– Ulttyq sportta qusqa mata baılap ushyrý bar ekenin biletin edik. Biraq búrkittiń tý ilip qalyqtaýy týraly buryn-sońdy estimeppiz. Aıryqsha ıdeıa qashan paıda boldy?
- Iá, qusqa mata baılap ushyrý ulttyq sportta bolǵan, qazirgi ýaqytta alynyp tastaldy.
Astana sırkinde akrobat bolyp jumys istedim. Sırk balalary jan-jaqqa tarap ketken soń, Almatyǵa kelip, on shaqty balany alyp, shákirt tárbıeledik. Sol ýaqytta qazaqtyń bes qarýyn dáriptegen qoıylymdarmen shetelderge jıi bardyq. Sondaı sapardan kelgen kúnderdiń birinde oıyma osyndaı ıdeıa keldi, 2014 jyl edi. Qazaqtyń jeti qazynasyn shetelde nege kórsetpeske degen oımen qusbegilerdi izdedim.
– Bul ıdeıa sizge 10 jyl buryn kelgen eken, endeshe 2022 jyldan erterekteý nege júzege asyrmadyńyz álde kedergiler men qıyndyqtar boldy ma?
- On jyl buryn qusbegilermen tanysyp, olarǵa «búrkitke tý ilip ushyraıyq», dep aıttym. Qusbegiler: «qus – kóne zamannan beri ań aýlaý úshin turmystyq tirshilikke arnalǵan jáne qazirgi kezde ondaı dúnıeni jasaýdyń qajeti joq», dep qoldamady. Ideıany iske asyrý úshin, qusbegilikti úırenýime týra keldi. Bul ónerdi meńgerýge 6 jyl ýaqytym ketti. Keıinirekte jarystarǵa da qatysyp, Qazaqstanda jáne Qyrǵyzstanda birneshe ret júldeger de boldym. Al qusbegilikti meńgergen kezde ıdeıany júzege asyrýyma ákimdik ruqsat bermedi, «búrkit – jyrtqysh qus, bireýge baryp túsýi múmkin», degen jeleýler aıtyldy.
– Kók baıraǵymyzdy ilgen búrkitti qalyń qaýymnyń aldynda ushyrýyńyzǵa kim muryndyq boldy, jalpy aıryqsha isińiz týraly toqtala aıtyp ótseńiz?
- 2022 jyly «Topjarǵan» etno-óner ortalyǵynyń qoldaýymen jáne prodıýsser Erlan Júnisbaı men akter Qýanysh Kerimqulovtyń uıymdastyrýymen Taraz qalasyndaǵy «Shahrıstan» alańynda Naýryz meıramy atap ótildi. Ulttyq sport ónerin dáriptep júrgen bizdiń osyndaı týyndymyzdy Erlan Júnisbaı men Qýanysh Kerimqulov quptap, osy Naýryzda kórseteıik degen usynys jasady. Qanshama jyl ishimde júrgen týyndym Erlan Júnisbaıdyń qoldaýymen jaryqqa shyqty. Jalpy sol is-sharada ulttyq sportymyzdy jáne tól qundylyqtarymyzdy dáriptegen «Topjarǵan» etno-óner ortalyǵy ujymymyzben óner kórsettik.
Sol kezdegi oblys ákimi Berdibek Saparbaev, Taraz qalasynyń ákimi, aýdandardyń ákimderi, depýtattar jáne jınalǵan qalyń qaýym kýá boldy. Baýyrjan Momyshuly atyndaǵy syılyqty aldyq. Marqum Berdibek Saparbaev aǵamyz qolymdy qysyp turyp rızashylyǵyn bildirdi, «qazaqtyń qundylyǵy jalǵasa bersin», dep ıgi tilegin arnady.
Ekinshi ret Qonaev qalasynda ushyrǵan kezde Qazaqstannyń Gınnes rekordtar kitabyna endik. О́ıtkeni, Tarazda ushyrǵanymyzdy saıttardan estigen «Rekordtar kitaby ókilderi» ózderi bizge habarlasyp, mınýt, sekýndtaryn eseptep, qolymyzǵa sertıfıkat berdi. 2022 jyldyń qazan aıynyń 25-i kúni tirkeldik.
Kók baıraǵymyzdy kók aspanda jelbiretken búrkitimdi Báıterektiń bıiginde nemese Aqordanyń aspanynda Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń aldynda ushyrýdy armandaımyn.
– Búrkitti daıyndaýǵa qansha ýaqyt ketti? Tý ilip ushatyn neshe búrkitińiz bar?
- Balapan kezinen «О́tkir» esimdi búrkitimdi daıyndadym, oǵan eki jyldaı ýaqyt ketti. Bastapqyda oǵan mata baılap ushyrdyq, aspanda qalyqtap, esh jerge qonbaı, qolymyzǵa qaıta kelip qonýǵa, al, shaqyrmasaq qyńqyldap ushyp júre berýge úırettik. Sodan keıin ózindik erekshe tásildermen tý ilip ushýǵa úırettik. Buryn bir ǵana «О́tkir» bolsa, qazirgi ýaqytta sondaı úsh búrkitimiz bar. Jýyrda úsheýin ushyryp kórip edik, shamamen 350-400 metrge deıin aspanǵa ketip qaldy.
– Bıylǵy naýryzda jańa dúnıeler jasaısyzdar ma? Rekordtyq isti júzege asyrýdaǵy maqsatyńyz qandaı?
- Osy naýryzda araǵa eki jyl salyp, Taraz qalasyna jańa dúnıe alyp bara jatyrmyz (sol ýaqytta belgili bolady). Bundaǵy jalpy maqsatym – adamnyń sheksiz qııal-armanyn jaryqqa shyǵarýǵa bolatynyna jurttyń nazaryn aýdarý. Mysaly, búrkitke tý ilip ushyrýǵa jas ta, kári de qyzyǵýshylyq bildirdi.
Osyndaı erekshelikter arqyly jastardyń ulttyq qundylyqtarǵa degen qyzyǵýshylyǵyn oıatyp, qııaldy júzege asyrýǵa bolatynyn dáleldegim keldi.
«Osylaı jasaýǵa bolady eken ǵoı» dep oı salý nıetimen biz ár jyl saıyn jańa erekshelik oılap taýyp, ony júzege asyrýǵa talpynamyz.
