Abaı • 21 Jeltoqsan, 2023

Abaıdy durys zerdeleıik

894 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń osy jyly 4 jeltoqsandaǵy bir betti toltyrǵan «Jan jáne «Eýropanyń jaǵalaýy» atty maqalasyn Tursyn Jurtbaı men Sultan Ybyraı bylaısha qorytyndylaıdy: «Endigi jerde abaıtaný iliminiń jańa arnasy Frıdrıh Benkeden óris alatyny anyq». Bizdińshe, bul – mıllıondaǵan qazaq oqyrmanyn Abaı jolynan adastyrý.

Abaıdy durys zerdeleıik

Tursyn myrza, sonda abaıtaný iliminiń jańa arnasy Benkege táýeldi bolǵany ma? Bul – masqara tujyrym. Qolynda Qurany bar musylman, oıshyl Abaıdy múldem jat din tanymy men túsinigindegi Benkege táýeldi etý saý aqylǵa sııa ma?

Edýard Benkeni bylaı qoıǵanda, Sháká­rim qajy «Úsh anyq» degen eńbeginde «Batys­ta adasý Pıfagordan bastalǵan» degen tujy­rymǵa kelgen.

Edýard Benke zamany – Eýropanyń adasý zamany. Sizder Osvald Shpenglerdiń «Eýropanyń quldyraýy» (Zakat Evropy) degen eńbegimen tanyssyzdar ma?

Hakim Abaı óziniń izdenis arnasyn tap­qanyn bilmeýshi me edińizder?

On úsh jasar Abaı:

Fızýlı, Shámsı, Sáıhalı,

Naýaı, Saǵdı, Fırdaýsı,

Qoja Hafız – bý hámmásı

Mádát ber ıa shaǵırı fárııad, – demep pe edi?

Búgingi tek-tamyrymyz ben baǵyt-baǵ­da­rymyz aıqyndalǵan kezeńde «Abaı iliminiń jańa arnasy Eýropada, hrıstıan áleminde» deý nendeı túsinikke, uǵymǵa jatady?

Endi «abaıtaný iliminiń jańa arnasy Edýard Benkeden bastalady» dep, Abaıdy bilmesterdi adastyryp, ult danalyǵyn bilgilerińiz kelmegendigin jarııa etip otyrsyzdar.

Hrıstıan iliminiń nasıhatshysy Edýard Benke kim? Musylman áleminiń ǵulamasy Abaı kim?

«Egemen Qazaqstan» basylymy pikir­talas aıasynda bolsyn osyndaı bilmestik sózdi jarııalaýdan saqtansa eken.

P.S. Jan – Jaratýshynyń qupııasy, ári qazynasy. Jandy berýshi de, alýshy da – Alla Taǵala. Eýropada jan týraly eshqashanda durys baǵytta tujyrym bolǵan emes. Bolmaıdy da. Sebebi Eýropa – kúrdeli, aıqysh-uıqysh álem. «Úsh anyqta» Jan týraly Shákárim naqty aıtqan. Qaıta oqyńyzdar!

Tursyn myrza, siz fılosofııanyń nen­deı bilim salasy ekeninen habarsyz eken­siz. Aıtaıyn, fılosofııa – Eýropada qalyp­tas­qan materıalıstik, ateıstik bilim salasy.

Abaı fılosofııany bilgen, biraq moıyn­damaǵan. Abaı – hakim. Abaı – oıshyl, din jolyndaǵy – musylman.

 

Ǵarıfolla Esim,

akademık 

Sońǵy jańalyqtar

Almatyda 16 sheteldik elden shyǵaryldy

Aımaqtar • Búgin, 09:55