Quzyretterdi talap etýdiń jóni

Esterińizge sala keteıin, eks-premer Álıhan Smaıylovtyń aldyna ekonomıka men saıasatta tepe-teńdikti saqtaý mindeti qoıylǵan edi. Ol muny óte jaqsy sheshe bildi. Onyń Úkimeti el ekonomıkasyn geosaıası tepe-teńdikte ustap, onyń kópvektorly sıpatyn qalyptastyrdy. Bul fak­tiler Úkimet basshysynyń saıa­sı jáne basqarýshylyq qabiletiniń myqty ekenin kórsetedi. Geosaıası týrbýlenttilik jaǵdaıynda turaqty­lyqty saqtaý qazirdiń ózinde úlken jetistik dep esepteımin.

Sondyqtan Smaıylovtyń premer­­­ligi tusynda bári jaman bol­ǵan joq.

Geosaıası turaqsyzdyq jaǵdaıynda Prezıdent saılaýy ótti. Árbir saılaý saıası eldiń táýekeli sanalady. Al bul saılaýdan keıin elde saıası turaqtylyq saqtaldy. Munyń bári – osy tusta Úkimetti basqarǵan tulǵa úshin úlken jetistik.

Biraq qazir eldiń aldynda basqa min­detter tur. Endi Úkimet múshe­leri arasynda tártip, júktelgen min­det­ter­di múltiksiz oryndaý, krıs­taldyq bedel mańyzdy. Shyn­dyǵynda, jańa syn-qaterler Qazaqstanǵa ekonomıka men áleýmettik saıasatta qatań sheshimder qabyldaýdy talap etedi. Al bul kapıtaldy qaıtarý men sy­baılas jemqorlyqpen kúreste Úki­met basshysynyń minezine, taban­dy­lyǵyna nazar aýdarylady. Ol ekonomıkalyq máselelerdi sheshýge erekshe nazar aýdarý úshin quzy­retin kúsheıtý kerek. Mańyzdy eko­nomıkalyq sheshimder saıası erikti talap etedi.

Mundaı naqty jaǵdaılarda mem­­leketter damýynda júktelgen min­detterdi sheshýdiń jıi qol­da­nylatyn tájirıbesi qaýipsizdik kúsh­terine ókilettikterdi berý bolyp esepteledi.

Bizdiń kórip turǵanymyz osy. Úki­mettiń jańa basshysy qaýipsizdik orga­nynyń qyzmetkeri, sybaılas jem­qorlyqqa qarsy kúres basqarmasynyń burynǵy basshysy. Sondaı-aq Prezıdent Ákimshiliginiń basshysy, Pre­­zıdent Ákimshiligi reformasy boıynsha shtabynan da tájirıbe aldy. Sondyqtan Bektenovtiń ta­ǵaıyn­dalýy, osy turǵydan alǵanda qısyndy. Reformalar shtabynyń basshysy Úkimetti evolıýsııalyq jolmen basqaratynyna senemin.

Esterińizge sala keteıin, qazir eko­no­mıkany damytýǵa qarajattyń orasan tapshylyǵy jaǵdaıynda Úki­mettiń mindeti – el bıýdjetin tolyq­tyrý. Sondyq­tan aktıvterdi qalpyna keltirýdi 2024-2025 jyldardaǵy №1 tapsyrma bolmaq.

Oljas Bektenovtiń premerligi tusynda basymdyq – shettegi qazaq avtıvterin elge qaıtarý. Zańsyz alyn­ǵan aktıvterdi qaı­tarý jónindegi komıssııanyń ju­my­sy oǵan jaqsy tanys.

Bul komıssııa astronomııalyq 220 trıllıon teńgeniń bank operasııalaryn zert­tep jatqany týraly aıtyldy. Biraq baspasózde osy málimetke tıisti deńgeıde mán berilmedi. Dollarmen eseptesek, bul Qazaqstannyń IJО́-nen 2 ese kóp – 489 mıllıard dollar.

Endi baılyǵynyń zańdylyǵy men ádildigin dáleldeýdi qajet etetin olıgarh­tardyń qupııa tizimi jańa tulǵalarmen tolyqty degen aqparat estidim. Bul tizim aldaǵy ýaqytta tolyǵa beredi. Biz alda 30 jyl boıy zańdy bılep kelgen olıgarhııalyq toptyń oń jambasyna kele bermeıtin sheshimderdiń qabyldanatynyna kýá bolamyz.

Qarjy-ekonomıkalyq bloktiń tolyǵymen ózgergenin de aıtý kerek. UEM jáne Qarjy mınıstrligi – barlyq negizgi eko­no­mıkalyq jáne fıskaldyq saıa­sat­ty anyqtaıtyn negizgi vedomst­vo­lar. Al endi basty prob­lemalar – bıýdjet tapshylyǵy, Ult­tyq qordan qosymsha qarajat alý men memlekettik qaryzdyń ulǵaıýyna ákelip soqtyrǵan shyǵystar ekeni bári­mizge belgili.

Qazaqstannyń memlekettik qaryzy qazir­diń ózinde altyn-valıýta rezerv­te­rinen de, Ulttyq qor aktıv­te­rinen de asyp túskeni, memlekettiń taza aktıvteri (aktıvter mınýs passıvter) keıingi onjyldyqtaǵy eń tó­mengi mánderge deıin tómendegeni tek táýelsiz sarapshylarǵa ǵana málim. Sondyqtan eski Qazaqstannan kapıtaldy shyǵarýmen qatar, áli de ekono­mı­kalyq saıasatty shyndap ózgertýge tyrysý nıeti bar sııaqty.

Osy ózgeristerdiń barlyǵy aldaǵy eki jylda Qazaqstannyń saıasaty bu­rynǵy olıgopolııanyń aktıvterin qaı­tarý arqyly ekonomıkany jaqsartý jáne bıýdjetti tolyqtyrýdyń kózi re­tinde qabyldanady. Bizdi úmitten­dirip otyrǵan faktor – osy.

Toǵjan QOJALIEVA,

Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa múshesi

ALMATY