Foto: atpress.kz
Atyraý oblysynyń ákimi Serik Shápkenovtiń aıtýynsha, tasqyn sýǵa baılanysty eki túrli pikir qalyptasyp otyr. Optımıstik ustanymdaǵylar tasqyn sýdyń kelmeıtinine senimdi. Máselen, «Qazgıdromet» RMK Atyraý oblystyq fılıalynyń ınjener-gıdrologi Lıýdmıla Prıdanovanyń aıtýynsha, mamandar sýdyń kóterilý deńgeıin, aǵysyn, tereńdigin, jaıylý enin udaıy ólsheıdi.
«Atyraý oblysynda tabıǵı sıpattaǵy tótenshe jaǵdaı jarııalanǵannan beri Jaıyq ózeniniń deńgeıin 4 saǵat saıyn ólsheýge kiristik. Túrli ólshem alynǵannan keıin sýdyń ortasha eseppen sekýndyna qansha tekshe metr kólemmen aǵatyny esepteledi. Baqylaýshylar qorytyndy esepti «Qazgıdromet» ortalyǵyna tapsyrady. Sodan soń gıdrogeologııalyq bıýlleten jasalady», deıdi L.Prıdanova.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, Jaıyq ózeniniń sýy Atyraýǵa jetkenge deıin jaıylma men kanaldarǵa shyǵady. Sol sebepten ózendegi sý aǵyny da, kólemi de azaıýy múmkin. Alaıda kórshi óńirdegideı qaýipti jaǵdaı qalyptasýy múmkin ekenine alańdaıtyndar az emes. Mundaı pikirdiń úreıge boı aldyrýdan týyndaıtyny daýsyz. Osyǵan oraı oblys ákimi S.Shápkenov eldi mekenderdi tasqyn sýdan qorǵaý máselesi talqylanǵan jedel shtabtyń jıynynda jergilikti atqarýshy organdardyń barlyq jaǵdaıǵa daıyn bolýyna nazar aýdardy.
«Birinshiden, Batys Qazaqstan oblysyndaǵy ahýaldy eskerip, turǵyndar arasynda túsindirý jumysyn kúsheıtý qajet. Turǵyndar tasqyn sý kelgen jaǵdaıda naqty qandaı qadam jasaý qajettigin bilýi kerek. Ekinshiden, Jaıyq ózeniniń jaǵalaýyndaǵy qaýipti tustardy anyqtaý úshin udaıy taldaý júrgizgenimiz jón. Tasqyn sýǵa qarsy qajetti is-sharany tek Atyraý qalasynda ǵana emes, Inder jáne Mahambet aýdandarynda da qabyldaý qajet. Úshinshiden, jaǵalaýda salynyp jatqan bógettiń sapasy men tyǵyzdyǵyna nazar aýdarýymyz qajet. Mamandar bógettiń sapasyna qajetti ólsheý men synaqtardy júrgizip, osal tustaryn anyqtaýy kerek. Tasqyn sý bógettiń álsiz tusyn buzyp ketse, myńdaǵan atyraýlyqtyń, kompanııalardyń, jergilikti atqarýshy organdardyń eńbegi zaıa bolmaq», dedi S.Shápkenov.
Oblys ákimdigi baspasóz qyzmetiniń málimetine súıensek, eldi mekenderdi tasqyn sýdan qorǵaý úshin bógettiń uzyndyǵy 512,2 shaqyrymǵa ulǵaıtylǵan. Qazir óńir aýmaǵynda 462,88 shaqyrymǵa bóget salý, burynǵysyn bıiktetý jumysy jalǵasyp jatyr. Sý aıdyndarynyń jaǵalaýyna qum toltyrylǵan 2 mln 700 myńnan asa qap tóselgen. Bul jumysty atqarýǵa 15 264 adam, 1 745 tehnıka tartylǵan. Máselen, 21 sáýirge deıin 221,1 shaqyrym bóget turǵyzylǵan.
S.Shápkenovtiń pikirinshe, arnaıy bólingen ár ýchaskede kezekshilik uıymdastyrylýy kerek.
