Aqtilek Bısembaı – «Táýelsizdik urpaqtary» baıqaýynyń jeńimpazy. Byltyr ol Atyraý qalalyq jastar resýrstyq ortalyǵy uıymdastyrǵan konkýrsta «Álemdi qazaqsha tany» jobasymen úzdik dep tanylyp, 500 myń teńge qaıtarymsyz grantqa ıe bolǵan. Osylaısha, talapty jas memleket qoldaýymen orys tilindegi kartalardy qazaqshalaýdy qolǵa alǵan.
– Mektep kezinde geografııalyq kartalardy orys tilinde oqydyq. Qazaqsha tárjimalanǵandardyń ózi shala edi. Bala bolsam da, ishteı qynjylatynmyn. Biraq geografııa páni unaıtyn. Keıin joǵary oqý ornyna túsip, geografııa mamandyǵyn ıgergen soń, salaǵa óz úlesimdi qosýdy maqsat tuttym. Oı-ushqyrymda quralǵan jobanyń qabyrǵasy qalanyp, qarjylaı qoldaý izdedim. Baǵym basyp túsip, qaıtarymsyz negizde grant utyp aldym. Bir aı ýaqyt ishinde kartalardy qazaq tiline aýdaryp ta qoıdym. Endi joba aıasynda jergilikti bilim ordalarynda sabaq ótkizýdi josparlap júrmin, – dedi ol.
Orys qyzy Anjelıka Shabdanbekova osymen ekinshi jyl Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy «Sóıle» tildesý ortalyǵynda qazaq tilin úıretip júr. Jobaǵa «Amanat» partııasynyń «Jastar rýhy» jastar qanaty uıytqy bolǵan. Memlekettik tildi bala kezinen bilgen 23 jastaǵy boıjetken búginde mekemede bilikti oqytýshyǵa aınalǵan.
– Qazaqstanǵa bala kezimde kóship keldim. Aýylda óstim. Tildi qalaı úırenip ketkenim naqty esimde joq. Sebebi kórshilerim, tanystarym, dostarym – bári qazaq. Orystardan aýylda biz ǵana boldyq. Eshqashan ózimdi ózge ult ókili retinde sanamaıtynmyn jáne til bilgenim úshin eshqashan maqtanbaıtynmyn. Qazaq otbasyna kelin bolyp túskenime bıyl 4 jyl bolady. Kúıeýimmen tanysqanyma jeti jyl. Onyń tegin aldym. Anam – ýkraın, ákemniń ulty – orys. Ákem 9 jasymda qaıtys bolǵan. Qazaqy salt-dástúrdi bala kezimnen bilemin. Oǵan anamnyń yqpaly zor boldy. Meni ata-anam qalaı ósirdi, sol tárbıeni óz balalaryma beremin. Úıde qazaqsha sóıleımiz. Qyzym balabaqshaǵa qazaq tobyna bardy. Menińshe, adam ózi izdenip, kitap oqyp, yntalansa, tildi ońaı úırenip alady. Telefonnan emes, kádimgi kitaptan oqyǵan durys. Al men sabaq beretin «Sóıle» tildesý ortalyǵy О́skemen qalasynda «Meniń elim – meniń tilim» respýblıkalyq jobasy aıasynda ashylǵan. Bir jylda 100-den asa adam kelip úırendi. Qatysýshylardyń sany kún sanap artyp jatyr. Bul úrdis bizdi óte qýantady. «Til úırenýdi nege erte bastamadym?» dep ókinetin jandar kóp. Men olarǵa «úıde de qazaqsha sóıleýge tyrysyńyz, telefonnan án qosyp qoıyńyz, aýdarma qasyńyzda bolsyn» dep keńesterimdi aıtamyn, – dedi til janashyry.
Al 16 jastaǵy qyzylordalyq Asyljan Abdýllaev – jasandy ıntellektini qazaqsha sóıletken oqýshy. Onyń «QazaqGPT» dep ataǵan baǵdarlamasyn búginde eki myńnan asa adam qoldanyp úlgergen. Aýyl balasynyń bul jobasyna AQSh-tyń IT salasyndaǵy alpaýyt kompanııalary da qyzyǵýshylyq tanytqan.
– Jasandy ıntellektini qazaqylandyrý úshin baǵdarlamaǵa 300 myńnan asa qazaqsha sóz ben 220 mıllıardtaı aqparat engizdim. Jurtshylyq qyzyǵýshylyq tanytty. Shetelden de usynystar tústi. «Enactus» atty halyqaralyq uıym bar. Onyń ishinde Rendel Brıýns degen amerıkalyq azamat jaqynda bizben tanysyp, jobany óz uıymyna engizý týraly qolqa saldy. Odan biz Las-Vegasta ótetin GMS atty halyqaralyq forýmǵa joldama alýǵa tyrysyp jatyrmyz. Oǵan tolyq múmkindigimiz jetedi. Qazirgi tańda biz óz jobamyzdy Telegramda ıntegrasııaladyq. Alda taǵy da baǵdarlama jasaý josparlarymyz bar. Aıtpaqshy, maǵan elimizdegi úsh joǵary oqý orny grant usyndy, – dedi «QazaqGPT» jobasynyń avtory A.Abdýllaev.
Osylaısha, zaman aǵymyna qaraı qazaq jastary ana tiliniń mártebesin bıiktetip, qoǵamdaǵy rólin kúsheıtip, ultaralyq qatynas tiline aınaldyrýdy kózdep júr. Ol úshin jasandy ıntellekti men kreatıvti ındýstrııany meńgerýge de yntaly. Jasampaz azamattarǵa tek memleket tarapynan jan-jaqty qoldaý qajet.
