Bilim • 03 Sáýir, 2024

Beıimbetti tanýǵa beıim

303 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

О́skeleń urpaqtyń boıyna ulttyq qundylyqpen qatar táýelsizdik jolynda janyn pıda etken ult tulǵalarynyń qaltqysyz qyzmetin sińirip, ómiri men shyǵarmashylyǵyn tereńdeı tanyp, bilýine yqpal etý – búginniń basty mindeti. О́z zamanynyń zar-muńyn qalam ushymen sýrettep, qoǵamnyń damýyna,jańarýyna, ult ádebıetiniń qalyptasýyna súbeli úles qosqan halqymyzdyń úsh báıtereginiń biri Beıimbet Maılınniń týǵanyna bıyl 130 jyl tolýyna oraı Qaradala tósindegi Rahat orta mektebinde «Elim dep jyrlaǵan úsh báıterek – ult maqtanyshynyń ulttyq múddesi» taqyrybynda semınar-praktıkým ótti.

Beıimbetti tanýǵa beıim

Aıtýly is-sharaǵa teriskeıden, ıaǵnı Qostanaı oblysy Beıimbet Maılın aýdany ákimdiginiń má­denıet jáne tilderdi damytý bóli­miniń basshysy Svetlana Temir­hanqyzy, B.Maılın atyndaǵy tarıhı-ólketaný mýzeıiniń qor saqtaýshysy Aıjan Serikqyzy, Maılınniń shóberesi jáne jazýshy atyndaǵy qoǵamdyq qor dırektory Saltanat Abúıirqyzy qatysty.

Ádebıet klassıginiń ómiri men shyǵarmashylyǵyn arqaý etken ádebı-sazdy baǵdarlama ata-anasynan erte aıyrylyp, ájesi Boıdastyń qamqorlyǵyn­da qalǵan Beıimbettiń balalyq shaǵy men odan ári ozbyr saıasat­tyń qurbany bolyp, temirtor­ǵa túsken aıaýsyz taǵdyry beınelengen shaǵyn qoıylym­men bastaldy. Azattyqty ańsaǵan qalamgerdiń qalamynan óril­gen «Muqtajdyq», «Mal», «Qa­rynǵa» atty áleýmettik taqy­ryp­ty arqaý etken óleńderin jan-tánimen jatqa oqyǵan bal­dyrǵandardyń óneri kózge jas, kóńilge muń uıalatty. Maz­mun­dy is-sharanyń ashylýy­na mektep oqýshylarymen birge, us­tazdardyń, tipti mektep dırektory Baýyrjan Ospanulynyń da sahna tórinde ujymmen qatar «Alash uranyn» shyrqap, óner kórsetýi aıryqsha tańdany­sy­myzdy týdyrdy.

Bıylǵy oqý jylynda «B.Maı­lın» jobasy aıasynda mektep muǵalimi Gúlzıra Tókenova men 5-synyp oqýshysy Erkejan Baıǵon  Beıimbet atalarynyń týǵan jerine baryp, ómir jolymen tanysyp qaıtqan saparlarynan beınebaıan kórsetilip, áserlerimen bólisti.

vap

B.Maılınge arnalǵan ádebı-sazdy semınardyń ashylý sal­ta­natynda sóz bastaǵan Uıǵyr aýdany ákiminiń orynbasary Kádirjan Baǵbaev, aýdandyq máslıhat tóraǵasy Nurákim Esjan, aýdandyq «Qazaq tili» qo­­­ǵamynyń tóraǵasy Jánet Kerim­­qulov, ardager-ustaz No­ǵaı­­­bek Dáýrenbekov jas ós­kin­niń ótken tarıhty tanyp, azat­­­tyq jolynda ómiri qıylǵan arys­tarymyzdyń eńbekterin bilip ósýinde mundaı mazmuny tereń taǵylymdyq isterdiń be­reri mol ekenin aıtyp, ujym ustaz­dary men oqýshylaryna zor al­ǵys­taryn bildirdi.

«Maılınniń qalamynan tý­ǵan shyǵarmalardy jaqsy bilesiz­der, ol sonymen qatar «Amangeldi» fılmine ssenarıı jazdy, ha­lyq batyry A. Imanovtyń rólin Elýbaı О́mirzaqov oınady. Ol da Bıaǵańmen bir aýylda týǵan. Bıyl akterdiń týǵanyna 125 jyl tolyp otyr. «Aýyl gúldense, biz de gúldenemiz» dep Bıaǵań aıtyp ketkendeı, shynynda da birligi men tirligi ushtasqan Rahat aýylynda shyn talanttar tu­ryp jatqanynyń kýási bolý­da­myz. Oǵan – oqýshylardyń bú­gingi is-sharaǵa óte tyńǵylyqty daıyndyqpen kelgenderi dálel», degen Svetlana Temirhan­qyzy jańadan ashylatyn synyp kabı­netine «Úsh báıterek» atty maıly boıaýmen salynǵan kartınany jáne jazýshynyń birqatar shyǵarmasy men ómirin arqaý etken qundy dúnıelerdi tartý et­ti.

