Transfer: Shyǵyn kóp, tabys az

Negizinde elimizdiń Premer-lıgasynda óner kórsetetin koman­dalardyń kóbi transferlik saıasatty saýatsyz júrgizip otyr. Bir ǵana mysal, 2010 jyldan beri túrli klýbtar oıynshylardy satyp alý úshin 25,039 mln jumsasa, al satýdan túsken tabysy 14,261 mln-dy qu­rady. Iаǵnı shyǵyn – 10,778 mln eýro. Solardyń arasynda «Astana» aqshany ońdy-soldy shashyp jatyr. Olar ganalyq Patrık Tvýmasıdi Ispanııanyń «Alavesine» 3 mln-ǵa jáne kongolyq Djýnıor Ka­banangany Saýd Arabııasynyń «Ál-Nasryna» 2 mln-ǵa satqany ras. Sondaı-aq Peros Sotırıýdi – 800 myńǵa, Raı Vlýtty – 250 myńǵa, Bahtıer Zaınýtdınovti – 115 myńǵa, Marın Anıchıchti – 90 myńǵa, Záýirbek Plıevti 50 myńǵa «ót­kizdi». Bir qaraǵanda, transferden qomaqty qarjy túsken sekildi. Biraq elordalyq klýbtyń shyǵyny odan da kóp. Osy oraıda «Astana» qazynasy 6,305 mln-ǵa tolyqsa, shyǵyny 7,426 mln eýrony quraıdy.

Almatynyń «Qaıraty» sońǵy 14 jylda 11 oıynshyny ózge koman­dalardyń qataryna qosty. So­lar­dyń arasynda Nuraly Álip («Zenıt», Sankt-Peterbýrg. 2 mln), Aderınsola Eseola («Vorskla», Ýkraına. 800 myń), Artýr Shýshenachev («Hapoel», Beer-Shkva. 500 myń) jáne Anton Krachkovskıı («Dınamo» Mahachkala. 300 myń) syndy sańlaqtar bar. Biraq olardyń da «alǵanynan bergeni» kóp. «Qaırattyń» shyǵyny – 3,035 mln eýro. О́zge komandalardyń transferge jumsaǵan aqshasy mynadaı: «Aqtóbe» (Aqtóbe) – 1,105 mln, «Ertis» (Pavlodar) – 381 myń, «Shahter» (Qaraǵandy) – 225 myń, «Jetisý» (Taldyqorǵan) – 125 myń, «Oqjetpes» (Kókshetaý) – 52 myń, «Aqjaıyq» (Oral) – 50 myń jáne «Tobyl» (Qostanaı) – 35 myń eýro.

Joǵyrda aıtylǵan keleńsiz jaıt­tar transferlik saıasatty saýat­ty júrgize almaýdyń saldarynan týyndap otyr. Fýtbol salasynyń basy-qasynda júrgen basshylar men menedjerler, qap­taǵan deldaldardyń deni qaraqan basynyń qamyn ǵana kúıttep júr­geni belgili. Olar koman­danyń múd­desin oılaıdy degenge sený qıyn. Sonyń saldarynan klýb­tardyń kóbi shyǵynǵa belsheden batyp jatyr. Al sol qarajattyń basym bóligi salyqtan, ıaǵnı siz ben bizdiń qaltamyzdan túsetinin umyt­paǵan abzal. Biraq onyń suraýy joq.

Qazirgi kezde Qazaqstan quramasy FIFA reıtınginde 100-orynda tur. О́zgelerdi aıtpaǵanda, irge­miz­degi О́zbekstan (66-oryn) men Tá­jik­stannan (99-oryn) qalyp qoı­dyq. Tipten Gvıneıa, Gondýras, Ek­vadorlyq Gvıneıa, Oman, Gabon, Gaıtı, Sırııa, Kıýrasao, Ýganda, Angola, Trınıdad pen Tobago, Pales­tına, Benın taǵy basqalary bizden ozyp tur. Bulardyń keıbireýi shaǵyn ǵana elder, keı­bireýleri – qandybalaq soǵys pen asharshylyqtan kóz ashpaı, qalt-qult kúı keship otyrǵan memleketter. Qudaıǵa shúkir, qazir elimizde jaǵdaı jaman emes. Jyl saıyn sportqa, ásirese fýtbolǵa mol qarjy bólinedi. Elimizde ózge salada eńbek etip júrgen mamandarmen salystyrǵanda, aıaqdop sheber­leriniń tabysy áldeqaıda joǵary. Biraq pysyqaılar fýtboldy maıshelpekke aınaldyryp otyr. Osy sózimizdiń birden-bir dáleli – 30 jyldan asa ýaqyt aralyǵynda aıaqdop ónerinde aýyz toltyryp aıtarlyqtaı tabysqa jetken joqpyz. Osynyń barlyǵyn baǵamdaı kele, memlekettik bıýdjet pen demeýshiler tarapynan bólinetin mol qarjy «qumǵa sińgen sýdaı joq bolyp ketip jatyr» dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Osy oraıda qashanda shyndyqty búkpesiz aıtatyn tanymal aralas jekpe-jek sheberi Qýat «Naıman» Hamıtovtiń «Bir ǵana komanda oıynshylarynyń bir aılyq eńbekaqysy respýblıkamyzdyń ár qıyrynda birneshe sapaly sport keshenderin turǵyzýǵa jetetin edi», dep shyryldaýy beker emes.

Desek te elimizde transferdi tabys kózine aınaldyra bilgen klýbtar da bar. Olar – «Ordabasy», «Atyraý» jáne «Taraz». Máselen, esep-qısapqa júırik shymkenttikter keıingi 14 jylda nebári 547 myń eýrony sarp etti. Esesine 1,57 mln-dy óz qazynasyna salyp, shama­men úsh esedeı kóp paıda kórdi. «Or­da­basynyń» taza tabysy – 1,023 mln. Osy oraıda olar Erkebulan Tuń­­ǵyshbaev (870 myń), Gafýrjan Súıimbaev (450 myń) jáne Nemanıa Koıchty (250 myń) jaqsy baǵaǵa «ótkize» bildi. «Atyraýdyń» tabysy – 437 myń. Munaıly ólkeniń eń qymbat transferi – Hýsrav Toırov. Tájikstandyq jas daryndy olar Doneskiniń «Shahterine» 300 myńǵa satty. «Tarazdyń» da esebi túgel. Olar ózge komandalarǵa ózderiniń tól túlekterin ǵana attandyryp jatyr. 2013 jyly jambyldyqtar Baýyrjan Islamhan úshin Kras­nodardyń «Kýban» klýbynan 150 myń alsa, Bahtıer Zaınýtdınov úshin «Astana» 46 myń tóledi. «Ta­raz­dyń» taza tabysy – 196 myń eýro.