– Otandyq kardıohırýrgııanyń jetistikteri Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI-yn aınalyp ótpeıtini aıan. Ozyq tehnologııalardy toǵystyrǵan ortalyqta kún saıyn josparly, kúrdeli operasııalar jasalyp jatady. Osyny ózińiz naqtylaı tússeńiz?
– Bizdiń ınstıtýtty Qazaqstannyń kardıologııa, kardıohırýrgııa, terapııa salalarynyń kóshbasshysy deýge tolyq negiz bar. Hırýrgterimiz aýyr dertke shaldyqqan almatylyqtardy ǵana emes, elimizdiń ár shalǵaıynan kelgen azamattardy emdeıdi. Keıingi jyldary konsýltatıvtik-dıagnostıkalyq qyzmetten bastap, hırýrgııalyq operasııalar men reabılıtasııalyq kómekke degen suranys óte joǵary bolyp tur. Buǵan qosa bizdiń ınstıtýt operasııany kepildendirilgen tegin medısınalyq kómek (TMKKK) jáne mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) paketteri arqyly da jasap jatyr. Byltyr ortalyq dárigerleri 4 071 operasııa jasasa, onyń 1 940 – TMKKK, 2 131 operasııa MÁMS paketine tıesili. Al bul – osynshama adamnyń ómiri men taǵdyry, jaqyndarynyń qýanyshy.
– Kardıohırýrgııa salasynda qoldanysqa engen ınnovasııalyq tehnologııalar týraly bilgimiz keledi...
– Keıingi 30 jylda júrek keselderin emdeýde serpindi ózgeris bar. 90-jyldardyń basynda júrek operasııalarynyń deni keýdeni tilip, ashyq ádispen jasalatyn. Qazir operasııalardyń basym bóligi – úlken tiliksiz, narkozsyz jasalatyn endovaskýlıarlyq operasııalar. Qarapaıym tilmen aıtqanda, mundaı operasııalar kezinde kúretamyr nemese kóktamyrdyń biri birneshe jerden ǵana tesiletindikten, naýqastyń óz ózine kelý úderisi birneshe kúnnen aspaıdy.
Sol sııaqty ashyq júrekke krıoablasııa, aorta qaqpaqshasyn transkateterlik ádispen aýystyryp, LVAD jáne taǵy da basqa aralas operasııalar jasaımyz. 3D vızýalızasııasy bar torakoskopııalyq qondyrǵy júrek qaqpaqshalaryn aýystyrý, júrekke shýnt qoıý syndy operasııalardy keýdeni kespeı, zaqymy az ádispen jasaýǵa múmkindik beredi. Osy oraıda ótken jyldyń tabysy dep mynadaı ádisterdi erekshe atap óter edim:
Birinshisi – bıologııalyq protez. Biz Saýd Aravııa professory Muhamed Sallah Alreshhıdanmen birlesip eki birdeı pasıenttiń júrek qaqpaqshalaryn bıologııalyq protezben almastyrdyq. Mundaı operasııa TMD aýmaǵynda buryn-sońdy jasalmaǵan. Bul klapan sapa kórsetkishteri jaǵynan teńdesi joq, kópke shydaıdy, qoldaný da ońaı. Onyń ústine mundaı protez ornatylǵan pasıent ómir boıy qan suıyltatyn antıkoagýlıanttardy ishý mashaqatynan qutylady.
Ekinshisi – jasandy júrek LVAD. Byltyr bizdiń kardıohırýrgter ekinshi ret LVAD operasııasyn jasady. Operasııaǵa deıin pasıent jansaqtaý bólimine úsh ret túsken, uzaq ýaqyt boıy stasıonarda jatyp emdelgen edi. Biraq munyń biri de nátıje bermepti. Hali asa aýyr mundaı pasıentter buryn aǵzanyń rezervi bitkenshe ǵana ómir súretin. Qazir osy operasııa arqyly mundaı pasıentter qalypty ómirge orala alady. LVAD – óte qymbat turatyn operasııanyń biri. Elimizde bul MÁMS qarjysy esebinen tegin jasalady. Kez kelgen memleket halqyna osyndaı múmkindik syılap otyr dep aıta almaımyn. Al biz osyndaı operasııalar jasap júrmiz jáne ony maqtan tutamyz.
Úshinshisi – «qatyp qalǵan» tamyrlarǵa operasııa jasaý. 2023 jyldyń shilde aıynda bizdiń rentgenhırýrgter Rýmynııanyń jetekshi dárigerimen birlesip rotablasııa jasady. Bul ádis jyldamdyǵy joǵary rotorlyq burǵylaý qondyrǵysynyń kómegimen tarylǵan koronarlyq arterııalardy tazartýǵa múmkindik beredi. Qarapaıym tilmen aıtqanda, dárigerler kalsıı túzindileri saldarynan «tas bolyp qatyp qalǵan» tamyrlardy burǵylap tazartady. Rotablasııasyz júrektegi qan tamyrlaryn tolyq tazartý múmkin emes. Biraq munda operasııadan keıin asqyný qaýpi óte joǵary. Sondyqtan ony biliktiligi asa joǵary klınıkalarda tájirıbeli dárigerler jasaǵany durys.
Tórtinshisi – quny 5 mln teńgeden asatyn defıbrılıatorlar. Bizdiń klınıkada júregi aıaq-astynan toqtap qalý qaýpi bar pasıentterge kardıoverter-defıbrıllıator, elektrokardıostımýlıator, okklıýder ornatylady, júrekke resınhrondaý terapııasy (CRT-D) jasalady. Júrek qaǵysy buzylǵan aýyr haldegi naýqastarǵa radıojıilikti ablasııa, krıoablasııa syndy taǵy da basqa asa kúrdeli operasııalar jasalady.