«Ásirese Jaıyq ózenindegi sý deńgeıiniń kóterilýin, aǵystyń jyldamdyǵyn, bógettiń jaıyn udaıy baqylamasaq, keıin qaýipti seıiltý qıynǵa túsýi múmkin. Sol sebepten jergilikti belsendiler, tótenshe jaǵdaılar departamentiniń mamandary, ákimdikter men polısııa ókilderiniń qaı ýchaskege jaýapty ekeni jóninde aldyn ala tizim jasalýy qajet. Ýchaskelerge baratyn kezekshiler barlyq qajettilikpen qamtamasyz etiledi», dedi óńir basshysy.
Qazir Jaıyq ózeniniń jaǵalaýynda bóget turǵyzý damylsyz atqarylyp jatyr. Bóget salýshylar daıyndyqty tas-túıin etý úshin tynym tappaı eńbek etip júr. Solardyń qatarynda «Birlik» JShS ókili Sáttibaı Dáýletııarov ta bar. Onyń atqaratyn qyzmeti – aýyr júk kranynyń operatory. Ol Jaıyq ózeniniń jaǵalaýynda kúnine 12 saǵat jumys isteıdi.
«Qurylys ındýstrııasyndaǵy jumystardy atqarýǵa aýyr júk krany óte qajet. Qazir Almaly aýlyndaǵy ózen jaǵalaýyna beton plıta tóselip jatyr. Bul kran bir mezette 30 tonna júk kóteredi. Meniń mindetim – kólikpen jetkizilgen plıtalardy túsirip alyp, jaǵalaýǵa tóseý», deıdi S.Dáýletııarov.
О́zi kóp jyldan beri Atyraý qalasyndaǵy Geolog eldi mekeninde turady. Al Almaly men Geolog Jaıyq ózeniniń eki jaǵalaýynda ornalasqan. Sol sebepten bolar, Sáttibaı Almaly aýlyndaǵy jumysyna kirisý úshin úıinen tańerteń saǵat 7.00-de shyǵady. Al onyń balalary Geolog aýlyndaǵy jaǵa bekitý jumysyn atqaryp júr.
«Jumysymdy tańerteńgi saǵat 8.00-de bastaımyn. Sodan keshki 20.00-ge deıin jumys isteımin. Eldi mekenderdi tasqyn sýdan qorǵaýǵa jumylǵan ortaq maqsatymyzǵa jetetinimizge senemin», deıdi S.Dáýletııarov.
Atyraý oblysyndaǵy sý tasqynyna daıyndyqty jedeldetý úshin ár óńirden issaparmen kelgen jaýapty mamandar da bar. Máselen, Pavlodar oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń bastyǵy, azamattyq qorǵaý general-maıory Jasulan Jumashev strategııalyq nysandardy qorǵaý jumysyna jetekshilik etip júr. Buryn munaıly óńirdegi salalyq departamentke de jetekshilik etken onyń aıtýyna qaraǵanda, Jaıyq ózenindegi tasqyn sýdyń aǵynyn tejeıtin jańa tásildi qoldanýǵa sheshim qabyldanǵan. Bul – bonn qurylǵysy. Bonnyń alǵashqy partııasy Almaly aýlynyń tusynda ornatyldy.
«Álemdegi munaı-gaz kompanııalary bonndy sý aıdynyna tógilgen suıyqtyqty jınap alý úshin qoldanady. О́ıtkeni bul qurylǵy sý aıdynyndaǵy aǵysqa tosqaýyl bolyp, tolqyndy baıaýlatady. Bonnyń bir bóligin Jaıyq ózeniniń Almaly aýlyndaǵy jaǵalaýyna ornatýǵa munaı kompanııasynyń mamandary qatysty. Endi Besikti, Talqaırań, Damby aýyldarynyń tusyna ornatamyz. Maqsatymyz – eldi mekenderdi, aýyzsý berý qondyrǵylar sekildi strategııalyq nysandardy tasqyn sýdan qorǵap qalý», dedi J.Jumashev.
Atyraý oblysy
