Ketpen ustaǵanǵa keregi – sý

Sharýanyń aıtqanyna qulaq túrdi

Kóktemniń ár kúnin tıimdi paıdalanýǵa bel sheshe kiris­ken sharýalardyń tynys-tir­shiligimen tanysýdy maqsat etken Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazıev Ketpen aýyldyq okrýgine kelip, sha­rýashylyq ıegerlerdiń jaı-kúıimen tanysty. Tolǵandyryp júrgen túıtkildi máselelerin tyńdady.

Kóktemgi dala jumystary bastalǵaly beri aýdanda 163 gektar kúzdik bıdaıdyń 44 gektary, 10 365 gektar kóp jyldyq shóp­tiń 1 503 gektar jerine ylǵal ja­bý jumystary júrgizilgen.

1 547 gektar jazǵy masaqty da­qyl­darynyń 76 gektar jeri aldyn ala sýǵarylsa, 141 gektar jer jyrtylyp, 10 gektar jazdyq arpa sebilgen. Júgeriniń 70 gektar jeri aldyn ala sýǵarylǵany týraly Uıǵyr aýdany ákiminiń orynbasary Dastan Qudabaev málimdedi.

Topyraǵy qunarly aımaqta kezinde 20 myń gektarǵa jýyq­taıtyn egistik jer bolsa, qazir kólemi kemip ketken. Basty sebebi – sý tapshylyǵy.

Kezinde qoldanysta bolǵan 294 uńǵymanyń búginde 91-i ǵana jaramdy kúıde. Isten shyqqan uń­ǵymalar túgeldeı jóndelse, qa­ra jerdiń qunary artyp, paı­da­lanylmaı jatqan al­qap­tar ıgeriler edi deıdi óńir tur­ǵyn­dary. Sharýashylyq ıe­leri taý­ly aımaqtaǵy eldi meken­derge tospa salý máselesi san már­te kó­te­rilgenimen, áli kúnge she­shim tappaı kele jatqanyn alǵa tart­ty. Aýdandaǵy 7 tospanyń apat­­ty jaǵ­daıda ekeni de aıtyldy. «Qazsýshar» mekemesi teń­geri­min­degi 5 tospa kóshken jurttyń kúıin keship tur.

«Bıyl Shoshanaı, Súmbe, Qyrǵyzsaı, Avat aýyldaryna tos­pa salý maqsatynda tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme jasaý úshin 82 mln teńge bólý jos­parlanǵan. Biraq budan Sho­shanaı aýly shet qalyp qoıdy. Sondaı-aq Qaradala massıvindegi mal­shylardyń malyn sýaratyn 54 sýat isten shyǵyp, aptap ys­tyqta mal-jannyń sý tappaı, erni kebersıtinin joqqa shy­ǵarýǵa bolmas. Sondyqtan búginde jalpy uzyndyǵy 197 shaqyrym sýatty jóndeýdiń mańyzy zor. Oǵan bıýdjetten 126 mln teńge suranys jasalǵanmen, qa­rajat qarastyrylmady», dedi aýdan ákiminiń orynbasary Dastan Sultanmuratuly.

Aqtam aýlynyń turǵyny, «Shýhrat» sharýa qojalyǵynyń tór­aǵasy Rehımjan Izmahýnov taý­dan keletin sýdyń tómenge jet­­peı, topyraqqa sińip ketetinin aıtady.

«Qaramaǵymda 30 gektar egis­tik bar, onda kóp jyldyq shóp, bede, júgeri, kókónis ósiri­ledi. Alaıda aptap ystyqta sý tap­paı qı­nalamyz. Bul – bárimiz­diń ortaq problemamyz», deıdi ol.

Al Kishi Dıhan aýlynyń sharýageri Bolat Qýanbaev sý tapshylyǵynan buryn ıgergen 450 gektar jer kólemnen 100 gek­tar ǵana jer qalǵanyn aıtty. Sharyn aýlynyń turǵyny, «Saýyt» sharýa qojalyǵynyń ıesi Serik Orazalıev tuqym men tyńaıtqysh má­selesin kóterdi. Son­daı-aq naýqan ke­zinde bóli­netin janar-jaǵarmaıdy saq­taı­tyn arnaıy orynnyń joq­tyǵy da qaýip týdyryp otyr­ǵany ortaǵa salyndy.

Keı azamattar kóptegen aýyl­da mádenıet úıinen mán ketip, keıbiri qulaýǵa shaq turǵanyn, mektep máselelerin de basa aıtsa, qandastarymyz mal basyn kó­beı­týde jer tapshylyǵyn tilge tıek etti.

О́ńir basshysy Marat Sultan­ǵazıev sharýalardyń janaı­qaıyn jiti nazarǵa alatynyn, tospalardy tazartý, sý jelilerin jańartý, uńǵymalar men sýat kózderin ashý syndy san jylǵy qordalanyp qalǵan máseleniń túıinin tarqatýda jaýapty ma­man­dar shıraq qımyldap, ser­gek­tik tanytý qajettigin tapsyrdy.

El yrysyn eselegender

Keleli kezdesýden keıin óńir basshysy Marat Sultanǵazıev Qaradala óńirindegi birqatar nysan jumysymen tanysty. Al­dymen at basyn «Qaljat Agro» JShS-ǵa burdy. Búginde se­riktestik 147 gektarǵa jańbyr­latyp sýarý ádisine qajetti qural-jabdyqtardy satyp alyp, qurylǵylardy ornatýdy bastap ketken.