Byltyr qazan aıynda klınıkada júrek jetkiliksizdigimen aýyratyn pasıentterge zamanaýı defıbrıllıatorlar ornatyldy. Bul operasııany da Almatyda alǵash ret bizdiń dárigerler jasady. Qurylǵynyń bir artyqshylyǵy – qashyqtan monıtor arqyly baqylaýǵa múmkindik beretindiginde. Mundaı tehnologııalar arqyly naýqastyń ahýalyn qashyqtan baqylaýǵa, qajet bolsa rettep otyrýǵa, tipti pasıenttiń telefonyna arnaıy qosymsha ornatýǵa bolady.
– Sóz arasynda qymbat qyzmetterdiń kóbi MÁMS arqyly jasalatynyn aıttyńyz. Degenmen osy júıege qatysty narazylyq ta joq emes. Sizdińshe, densaýlyq saqtaý salasyna osy reforma engizilgeli beri ne ózgerdi?
– Shyndap kelgende MÁMS paketiniń kólemi jyl saıyn keńeıip keledi. Bul halyqqa kórsetiletin kómektiń qoljetimdiligin arttyryp otyrǵany sózsiz. Buǵan deıin atap ótkenimdeı, biz MÁMS qarajaty esebinen joǵary tehnologııalyq kómek kórsetemiz. Jalpy, bul operasııalar joǵary tehnologııalardy, kóp resýrsty jáne emdeý men dıagnostıkanyń biregeı ádisterin qajet etedi. Munyń bárine kóp qarajat kerek. Bizdiń jaǵdaıymyzda osy qajettilikterdi MÁMS ótep jatyr der edim.
– Byltyr jazda Almatyda tuńǵysh ret júrek almastyrý operasııasy jasalǵanyn biz de jazdyq. Aldaǵy kúnderdiń enshisinde elimizde taǵy qandaı kúrdeli operasııalar jasalýy múmkin?
– Iá, klınıkamyzda Astanadaǵy Ulttyq ǵylymı kardıohırýrgııa ortalyǵymen birlesip, naýqastyń keýdesine donor júregin saldyq. Operasııaǵa daryndy kardıohırýrg Iýrıı Pıa jetekshilik etti. Jalpy, bizdiń elde kardıohırýrgııa men kardıoreanımasııa jaqsy damyǵan. Ol júrek almastyrý operasııalarynyń sátti bolýyna tolyq múmkindik beredi. Oǵan kadrlyq múmkindigimiz de, materıaldyq-tehnıkalyq áleýetimiz de jetkilikti. Josparly maqsattarymyz bar.
– Degenmen júrek almastyrý degenińiz – kúnde jasalatyn operasııa emes. Osy baǵyttyń damýy qalaı bolmaq?
– Jalpy alǵanda, donorlyq aǵza tapshylyǵy – álemdik problema. О́kinishtisi, naýqastardyń basym bóligi júrek almastyrý operasııasyna jete almaı kóz jumady. Sebebi júrek tapshy, almastyratyn organ, tin az. Al onsyz adamnyń uzaq ómir súrýi ekitalaı. Ásirese aýyr júrek dertine shaldyqqan pasıentterge shuǵyl operasııa jasamasa bolmaıdy. Sondyqtan aldymen donorlyqty damytý qajet dep oılaımyn.
– Taıaýda arıtmologterińiz bes kún boıy 30 shaqty «zergerlik» operasııa jasady. Osy oraıda sheteldik kardıologııalyq ortalyqtarmen baılanystaryńyz týraly da bilgimiz keledi.
– Bıyl 11–15 naýryz aralyǵynda bizdiń mamandar RǴA akademıgi, ITM FZO dırektorynyń ǵylymı-klınıkalyq jumys jónindegi orynbasary Sergeı Artemenkonyń jetekshiligimen júrek yrǵaǵy men ótkizgishtiginiń kúrdeli buzylystaryn emdeý úshin aýyr operasııalardy sátimen atqardy. Sergeı Nıkolaevıch júrekshe fıbrıllıasııasy bar emdelýshilerde radıojıilikti kateterlik ablıasııa prosedýrasynyń tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik beretin ádisnamalyq tásilderdi ázirlegen biregeı maman ekenin atap ótken jón.
Bul operasııalar – óte kúrdeli jáne júrek yrǵaǵynyń buzylýyn emdeýdiń eń tıimdi ádisi. Radıojıilik kateterlik ablıasııa júrekke úshólshemdi navıgasııalyq kartaǵa túsirýdiń ozyq júıelerin paıdalana otyryp júrgiziledi. Osylaısha, naýqastardy ómirge qaıtarady. Bul júıe Almatyda tek KIA ǴZI-da ǵana bar.
Odan keıin de júreksheler fıbrıllıasııasy jáne basqa da kúrdeli ektopıkalyq oshaqtary bar naýqastarǵa operasııalar jalǵasty. Másele mynada, arıtmııanyń patologııalyq oshaqtary júrektiń ótkizgish júıesine qaýipti jaqyndyqta ornalasady. Al 3D tehnologııalary arıtmııan kózin – júrektiń basqa tinderine zaqym keltirmesten patologııalyq oshaqty 1 mıllımetrge deıin tabýǵa kómektesedi. Naýqas tolyǵymen qalpyna keledi, nátıjesi operasııa kezinde-aq kórinedi.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
