Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler tap bolǵan másele aýyldyq aýmaqtarda ornalasqan jerlerge qatysty. Normatıvtik-quqyqtyq aktilerdiń ózgerýine baılanysty olar paıdalanatyn jer úshin salyqty mıllıondap tóleýge májbúr. Mysaly, buǵan deıin Aqsý qalasynyń Mámáıit Omarov aýyldyq okrýginde sharýa qojalyǵy aýdany 2 079 gektar bolatyn tórt jer ýchaskesine 28 myń teńge salyq tólep kelse, búginde oǵan 17 mln teńge salyq salynǵan. Al Evgenevka aýyldyq okrýginde tórt sharýashylyq jer ýchaskesi úshin 69 myń teńge tólese, búginde ol 13 mln teńgege ósip shyǵa keldi.
О́ńirlik kásipkerler palatasynyń dırektory Erqanat Ábenovtiń aıtýynsha, bul máselege bazalyq salyq mólsherlemesiniń ózgerýi sebep bolǵan. 2012-2019 jyldar aralyǵynda Pavlodar oblysynyń aýmaǵynda jergilikti atqarýshy bılik organdarynyń birlesken qaýlysymen, ókildi organdardyń sheshimimen 58 aýyldyq eldi meken joıyldy. Olardyń oblys boıynsha taratylýyna baılanysty keıbir keleshegi joq aýyldar jaqyn mańdaǵy aýmaqtarǵa qosyldy. Al sharýa jáne fermerlik qojalyqtarǵa tıesili aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerler eldi mekenderdiń jerleri sanatyna jatqyzylǵan. Bul jaǵdaı jer salyǵy somasynyń eselep ósýine ákelgen. Sebebi salyqty esepteý burynǵydaı gektaryna emes, ár sharshy metrine belgilenedi. Iаǵnı bir gektarǵa – 10 myń sharshy metrge buryn sharýalar 50 myń teńge tólese, qazir 10-15 mln teńge tólep otyr.
О́ńirlik jer qatynastary basqarmasynyń bólim bastyǵy Nurjan Muqanovtyń sózine súıensek, 2018 jyly Salyq kodeksine ózgerister engizilgende ondaǵy aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge bonıtet baly boıynsha, ıaǵnı ár gektar basyna salyqty esepteýge kómektesetin bap alynyp tastalypty. Eger sharýashylyqtar paıdalanylatyn jerler eldi mekenderdiń aýmaǵyna kirip tursa, olar bul salyqty ár sharshy metrge tóleýi kerek. Ol týraly zańda aıqyn jazylǵan.
– Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler Salyq kodeksine sáıkes arnaıy salyq rejimin qoldana alady. Iаǵnı olar arnaıy salyq rejimin ózgertý úshin ýákiletti organǵa (óz aýdany nemese qalasy boıynsha memlekettik kirister basqarmasyna) júginýge quqyly. Bul aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler úshin jeńildik týdyrýy kerek. Eger sýbektiler arnaıy salyq rejimin qoldanatyn bolsa, olarǵa salyqtyń ózge túrleri, ıaǵnı kólik, qorshaǵan orta emıssııasy, jer salyǵy jáne basqa tólemder qoldanylmaıdy, – dep túsindirdi N.Muqanov.
Basqarma ókili buryn joıylǵan nemese ózge aýyldyq aýmaqtarmen biriktirilgen aýyldardyń shekarasynan tys jerlerdi ǵana sharýashylyq esebine belgilegen durys deıdi. Eldi mekennen tys jerlerde ornalasqan aýmaqtar aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy sanatqa jatady. Bul jerler jer qory bolyp esepteletindikten, kásipkerlikpen aınalysýǵa múmkindik beredi ári bazalyq salyq turǵysynan tıimdi. Salyq kodeksindegi burynǵy normany qaıtarý da ózekti. Burynǵy normada kásipkerlerdiń eldi mekenderdegi jerler boıynsha salyqtyq tólemi bonıtet balymen esepteletin. Kásipkerler palatasynyń ókilderi eń durys jáne aqylǵa qonymdy jol – sharýashylyqtardyń shekarasyn ózgertý dep esepteıdi. Ol úshin joıylǵan aýyldar men jerlerdi bir sanattan ekinshi sanatqa aýystyrý qajet. Al ózgeris algorıtmin atqarýshy organdar jyldam meńgerip, jobalaryn ázirleýge tıis.
Sharýalardyń shaǵymyna qulaq túrgen Aqsý qalasynyń prokýrory Qanat Atyǵaev barlyq quzyretti organ atalǵan mańyzdy máselege baılanysty salmaqty sheshim qabyldaýy qajet ekenin jetkizdi.
Pavlodar oblysy,
Aqsý aýyldyq aımaǵy
