Sýretti túsirgen – Jangeldi ÁBDIǴALYM
Toqsanynshy jyldary tarydaı shashylyp, temir-tersekke ótip ketpeı aman qalǵan Qaraǵandydaǵy taý-ken, shahta jabdyqtaryn jóndeý zaýyty búginde eńsesin ábden tiktep alǵan. Buryndary tek «Qazaqmys» korporasııasynyń qajetin ótep kelgen zaýytqa keıingi ýaqytta tapsyrys tópelep túse bastapty. Qazir basqa da alpaýyt kompanııalardyń suranysyn qamtamasyz etip jatyr.
– Biz 2019 jylǵa deıin kompanııanyń negizgi tapsyrys berýshisi «Qazaqmys» korporasııasyna ónimder daıyndap keldik. Sol jyldan bastap temirden túıilgen buıymdardy paıdalanýshylar sanyn arttyra bastadyq. Búginde basqa kompanııaǵa jasalǵan buıymdarymyz 2 paıyzdan 22 paıyzǵa deıin ósti. Buryn tek taý-ken salasyndaǵy kəsiporyndarǵa ǵana jumys istesek, qazir munaı óndirý sektoryna da óz ónimderimizdi usynamyz. Sonymen qatar temirjol salasyna da bet burdyq. Mysaly, Astanada shyǵarylatyn «Talgo» elektrovozyna, «Qamqor-Astana», «Qamqor-Lokomotıv» seriktestikterine arnaıy bólshekterdi daıyndaımyz. Buryn korporasııa úshin 4 myńdaı buıym shyǵarsaq, ony 6 myńǵa deıin arttyrdyq. Bir ǵana quıý óndirisi sehy tek qana ankerlik gaıkaǵa arnalsa, búginde 45 túrli qosalqy jabdyqty shyǵarady. Aıyna əzirlengen 6-8 tonna buıymdar 25 tonnaǵa deıin jetti, – deıdi «Maker» JShS-KLMZ-nyń óndiris dırektory Andreı Safonov.
Kásiporyn taý-ken shahtalarynyń, baıytý fabrıkalarynyń, mys balqytý zaýyttarynyń jabdyqtaryn, tehnıkalardyń qosalqy bólshekterin shyǵarady. Onymen qosa, isten shyqqandaryn jóndeıdi. Krandar, jerasty avtobýstary, flotasııalyq mashınalar, konveıerlik jeliler, kómir tasıtyn vagonetkalar, shahta túbindegi sýdy soratyn sorǵy, júzdegen tonna topyraqty ustap turatyn ankerlik bekitpe, kenishterdegi aýyr tehnıkanyń bólshekteri, poıyzdyń tejegishteri syndy myńdaǵan buıym jasalady.
Zaýyt ónimderi Qyrǵyzstan men О́zbekstanǵa eksporttalady. О́ndiris dırektorynyń aıtýynsha, senimniń nyǵaıyp, suranystyń kóbeıýine basty sebep – tutynýshylardyń kóbeıýi jáne tájirıbeli mamandar qolynan shyqqan nátıjeli jumys.
– «Podolsk mashına jasaý zaýyty» men «PromSıbEnergo» kompanııalarynyń tapsyrysyn oryndadyq. «PromSıbEnergo» kompanııasyna jylý elektr ortalyǵyndaǵy aýyr kranǵa arnalǵan qosalqy bólshek daıyndap, «Podolsk mashına jasaý zaýytyn» arnaıy metall jabdyqtarmen qamtamasyz ettik, – deıdi Andreı Safonov.
Árıne, mundaı alpaýyt kásiporynnyń qýatty óndiristik parki jańaryp otyrýy kerek. Bul turǵydan ázirge kemdik joq. Jańa tehnıkalyq jabdyqtar jetkilikti deńgeıde. Zaýyt ishine kire qalsańyz, túrli metall jabdyqtary men qosalqy bólshekter shyǵaratyn, metall kesetin stanok, dənekerleý roboty, daıyndaý, syǵymdaý, gazben kesý jəne ııý arqyly jabdyqtardy kúrdeli jóndeýden ótkizetin sehtardy kóresiz. Zamanaýı qondyrǵylardyń neshe atasy bar. Solardyń arqasynda zaýyt buıymdary 100 paıyz dəldikpen shyǵady. Elimizdegi SBB stanoktardyń eń aýqymdy parki osynda kórinedi.
Zaýyt óńdeýdiń barlyq kezeńinde «Renishaw» datchıkterin paıdalanyp, stanokta bólshekterdi ólshep jəne ımporttyq keskish quraldy qoldana otyryp, joǵary jyldamdyq pen joǵary dəldikte óńdeýdi qoldanady. «SIEMENS NX», «Teamcenter» baǵdarlamalyq ónimderi bazasynda óndiristi konstrýktorlyq jəne tehnologııalyq daıyndaýdyń biryńǵaı júıesin, qural uzyndyǵyn anyqtaý úshin «Zollerd» ólsheý mashınasyn paıdalanady. Zaýyttyń konstrýktorlyq-tehnologııalyq basqarmasy bar. Kez kelgen jańa buıymnyń syzbasy osynda syzylady. Mundaı fýnksııalardy atqaratyn 230 stanok bar.
Kásiporyn ónimderine tólqujatymen qosa kepildik te beriledi. Zaýyttyń Qaraǵandydan tys, Balqash, Jezqazǵan qalalarynda kəsiporyndary bar. Úsh qalada 2 myńǵa jýyq adam eńbek etedi. Jánibek Baıǵabelov basqaratyn iri mashına jasaý kəsiporny 2021 jyly «О́ndiristik maqsattaǵy úzdik kásiporyn» atalymy boıynsha «Altyn sapa» syılyǵyn alǵan bolatyn. «Qazaqstannyń úzdik taýary» da atanǵan. El naryǵyna ǵana emes, eksportqa aı saıyn tonnalap ónim shyǵaryp otyrǵan bul zaýyttyń keleshegi zor ekenine kúmán joq.
Qaraǵandy oblysy
