Foto: Ashyq derekkóz
– Daıyndyq qalaı júrip jatyr?
− 12 qańtardan beri oqý-jattyǵý jıynyn Qyrǵyzstannyń Bozteri bazasynda ótkizip jatyrmyz. Naýryz aıyna deıin osy elde bolamyz.
– Parıj paralımpıadasynan altyn alady dep sengen sańlaqtyń biri óziń.
– Úmitti aqtaýǵa barymdy salamyn. Eki qashyqtyqta synǵa túsip, elime Paralımpıadanyń altyn medalin tartý etkim keledi. Ári sol mejege jetý úshin barymyzdy salyp, alańsyz jattyǵý jasap júrmiz.
– Tokıo paralımpıadasynda syrqat kedergi bolǵanyn aıtyp ediń. Dese de Japonııa jerinen qola medalmen oraldyń.
– «Jaý ketken soń qylyshyńdy tasqa shap» deıdi ǵoı. Tokıo paralımpıadasy qarsańynda bizdi tym kesh oqshaýlap qoıdy ma dep paıymdaımyn. Sebebi Tokıo tórindegi tórt jyldyq dodanyń bastalýyna bir aı ýaqyt qalǵanda ǵana bizdi oqshaýlady. Biraq men oǵan deıin-aq kovıd keselin juqtyryp alǵan ekem. Komandany túgel oqshaýlap ustaǵanǵa deıin men ǵana emes, jeke bapkerim de koronavırýs keseline shaldyǵypty. Odan keıin oqshaýlanyp qorǵanýdyń asa paıdasy bolǵan joq. Apta saıyn eki márte synama tapsyramyz – oń nátıje kórsetedi. Jattyǵýdyń da máni ketti, Tokıoǵa barmaı qalýymyz múmkin edi. Basty ýaıym synama qorytyndysy boldy. Tek ushýǵa úsh kún qalǵanda ǵana synama teris nátıje kórsetip, saparǵa attandyq. Rasyn aıtý kerek, Tokıo paralımpıadasyna tyńǵylyqty ázirlik júrgizip bardym demeımin. Karantın kezinde kovıd juqtyryp alǵanymyz orasan kedergisin keltirdi. O basta koronavırýs juqtyrǵanym anyqtalǵan soń alań kóńilmen júrip jattyǵýdy emes, syrqattan saqaıyp qulan-taza aıyǵýdy oıladyq. Bapkerimiz Sattar Erǵalıuly dárigerlerge qaratyp, biliktiliginiń arqasynda dári-dármek berip, em-domyn jasap jazyldym. Osylaı alań kóńilmen júrip, jattyǵýdyń da máni ketip barǵanda buıyrǵany qola medal boldy.
– Azııa qurlyǵyndaǵy qarsylastaryńnyń áleýetin byltyr kúzde Hanchjoýda ótken para Azııa oıyndarynda kórdiń. Parıj paralımpıadasynda álemniń tegeýrindi júzgishterimen báıgege túsesiń.
– Para Azııa oıyndarynan altyn medal aldym dep qarsylastarǵa muryn shúıirýge bolmaıdy. Mynaý osal, anaý álsiz dep de baǵalaý ádiletti emes sportta. Keshe kóptiń kózine túse qoımaǵan sporshy erteń aıtýly dodalarda top jarady. Dese de álemdik reıtıngte kósh bastap nemis júzgishi tur. Odan keıin men ekinshi satydamyn. Jeńistiń kilti – eńbekte. Erinbeı jattyǵyp, eldiń namysy synalatyn saıysta eńsemizdi eńkeıtpeý úshin barymyzdy salýymyz kerek.
– Bala kúnińde aıaǵyń synypty, kózińniń kórý qabileti qaı kezden tómendedi?
– Kózdiń keseli bizdiń tuqymda bar. Bala kúnimnen kórý qabiletim tómen boldy. Eseıgende tipti kúsheıdi. Sportpen kásibı shuǵyldanǵan kezeńde aýyr jattyǵý jasaısyń, sýǵa júzesiń, munyń barlyǵy da kózdiń kórý qabiletine keri áser etti. Al endi aıaǵymdy bala kezimde aýlada oınap júrip, syrǵanaqtan qulap syndyryp aldym.
– Sýdaǵy sport túrleri bizdiń elde jalpyhalyqtyq sıpat almaýyna ne sebep dep paıymdaısyń?