30 adamdy turaqty jumyspen qamtyp, mal sharýashylyǵyn damytyp otyrǵan «AFM Expert Kazakhstan» JShS-nyń da qar­qyny kúshti. Jylyna 1 300 tonna qyzanaq óndiretin zamanaýı teh­nologııaǵa negizdelgen «TOMATIK» jylyjaı kesheni men jylyna 200 tonna balyq ón­­dirýdi maqsat etken «TENGRY FISH» JShS aýdan ekono­mıka­synyń damýyna orasan úles qosyp keledi.

Asyltuqymdy iri qara ósi­rý­men qatar, baý-baqshasyn jaı­qaltyp otyrǵan «A.Tımýr» sharýa qojalyǵy da kásibin dóń­ge­letken kóshbasylar sanatynan. Memlekettik qoldaýǵa ıe bo­lyp, isin ilgeriletip otyrǵan serik­testik basshylary aldaǵy ýaqytta óndiris qýattylyǵyn art­tyryp, aýdan ekonomıkasyn kóterýde belsendilik tanytatyndaryn búkpesiz jetkizdi.

Apatty jaǵdaıdaǵy on nysan

Uıǵyr aýdanynyń ákimi Bota Eleýsizova aýyl turǵyndarymen eseptik kezdesý ótkizip, onda ót­ken jyldyń qorytyndysy bo­ıynsha aýdannyń áleýmettik-ekono­mıkalyq damý kórset­kishteri baıan­daldy.

Byltyr aýdanda ınvestısııa kólemi 22 mlrd 756 mln teńgege jetip, kórsetkish tıisti merzimmen salystyrǵanda 1 mlrd 873 mln teń­gege artqan. Al ónerkásip kórsetkishi kerisinshe kemigen, 24 mlrd 518 mln teńgege ónerkásip ónimi óndirilip, aldaǵy jylmen salystyrǵanda 6 mlrd 662 mln teńgege azaıǵan. О́nerkásip sa­lasynda 1300 adam jumys isteıtin 2 iri kásiporyn bar. Bıyl 27 mlrd 315 mln teńgege ónim óndi­riledi dep boljanyp otyr. Agrar­lyq sektorda 53 mlrd 776 mln teńge aýylsharýashylyq ónimi ón­dirilip, tıisti merzimmen salys­tyrǵanda 2 mlrd 990 mln teńgege kóbeıgen.

Aýdanda sý únemdeý tehnologııasy, onyń ishinde tamshylatyp sýǵarý ádisi boıynsha 4 sha­rýashylyq, atap aıtqanda «Shabdaly», «Chýndja Frýkts», «Tıirmen Agro» jáne «Alma Pro­deks» JShS-da qol­danylyp jatyr. Bıyl sý únemdeý tehnolo­gııasyn 7 myń gektar jerge jetkizý boıynsha barlyq aýylǵa jospar bólinip be­rilgen. Nátıjesinde, 120 sharýa qojalyǵy 4 461 gektar jerge sýdy únemdeý ádisin qol­danýǵa nıet bildirgen. Ket­pen aýyldyq okrýgi boıyn­sha 16 gek­tar jerge sharýa qojalyq­tarynan tamshylatyp sýǵarý ádisin qoldanýǵa ótinim túsken.

О́tken jyly mıneraldy tyńaıt­qyshtar boıynsha aýdan­daǵy 224 sharýa qurylymdary 2 945 tonna ammıakty selıtra, ammofos, nıtroammofos pen kar­bomıd alǵan. Alaıda Ketpen aýyl­dy mıneraldy ty­ńaıtqysh satyp almaǵan.

«Mal sharýashylyǵy salasyna toqtalsaq, aýdanda osy jyldyń qańtarynda 234 989 bas usaq mal, 12 577 bas jylqy jáne 79 723 bas iri qara tirkelgen. Aýdanda «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy bo­ıynsha 203 tulǵadan 1 mlrd 710 mln teńgege ótinim qabyldandy. 141 aýylsharýashylyq taýar ón­dirýshisi 1 mlrd 157 mln teńge nesıe aldy. Atalǵan baǵdar­la­manyń arqasynda aýyl sharýa­shylyǵy tehnıkasy parki 25,6 paıyzǵa jańardy», deıdi aýdan ákimi Bota Eleýsizova.

О́ńirde kásipkerlik te qa­natyn keń jaıa túsken. Salada 5 603 sýbekti tir­kelip, onda 9 myńǵa jýyq adam eń­bek etedi. Aýdandyq «Sharyn» kre­dıttik seriktestigi» «Keń dala», «Is­ker», «Agro Bıznes» jobalary ar­­qyly jyl basynan beri 11 kásip­ker­ge 123 mln teńge nesıe bergen.

«Jospar boıynsha aýdannyń barlyq eldi mekeni gazdandyrylady. Aýdan ortalyǵy Shon­jynyń 53,8 paıyzy tabıǵı gazǵa qosyldy. Qazirgi problemalyq máseleniń biri – Shonjy aý­lyndaǵy 30 kópqabatty turǵyn úıge blokty modýldyq qazandyq (BMQ) jobasyn satyp alýǵa qarajat bólý qajettiligi. Son­daı-aq bıyl Sharyn, Tasqa­rasý jáne Bahar aýyldarynda qu­rylys-montaj jumystary aıaqtalady dep jos­parlanyp otyr», dedi aýdan ákimi.

Almaty oblysy