Stýdentterge, magıstranttarǵa, doktoranttarǵa, sonymen qatar fılosofııa men rýhanı mádenıetke qyzyǵýshylyq tanytqan qalyń oqyrman qaýymǵa baǵyttalǵan bul shyǵarmalardyń 21 tomyna «Ǵylymı fılosofııa páni. Bolmys, oılaý, adam»/ «Predmet naýchnoı fılosofıı. Bytıe, myshlenıe, chelovek»; «Uǵynýdan tys forma búkiljalpy forma, adamı is-áreket formasy retinde (qajettilik áleminen erkindik álemine)»/«Neponıataıa forma kak vseobshaıa forma, kak zakon chelovecheskoı deıatelnostı (ot sarstva neobhodımostı k sarstvý svobody); «Kant fılosofııasy»; «Gegel fılosofııasy»; «Shekspır – kemeńger sýretker, dramatýrg jáne oıshyl»/ «Shekspır – genıalnyı hýdojnık, dramatýrg ı myslıtel» jáne taǵy basqa eńbekteri engen. 22 tomyna – MMÝ-dyń elimizdegi fılıalynyń stýdentterine oqylǵan dárister, «Qoǵam evolıýsııasy úderisindegi din evolıýsııasy formalary»/ «Evolıýsııa form relıgıı v prosesse evolıýsıı obshestva»; «О́mir, ólim jáne ólmestiktiń fılosofııalyq problemasy»/ «Fılosofskaıa problema jıznı, smertı ı bessmertııa» jáne taǵy basqa materıaldar jınaqtalǵan.
23 tomyna engen eńbekteri: «Gnoseologıcheskaıa rol konkretnogo ponıatııa»/«Naqty uǵymnyń gnoseologııalyq róli», «Razvıtıe selostnogo cheloveka – sel ı smysl ıstorıcheskogo prosessa»/ «Tolyq adam damýy – tarıhı úderistiń máni men maqsaty», «Alıhan Býkeıhanov kak glavnyı vyrazıtel novoı nasıonalnoı sýdbonosnoı ıdeı»/ «Álıhan Bókeıhanov jańa ulttyq betburystyq ıdeıanyń basty ókili retinde», «Razvıtıe cheloveka ı otchýjdenıe»/ «Adam damýy jáne jatsyný» jáne taǵy basqa.
24 tomyna «Sto let absýrda, protıvorechıı ı paradoksov»/ «Absýrd, qaıshylyq pen paradokstardyń júz jyly», «Pravda ı loj o narodah velıkoı stepı»/«Uly dala halqy týraly shyndyq pen ótirik», «Evolıýsııa nasıonalnoı ıdeı kazahov»/ «Qazaq ulttyq ıdeıasynyń evolıýsııasy», «Velıkıe sýdbonosnye epohı v ıstorıı narodov»/ «Tarıhtaǵy uly, betburys dáýirler», «Vydaıýshıesıa deıatelı kazahskogo naroda v XX veke»/ «Qazaq halqynyń XX ǵasyrdaǵy kórnekti qaıratkerleri», «Fenomen tırana»/ «Tıran fenomeni» jáne taǵy basqa shyǵarmalary engen.
Shyǵarmalar jınaǵynyń 25 tomy Abaıdyń tolyq adam týraly oıyn bilgisi keletin qaýymǵa arnalǵan. Monografııa qazaq tilinde (jýrnalıst J. Súleımenovpen birlese otyryp) jáne orys tilinde jazylǵan.
Osy eńbekterinde fılosofııalyq oılaý mádenıetiniń maıtalmany Jabaıhan Múbárakuly adamzattyń ótkeni men búginine synı kózqaraspen salystyrmaly taldaý jasaǵan. Qoǵamymyzdyń búgingi ózekti máseleleri de jan-jaqty, júıeli, negizdelgen, logıkalyq dáıektelgen yńǵaımen fılosofııalyq turǵydan taldanǵan. Bul avtordyń jazǵanynyń bárimen bas shulǵyp kelise berý degendi bildirmeıdi, árıne. Fılosofııanyń máńgi máseleleri týraly oı qozǵaǵanda álemdik deńgeıdegi oıshyldarmen qatar qazaq danalyǵyn, Abaıdyń oı-tolǵaýlaryn ornymen qoldanatyny súısindirdi. Sońǵy 25 tomyn «Abaıdyń kemeldik, tolyq adam joly» dep atap qazaq tilinde jazǵanynyń da sımvoldyq maǵynasy bar.
«Alýan-alýan júırik bar, áline qaraı shabady» degendeı, qazir elimizdiń fılosofııa keńistiginde shama-sharqynsha sóz alyp, qalam tartyp júrgen áriptesterimiz barshylyq. Olardyń ishinde ushqary, dáıeksiz sóz aıtýdan boıyn aýlaq ustaıtyn, júıeli, logıkalyq, synı oılaýdyń sheberi, ǵylymı oılaý stıliniń temirqazyǵy Jabaıhan Ábdildın syndy fılosof, ǵalym aǵamyzdyń eńbegi eleýli ekeni anyq.
Muhıttyń arǵy jaǵynan densaýlyǵyn túzep kelgen soń, fılosof aǵamyzben suhbattasý sátteri de týar dep úmittenemiz.
Gúlnar ADAEVA,
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti
fılosofııa kafedrasynyń professory m.a.
