Smaǵul aǵanyń aıtýynsha, atalǵan týyndynyń jelisimen fılm beker túsirilmegen. «Jazýshy Tólen Ábdiktiń bir ereksheligi – shyǵarmany qazaqy taqyrypqa jazsa da, ony adamzattyq deńgeıde kótere biledi. Áke men balanyń arasyndaǵy moraldyq-etıkany túsiný árqıly. Sol kezde de ákesi ımandy, adamgershilikti oılasa, balasy dúnıege qyzyǵyp, nápsige erip, qyz-qyrqyndy qýalap ketetin, sóıtip júrip, adamnyń taǵdyryna qııanat jasaıtyn jastar kóbeıgen edi. Maǵan osy shyǵarmada moraldyq-etıkalyq máseleni kóterýi unady. Sodan sıýjetti damytyp, kınoǵa laıyqtap, ózgerister engizdim. Munda ulttyq qundylyqtan alystap bara jatqan jastar máselesi kóterilgen», dedi ol.
Sondaı-aq belgili qalamger fılmdi túsirer aldynda bir qyzyq jaǵdaı qalyptasqanyn aıtty.
«Dál sol jyldary aǵa rejısserlerimiz ómirden ótip ketti. Solardyń izin basa kelgen Satybaldy Narymbetov úlken fılm túsirmegen kezi edi. Jas rejısserler áli qalyptaspaǵan. Ssenarıı daıyn. Biraq ony kimge usynarymdy bilmedim. Ol kezde Qazaq KSR kınematorgrafııa jónindegi memlekettik komıtettiń tóraǵasy Oljas Súleımenov, bas redaktory Ǵadilbek Shalahmetov bolatyn. Ssenarıdi olar da unatty. Sodan «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń dýblıaj bóliminde bas redaktor bolyp isteıtin Serik Jarmuhamedov kıno túsirgisi keledi degendi estidim. Bul fılmdi qazaqtyń tabıǵatyn, tilin biletin adam túsirýi kerek. Al qalada týǵan rejısserlerdiń odan habary az. Bir kúni Sekeńniń ózimen jolyǵyp, «Osy ssenarıdi túsirýge qalaısyz», dep usyndym. Ol birden unatty. Basshylardyń da ony túsirýge ruqsatyn aldyq. Sóıtip, fılm ómirge keldi. Bas keıipker Qojabek qarııany – Ánýar Moldabekov oınady. Ony kınonyń basty tabysy dep aıtar edim. Shynymen de, Ánýar uly akter edi. Qarttyń rólin ǵajap somdady. Bul akterdiń de óz ónerindegi bir asý boldy dep oılaımyn. Fılm jaryqqa shyqqannan keıin kórermender óte jyly qabyldady», dedi jazýshy.
Fılmge Ánýar Moldabekovten bólek Doshan Joljaqsynov, Álııa Muratbaeva, Kúláı Muratálıeva, Jambyl Qudaıbergenov, Janat Chaıkına, Gúlnar Dosmatova sekildi elimizge tanymal akterler tústi. Olardyń bári de óz rólderin sátti oınap shyqty. Kórkem týyndynyń basty ereksheligi – ulttyq boıaýy. Ár keıipkerdiń boıynan qazaqy bolmysty kóresiz. Fılmniń tili taza, kórkem. Ásirese Qojabek qartty somdaǵan Ánýar Moldabekovtiń kıimi, qımyly, qozǵalysy, sóılegen sózi, tipti nasybaı atýyna deıin qazaq qarııasynyń shynaıy beınesin kóz aldymyzǵa ákeldi. Qarttyń balasynan aıyrylǵan sátte kıiz úıdiń shańyraǵyna qarap, «Shynymen-aq shańyraǵym qańyrap bos qalǵany ma?», degen aýyr kúrsinisi de júrekti solq etkizedi.
Kınoda kórermen esinen ketpeıtin aıshyqty kórinister kóp. Máselen, qarııanyń kóz aldynan ulynyń bala kúnindegi «Kóke» degen daýysy ketpeıdi. Osy beınefılmniń bir aýyr júgin kóterip turǵan sekildi. Sondaı-aq munda adamgershilik, ımandylyq, ar-ujdan máselesi ǵana emes, keńestik kezeńniń zymııan saıasatynyń kesirinen, ásirese 70-80-jyldardan bastap qazaq jastarynyń óz qaǵynan jerip, tamyrynan ajyrap, eń aqyry óz balasyna óz esimin qoıý sekildi dástúrimizge jat qylyqtardyń beleń alǵany sóz bolady. Ony rejısser astarmen baıandaıdy. Oǵan mysal retinde myna epızodqa nazar aýdaryńyz. Qojabek qart keshtetip qaladaǵy balasynyń dosy Nurlannyń úıine keldi. Nurlan júrip júrgen qyzymen kınoǵa barýǵa daıyndalyp jatady. Úıge qonaq kelgennen keıin ol kınoǵa barýdan bas tartady. Sol kezde onyń qurbysynyń úıden ashýlanyp shyǵyp ketýi de kóp jaıtty ańǵartady. Qarııa ulynyń dosynan «Kishkentaıyń bar ma?», dep suraǵanda onyń: « Joq, men áli úılengen joqpyn. Jańaǵy qyz anda-sanda kelip-ketip turady. Qazirgi áıelder burynǵydaı erkekterge baǵynyshty emes. О́zderi bı, ózderi qoja. Erkin turyp, erkin júrgisi keledi», dep jaýap beredi. Sol kezde qarttyń: «E, «zamany bólektiń amaly bólek» degen osy da. Shyraǵym-aı, bári de erkek jazǵannyń ózinen ǵoı», deıdi oılanyp. Osy kórinistegi sózder búgingi ýaqytty da dál bederleıdi. Kınoda osyndaı utymdy detaldarǵa tánti bolasyz.
Fılmniń sońynda Qojabek aqsaqal balasynyń basyna kelip: «Bu ne qylǵanyń, jaryǵym-aý. Bári qolyńnan kelgende qııanat qylmaý qolyńnan kelmegeni me, jaryǵym-aý. Qudaıdan kórgen zábir tirliktiń zańy shyǵar, adamnan kórgen zábir qymbat, jaryǵym-aý. Sony nege túsinbediń?», dep ulynyń qulpytasyn sıpap, kemseńdep jylaıdy. Týyndynyń negizi túıini osy. Sol arqyly rejısser bu dúnıeniń qııanaty o dúnıege ketpeıtinin emeýrinmen jetkizedi.
Qazir elimizde jylyna qanshama kórkem fılm túsiriledi. Onyń ishinde kórermen kóńilinen shyqqandary da jeterlik. Alaıda osy týyndylarǵa ortaq bir kemshilik bar, ol – ulttyq boıaý jetpeıdi. Al «О́telmegen paryzdyń» jaryqqa shyqqanyna 40 jyldan asa ýaqyt ótti. Sonda da ony el qyzyǵa kóredi. О́ıtkeni munda ómir men qazaqtyń bolmysy shynaıy beınelengen.
