1989-1997 jyldary Abaı atyndaǵy QazUPÝ prorektory jáne qazaq tili kafedrasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqara júrip, bilim salasynyń damýy jolynda aıryqsha eńbek etken professor Nurjamal Oralbaıqyzy sanaly ǵumyryn ult ustazy Ahmet Baıtursynulynan bastap, Shamǵalı Sarybaev syndy ǵalymdar eńbekterin zertteý isine arnady. Ýnıversıtettegi Doktorlyq dıssertasııa keńesiniń tóraǵasy qyzmetin atqardy. Ǵalymnyń jetekshiligimen 70-ke jýyq ǵylym doktory men kandıdattar daıarlandy.
«Professor Nurjamal Oralbaıqyzynyń qazaq tiliniń sózjasam júıesine arnaǵan zertteýleri til bilimi ǵylymynda aıryqsha rólge ıe. Sondyqtan ǵalymnyń shyǵarmashylyǵy, ádistemedegi ózindik orny týraly doktorlyq, magıstrlik dıssertasııalar qorǵalýy kerek», dep atap ótti jıyn moderatory, akademık Kárimbek Qurmanalıev. Búginde professordyń til bilimi men bilim berý salasyndaǵy jetistikteri til ǵylymynyń ajyramas bóligine aınalyp, osy saladaǵy zertteýlerdiń ózegine aınaldy.
«Ǵalymnyń esimi qazaq til biliminde «Sózjasam» atalatyn, bólek qalyptasqan salamen tyǵyz baılanysty. Professordyń zerdeli zertteýleriniń arqasynda qazaq til biliminde sózjasam salasy damydy. Qazirgi kezde izbasarlary sol salany álemdik lıngvıstıkalyq deńgeıde damytyp, jetildirý jolynda eńbek etip keledi», dedi jıyn barysynda A.Baıtursynov atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Anar Fazyljan.
Ǵalymnyń qalamynan týǵan 300-den astam ǵylymı maqala, 20-dan astam oqýlyq pen monografııa sala mamandary úshin irgeli zertteýlerdiń ózegine aınalyp otyr. Professor ótken ǵasyrdyń 1988 jyldary jaryqqa shyqqan «Qazirgi qazaq tilindegi san esimniń sózjasamy» monografııasyn qazaq til biliminiń bir salasy retinde sózjasamnyń ǵylymı-teorııalyq negizderine arnasa, 1989 jyly A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń bir top ǵalymdarymen birlesip jazǵan «Qazirgi qazaq tiliniń sózjasam júıesi» atty monografııada qazaq tili sózjasamynyń teorııalyq negizine mán berildi. Buǵan deıin sózjasam máseleleri morfologııada sóz taptarynyń quramynda týyndy zat esim, týyndy syn esim, olardy jasaýshy jurnaqtar aıasynda sıpattama túrinde ǵana aıtylyp kelgen bolatyn. Sózjasamnyń til biliminiń basqa salalarymen baılanysy, onyń zańdylyqtary men erekshelikterin dáleldegen bul eńbekte qazaq tilinde buryn-sońdy zerttelmegen birqatar másele kóterilgen bolatyn.
Professor Nurjamal Oralbaıqyzynyń sonymen birge qazaq tilin oqytý ádistemesiniń ǵylymı-teorııalyq negizdemesin jasaýdaǵy eńbegi aıryqsha. О́zge ult ókilderine qazaq tilin úıretýde mamandar daıarlaý, oqý baǵdarlamasyn ázirleý, ıaǵnı mamandyqtyń normatıvtik bazasyn qalyptastyrý jolynda kóp eńbek etken ǵalym osy baǵytta oqýlyqtar, oqý quraldary, jas mamandarǵa baǵyt beretin ǵylymı maqalalaryn, ádistemelik nusqaýlyqtaryn jarııalady. Búginde osy eńbekteriniń barlyǵy da qazaq tiliniń damytýda aıryqsha rólge ıe.
Jıyn barysynda ǵalymdar kórnekti til janashyrynyń til bilimi ǵylymyn damytýdaǵy zertteýlerine toqtalyp, ony ári qaraı zerdeleý isine qatysty usynys-pikirlerin ortaǵa saldy.
ALMATY