«Endi biz Rahat aýylyn Bıaǵań­­nyń taǵy bir mekeni dep sanaımyz. Sondyqtan mektep­ke aıtýly tulǵanyń esimi be­rilse, qup bolar edi», dep sóz sa­ba­qtaǵan asyldyń synyǵy, ja­zýshy murasyn jańǵyrtyp júr­gen Maılınniń shóberesi, «Maılın» qoǵamdyq qorynyń dırektory Saltanat Abúıirqyzy estelikterin ortaǵa saldy. Ol – Beıimbettiń úlken qyzy, óziniń ájesi Rázııanyń aýzynan «meniń ákem tiri» degen sóz túspeıtinin atap aıtty. Ákesiniń jazyqsyz japa shegip, repressııa qurbany bolǵanyna bala júregi senbeı, qartaıǵansha ákesin ańsaýmen ótkenin kózi kórip, qulaǵy esti­genin aıtyp, tolqydy.

«Bıylǵy oqý jylynda aýdan­­­dyq bilim bólimi «Ulttyq múd­deniń uly muraty» jobasy aıasynda birqatar is-shara jos­­­paryn bekitti. Atap aıtsam, aýda­nymyzdaǵy 11 orta mek­­­­tepte Alash zııalylarynyń jáne Qyrǵyzsaı orta mektebin­de bıyl 100 jyldyǵy IýNESKO kóle­minde atalyp jatqan qazaq­tyń klassık jazýshysy Berdibek Soqpaqbaevtyń ómiri men shy­ǵarmashylyǵyna arnalǵan ta­nym­dyq sabaqtar ótkizilip otyr. Bul – ardaqtylarymyzdyń aty bir kúnmen ǵana shektelmeı, kúndelikti jańǵyryp turý maqsa­tynda jasalǵan jumystar tizbegi. Osy jartyjyldyqta izdenis ústinde júrgen ustazdar ǵana emes, oqýshylar men ata-analar da tulǵalardy tereńnen tanyp, mol maǵlumatqa qanyqqany aqıqat», degen aýdandyq bilim bóliminiń basshysy Móldir Qur­manálıeva qıyrdan at ter­­letip jetken jazýshynyń jer­les­terine aıryqsha alǵysyn bil­dirdi.

Jyl basynan beri Qostanaı óńirimen tyǵyz baılanys orna­ǵanyn aıtqan bólim basshysy, aqpan aıynda Shonjy aýy­lyndaǵy №1 mektep-lıseıine Yby­raı Altynsarın atyndaǵy mýzeıdiń kóshpeli kórmesi men bir top delegasııa kelgenin atap ótti. Aldaǵy ýaqytta birqatar mektepke ult zııalylarynyń esi­min berý týraly usynystar baryn da tilge tıek etti.

Alaqandaı ǵana aýyldaǵy shaǵyn mekteptiń irgesi qalanyp, paıdalanýǵa berilgeli 10 jylǵa jýyqtapty. Búginde bilim sha­ńyraǵynda 92 oqýshy bilim alady. Joba sheńberinde ótken semınar jumysyna barlyq synyp oqýshylary men ustazdar belsene qatysty.

Sol kúni mektepte B.Maılın atyndaǵy synyp kabınetiniń al­qyzyl lentasy qıylyp, tanys­tyrylymy ótti. Onda kórnekti qalamgerdiń shyǵarmalary men otbasylyq sýretteri syr sher­tip tur. Kabınettiń ashylýynda 5-synyp oqýshylary Erkejan Baıǵon men Balnur Áýelbek B.Maılınniń «О́tirikke báıge» poemasynan úzindi, al Áshimhan Baqdáýlet Maǵjannyń «Men jastarǵa senemin!» atty óleńin múdirmesten jatqa oqyp, kóptiń qoshemetine bólendi.

Budan keıingi tárbıe saǵat­tarynda Maılın shyǵar­mashy­lyǵy jan-jaqty talqylandy. Sabaqqa qatysýshy qonaqtar nazaryna sýretkerdiń «Kúl­pash» áńgimesinen kórinis kel­tir­se, endi birinde jazýshy shyǵar­mashylyǵyna sholý jasaldy. 45 mınýttyq ashyq sabaqtaǵy oqýshylardyń ozyq oıy men oqyp-toqyp alǵan bilimderine, tapqyrlyǵyna qarap, keleshek beıimbettanýshylardyń negizi qalanyp jatqandaı sezindik. Onyń bastaýynda ulaǵatty ustaz­dar eńbegi turǵany aqıqat.

Aıta keterligi, biz at basyn bur­ǵan Rahat aýylynda júz shaq­ty tútin bar. Mundaǵy halyq ınter­netsiz kún keship otyr. So­ǵan qa­ramastan ustazdar men oqý­shy­lardyń izdeniske toly eń­bek­terine rızashylyǵymyz she­ksiz.

On jyl buryn temirjol be­keti ashylyp, jańa mektep pen medısınalyq pýnkt, turǵyn úıler salynyp, ajary kirgen aýyldyń kelesheginen mol úmit kútip, qaladan qaıta kóship kelip qonystanǵan aýyl jastary osy kúni bir-birimen baılanysatyn uıaly telefon operatorlarynyń joqtyǵyn aıtyp, jazýdan shar­shaǵan. «Bul másele jyl saıyn kóterilip, jaýyr boldy» degen turǵyndardyń ýájine qulaq asyp, kúrmeýin tarqatar jan tabylsa, qane?

 

Almaty oblysy