiz terbelister syrtqy perıodtyq kúshtiń áserinen oryndalady; Árbir jasýsha basqa jasýshalardan turady; Deneniń massasy men údeýiniń kóbeıtindisi denege áser etetin kúshterdiń qosyndysyna teń; Tartylys kúshi denelerdiń massalarynyń kóbeıtindisine týra proporsıonal jáne olardyń arasyndaǵy qashyqtyqtyń kvadratyna keri proporsıonal».
Qoıylymnan keıin meniń oıyma mekteptegi bala Muhtardyń, ıaǵnı ózimniń emlege súıenbeı, erejege baǵynbaı ǵumyr keshýge asyqqan qııalı sátterim oraldy. Pende ataýly estigeni men kórgenin óz qundylyqtary men pikirleriniń súzgisinen ótkizbeı, nege naqty qabyldaıdy eken? О́kinishtisi, únemi qulaǵyńyzdy qolyńyzben tas qylyp jaýyp turý múmkin emes.
«...Armanymnyń bárin jazar bolsam, dápterge syımas edi!.. Oǵan eshkim sene de qoımas. Sense, tek Rahmanov aǵaı ǵana sener...»
