Halyqaralyq tájirıbede sheteldik ınvestısııa kóleminiń ulttyq ekonomıkaǵa yqpaly orasan zor. Búginde elimizdiń ekonomıkalyq saıasatynyń basty baǵyttarynyń biri – sheteldik ınvestorlarǵa laıyqty ekojúıe qalyptastyrý. 2020 jyly qabyldanǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń 2020–2030 jyldarǵa arnalǵan syrtqy saıasat doktrınasynda» táýelsizdik jyldarynda alǵash ekonomıkalyq dıplomatııa uǵymy qoldanyldy. Máni – Qazaqstan alyp derjavalar sekildi álemniń jekelegen aımaqtarynda jahandyq tártip ornatýdy kózdemegendikten, dıplomatııasynyń negizin ekonomıkalyq baǵytqa oıystyrý.
Byltyr elimizde ınvestısııalyq belsendiliktiń oń dınamıkasy saqtaldy. Mysaly, 2023 jyly qańtar – qarashada negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııanyń jalpy kólemi 15 292,5 mlrd teńgeni qurady. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 14,6%-ǵa joǵary. Sonymen qatar bul kórsetkish – sheteldik ınvestorlar tarapynan ulttyq ekonomıkamyzdyń turaqtylyǵy men bolashaǵyna degen seniminiń kórinisi. Úkimet tarapynan otandyq jáne sheteldik ınvestısııalardy tartýǵa, ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartýǵa, ınfraqurylymdy damytýǵa baǵyttalǵan is-sharalardyń júıeli iske asqandyǵynyń belgisi. Byltyr sheteldik ınvestısııa negizinen óńdeý ónerkásibi, aýyl sharýashylyǵy jáne qurylys sektory salalaryna quıyldy. Bul kórsetkish ekonomıkamyzdyń ártaraptanǵandyǵyn jáne shıkizat sektoryna táýeldiliktiń azaıǵanyn kórsetedi.
Alaıda, álemdik tájirıbe kórsetkendeı, árbir elimizge kelgen ınvestorǵa memleket tarapynan qajetti jaǵdaı jasalyp qana qoımaı, jergilikti zańnamalarǵa qatań baǵynýyn, óndiristiń tehnıkalyq jaǵdaıyna jaýapkershilikpen qaraýyn, eńbek qaýipsizdigin, ekologııalyq ustanymdarǵa berik bolýyn tıisti zań aıasynda retteý qajet. Kostenko atyndaǵy shahtada bolǵan jarylys jáne Úkimet pen «ArselorMıttal Temirtaý» arasyndaǵy jaǵdaı sabaq alar oqıǵa bolady dep senemiz. Prezıdent keńeıtilgen otyrysta jańadan jasaqtalǵan Úkimettiń qarjy ınstıtýttarymen, transulttyq korporasııalarmen, otandyq bıznes ókilderimen dıalogti negizde jumys atqarýyna qatysty naqty tapsyrmalar berip, elimizde jaǵymdy ınvestısııalyq klımat qalyptastyrý qajettigin meńzedi. Sonymen qatar 50 mıllıon dollardan astam qarjy salǵan iri kompanııalarǵa «bir tereze» qaǵıdatymen qyzmet kórsetilmek.
Memleket basshysy bıyl alǵash eki shetelge – Italııa, Vatıkan, Qatar memleketterine jasaǵan memlekettik sapary aıasynda ulttyq ekonomıkalyq áleýetti nasıhattap, jergilikti iri bıznes ókilderimen keńeıtilgen otyrystarǵa qatysyp, naqty kelisimderge qol jetkizdi. Prezıdenttiń Italııaǵa memlekettik sapary aıasynda dástúrli jáne balamaly energııa kózderi, qarjylyq yntymaqtastyqtan agroónerkásip salasyna deıingi túrli salada ózara túsinistik týraly 16 memorandýmǵa qol qoıyldy. Al Qatarǵa memlekettik sapary aıasynda Qazaqstan jalpy somasy 250 mıllıon dollar bolatyn 60-qa jýyq ónim túrin eksporttaýǵa múmkindik alyp, birneshe baǵyt boıynsha ózara túsinistik týraly memleketaralyq memorandýmdarǵa qol qoıyldy.
Keıingi jyldary Eýrazııa aımaǵyndaǵy geosaıası teketirestiń kúsheıýi, Batys elderiniń Reseıge qarsy jarııalaǵan ekonomıkalyq sanksııalary aımaqtaǵy qalyptasqan qarjy-ekonomıkalyq júıeni ózgeriske ushyratyp jatyr. Bul – Qazaqstan úshin Eýrazııadaǵy ekonomıkalyq biregeı hab retinde qalyptastyratyn tamasha múmkindik.
Nurbolat NYShANBAI,
sarapshy
