TKSh jańǵyrýy tezdetilmek

Elimizde 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtý baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Baǵdarlama turǵyn úı qatynastarynyń yńǵaıly modelin jasaqtaýdy, usynylatyn turǵyn úı-kommýnaldyq qyzmetter men azamattardyń ómir súrýine tıimdi jaǵdaı jasaýdy qamtamasyz etedi. 2014 Joldaýda kóterilgen kez kelgen baǵyt elimiz úshin ótkir turǵan máselelerdiń sheshimin tabýdy maqsat etedi. Árıne, osyǵan deıingi jarııalanǵan kez kelgen Joldaýdyń da arqalaǵan júgi, berer baǵyty aıryqsha bolyp otyrǵany haq. Osy kezde aıtyp óter nárse, máseleniń der kezinde kóteriletini. Atqarylar is ótkir kóterilip, el ishinde qyzý talqylansa basshynyń zamana tynysyn tap basýy osylaı bolady aý dep oılaısyń. Qadam alda júrý qasıeti kez kelgen tyǵyryqtan alyp shyǵady. Elbasymyzdyń eldiń ishki jaǵdaıynan naqty habardar bolyp otyrýy, ony syrtqy halyqaralyq qatynastarmen toǵystyryp, bir arnada ustaýy, ishki-syrtqy sharýany úılestirýi Joldaýdan taǵy bir márte anyq kórindi. Álemdik geosaıası turaqsyzdyq jaǵdaıynda tarazy basyn teń ustap otyrý, oǵan qosa eldiń áleýmettik jaǵdaıyn ornyqty ári turaqty etip otyrýy sonyń dáleli. Iá, eldiń aqsap jatqan keıbir ınfraqurylymdaryn damytý arqyly jańa jumys oryndaryn jasaqtaý, ómirlik mańyzdy dúnıelerdi birinshi rette sheshý, el men eldi baılanystyrý baǵyttary arqyly halyqtyń áleýmettik rýhyn kóterý basty maqsat. Qoǵamda múldem másele joq deı almaımyz. Alaıda, áleýmettik mańyzdy máseleler arqyly halyqty serpiltý, jetispeı jatqan dúnıelerdiń ornyn toltyrý óte-móte kúrdeli is. Joldaý osy kúrmeýli isterdiń sheshimin kórsetip bergeni anyq. «Nurly Joldan» taǵy bir túrtip alǵan nársemiz, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtýǵa bankter men jeke ınvestorlar tarapynan týyndap jatqan qyzyǵýshylyq. Baspana isinde ońaı másele joq, tipti, turyp jatqan úıińdi ortaq menshik retinde tanyp, qoǵam múshesi retinde uqypty ustaý, uzaq qyzmet etýin qadaǵalaý da úlken jumys. Elbasy osy máselege de nazar aýdara kelip, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy salasyna Eýropa qaıta qurý jáne damý banki, Azııa damý banki, Islam damý banki jáne jeke ınvestorlar qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵanda, uzaq merzimdi ınvestısııalyq tarıfter berý arqyly olardyń qatysýyn barynsha tartyp, kóbeıtýdi qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Tarıfti sharyqtatpas úshin memleket tarapynan mundaı jobalardy qosymsha qarjylandyrylýy qajettigin qadap aıtty. Jalpy, jańǵyrtý baǵdarlamasy boıynsha 81 myń. km-ge sozylatyn jylý, elektr energııasy, gazben qamtý jelisin jańǵyrtý qarastyrylǵan. Onyń 31 myń shaqyrymy 2015 jyly tolyqtaı jańǵyrtylýy tıis. 31 myń km. jeliniń 24,4 myńy osy baǵdarlama aıasynda, al 6,7 myń km. «Aqbulaq» baǵdarlamasymen júzege asyrylady. Oǵan qosa bıylǵy jyly kúrdeli jóndeýdi qajet etetin kondomınımým nysandary úlesi 32%-dan 22%-ǵa azaıýy kerek. TKSh salasyn jańǵyrtý baǵdarlamasy arqyly 10 jyl ishinde 11 myń úıdi jóndeýden ótkizý josparlanýda. Tıimdilik pen ońtaılylyqty arttyrý maqsatynda Úkimet osy baǵdarlamaǵa birqatar ózgerister engizdi. Jańa ózgerister boıynsha ortaq múlikti jóndeýden ótkizý barysynda turǵyndar jóndeý tıis jumys túrleri bekitildi. Mysaly, kúrdeli jóndeý barysynda azamattar eń tómengi jáne eń shekti qyzmet kórsetý túrlerin tańdaı alady. Jóndeýdegi tómengi shekti qyzmet túrine turǵyn úıdiń kireberisin, jertólesin, shatyryn jóndeý kirse, joǵary shekti jumys túrine shatyr, kireberis, jertóle, qasbet, lıftini jóndeý jumystary jatady. 2015-2016 jyldary bıýdjettik sýbsıdııalaý bo­ıynsha jylý jáne sý qubyrlary júıesin jóndeýge qosymsha 160 mlrd. teńge bólinbek. Basty maqsat sý jáne jylý qubyry júıelerin jóndeý qarqynyn arttyrý bolyp otyr. Venera TÚGELBAI, «Egemen Qazaqstan».