– Mentalıtet qabyldaı almaıtyn shyǵar. Qazaqtyń qanyna beldesý, judyryqtasý jaqyn dep kúres, boksqa úıirmiz. Fýtbol úıirmesine bergimiz keledi balamyzdy. Al siz aıtqandaı sý sporty onyń ishinde júzýdiń paıdasy ushan-teńiz ekenin jete túısine almaı turmyz. Sportshy jastaıynan sýda ósse, júzýdi bilse, eseıgen soń kez-kelgen sportqa aýysqanda keń tynystaýyna múmkindigi zor bolady. Sebebi júzý – adamnyń tynys júıesin shıratady. Taǵy bir ereksheligi júzýden bir sportshy birneshe qashyqtyqta saıysqa túsip júldege talasa alady. Mysaly áıgili amerıkalyq júzgish Maıkl Felps. Jazǵy Olımpıada oıyndaryna birneshe ret qatysyp, bir ózi 22 altyn medal ıelendi. Felps dodaǵa túsken sátten-aq AQSh aıbattanyp shyǵa keletin. О́ıtkeni bir ózi birneshe altyn medal oljalaıdy. Júgirý sportynda da sondaı. Jeńil atlet birneshe qashyqtyqta synǵa túse alady. Sannan góri sapaǵa jumys isteımiz desek sporttyń osyndaı túrlerin túletýge kúsh salǵanymyz jón. Osy uǵym-túsinikti muqym el zerdesine toqyǵanda ǵana júzý sporty keń taralatyn shyǵar.
Foto: paralympic.kz
– Durys-aq, dese de dál kúres ne bolmasa boks sekildi júzýdi jappaı úıretýge bizdiń ınfraqurylym kótere me? Jetispeıdi ǵoı.
– Árıne ol jaǵy da bar, el bolyp kóńil bólemiz desek júzý keshenderin de kóptep salý qolǵa alynady dep oılaımyn. Jańa sapa degendi beker aıtqam joq. Jalpy Olımpıada oıyndarynda elderdiń kórsetkishi sportshylardyń jeńip alǵan altyn medalimen qundy, soǵan qaraı saralanady. Mysaly sońǵy ótken Tokıo jazǵy Olımpıadasynyń qorytyndysyn qarańyz. 27 sport túrinen 96 sportshy qatysyp, 8 qola medaldi mise tuttyq. Bizdiń aldymyzdy orap, 1 altyn medal ıelengen Bermýd, Fıdjı, Estonııa, Pýerto-Rıko elderi joǵary shyǵyp ketti. Tipti Túrkmenstannyń sportshylary minez tanytyp, 1 kúmis, 1 qola medalmen basym turdy. Felps syndy sańlaqty ósirgen AQSh eliniń sportshylary Tokıo tórinen 39 altyn medal enshilese, sonyń kópshiligin júzý sportynan aldy. Jalpykomandalyq esepte 8 qola medalmen biz 82-oryndy mise tuttyq. 8 qola júlde degennen eske túsedi, 2008 jyly Beıjińde ótken jazǵy Olımpıada oıyndarynda amerıkalyq júzgish áıgili Maıkl Felps bir ózi 8 altyn medal oljalady. Sporttyń jylnamasyna atyn qashap ketken sańlaqtyń bıigine jaqyn-jýyqta ekiniń biri shyǵa almaıtyn shyǵar. Munyń bárin ne úshin aıtyp otyrmyn? Jalǵan ataq, daýryqpa dańq dárejemizdi túsirmese jaqsartpaıdy. Jalpyhalyqtyq sıpat alǵan, kópshiliktiń kóńili qulaıtyn sport túrlerin damytýǵa qarsy emespin, biraq nátıjege jetý úshin salmaqtaı bilgen jón der edim. 180 sport túrin damytamyz dep jalań keýdemizdi soǵyp júre bersek kórsetkish te quldyraıdy.
Júzý sportyna qatysty myna jaıtty eske salǵym keledi. Bala jetkinshek shaǵynda júzýdi bilse, kez-kelgen sportqa tez beıimdelip ketedi. Áıgili boksshy aǵaıyndy Klıchkolar da boksqa aýyspas buryn júzýmen shuǵyldanyp, sport sheberi normatıvin oryndaǵan. Keıin kásipqoı boksta jarqyrap kórinip, chempıondyq belbeýdi ıelendi. Mundaı mysaldy kóptep tize berýge bolady.
– Tokıo paralımpıadasynda syrqatyń sebep boldy. Alda Parıjdiń dodasy tur.
– Qyrǵyzstandaǵy oqý-jattyǵý jıynynan keıin birneshe halyqaralyq týrnır bar. Naýryz aıynda Italııada, maýsymda Fransııada dodaǵa qatysýymyz múmkin, daıyndyqty baǵamdaý úshin. Odan keıin Parıj paralımpıadasy. Elimdi altyn medalmen qýantqym keledi, kóldeneń kedergi kıligip ketpese eken dep tilep júrmin. О́zimniń qolaıyma dóp keletin 100 metrge brass ádisimen júzýden Parıj paralımpıadasynyń altyn medalin alýǵa barymdy salamyn. Úsh jyl burynǵy saıysta koronavırýsty syltaý ettik. Endi aıanatyn eshteńe joq.
