Salt-sanamyz, dástúrimizge jat, óreskel, túrli oqıǵalardyń kóptep kórinis berip, ábden asqynyp ketýine baılanysty barsha buqaranyń talap-tilegine oraı atalǵan keleńsizdikterdi aýyzdyqtaý, azaıtý maqsatynda jaqynda arnaıy zań da qabyldandy.
Jaratýshy ıemiz kúlli jaratylysty jubymen jaratqan. Alla Taǵala er adamdy jáne áıel adamdy bir-birine bóten ómirden úılený arqyly bastaryn toǵystyrdy. Árıne, bul – adam ómirindegi eń qýanyshty, jaýapkershiligi joǵary sátterdiń biri. Sonymen qatar nekeniń qıylýymen birge jańa mindetter, quqyqtar jáne jaýapkershilikter paıda bolady.
Muhammed paıǵambar (s.a.s.) óziniń bir hadısinde: «Jubaılaryńnyń senderdiń aldaryńda belgili bir mindetteri bolǵany sekildi, senderdiń de olardyń alynda atqarar mindetteriń bar ekenin umytpańdar», dep buıyrady. Otbasy qalaı bolsa solaı, áıteýir kúıbeń tirshiliktiń ótip jatatyn jeri emes. Eki jaqtyń da qaıǵyny da, qýanyshty da birge bólisemiz dep, taǵdyrlaryn birlestirgen umytylmas kezeńi.
О́mir – synaq, bul synaqtyń materıaldyq jáne rýhanı mashaqqattary bolady. Ony birge kóterý úshin «bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp» jubaılar birge jumyla kirisýi qajet. Shyndyǵynda, úılenýden úı bolý óte mańyzdy. Ata-babalarymyzdan qalǵan «úılený ońaı, úı bolý qıyn» degen naqyl sóz sodan shyqqan. Otbasy – qoǵamnyń dánegi, negizin quraıtyn mańyzdy tiregi. Otbasyn qurý arqyly tek eki adam bas qosyp qana qoımaıdy, sonymen birge qoǵamnyń irgetasyn qalaıdy.
Otbasyly bolǵan soń dúnıege sábı keledi. Árqaısymyz bir otbasy ortasynda dúnıege kózimizdi ashamyz, ýaqyt óte kele ózimiz de jańa bir otbasyn quramyz. Mine, bul jalǵasyp jatqan amanat tizbeginiń bir bólshegi degen maǵynaǵa keledi. Adamdar bir-birine «mal-múlik arqyly emes», «amanat sanasymen» baılanysty bolýy kerek. Janymyzdyń ıesi bolǵan Alla bizdi, árqaısymyzdy jubymyzben kezdestire otyryp, bir-birimizge amanat etip tapsyrǵan. Olaı bolsa, jubaıymyzben, balalarymyzben jaýapkershiliksiz, atústi qarym-qatynas jasaýǵa qaqymyz joq. Uly Jaratýshynyń amanatyn kózdiń qarashyǵyndaı saqtaýdyń ornyna tozdyryp-toqyratatyndar bir kún kelip, amanattyń ıesine qaıtarylatynyn esten shyǵarmaý kerek. Otbasynda jaıly ómir súre bilý úshin qarapaıym minez-qulyq erejelerin saqtaýǵa tyrysý kerek. Iаǵnı keshirimdi bolyńyz, ashýyńyzdy ishke búgip qalyńyz, kemshilikterdi izdep túrtkilemeńiz, qatelesip jatsańyz, keshirim suraýdan qashpańyz.
Jubaıymyzben, balalarymyzben, ata-analarymyzben jaqsy turý jumysta nemese bazardaǵy bóten bireýge názik te sabyrly qarym-qatynas jasaýdan da qıyn ekenin moıyndaýymyz kerek. Mine, sondyqtan da Paıǵambarymyz (s.a.s.) «Senderdiń eń jaqsylaryń otbasymen eń jaqsy qarym-qatynasta bolǵandaryń», dep buıyrǵan. Kórip otyrǵanymyzdaı, qandaı jaǵdaı bolsa da, bireýge kiná taǵýymyzdyń ornyna qarapaıym bolýǵa jáne shynaıy sózder arqyly máseleni sheshýge tyrysýymyz kerek. Bireýdiń mápelep, álpeshtep ósirgen qyzyn nekege alǵannan keıin ony qorlaýǵa, kemsitýge, zorlyq-zombylyq kórsetýǵa Islam dini túbegeıli tyıym salady.
Eshqandaı áke balasyna jaqsy tárbıeden artyq mıras qaldyra almaıdy. Ádilettilikti, ynsapty jáne meıirimdi ákemizden kórip úırenemiz. Qoqan-loqynyń, zorlyq-zombylyqtyń «áke» degen uǵymmen mándes bolyp ketýi, otbasynda ákeniń atynyń qorqynyshpen, úreımen eske alynýy qandaı qaıǵyly jáne ókinishti.
Shynaıy musylman adam eshkimniń aqysyn jemeıdi, bireýdi aldamaıdy, adam balasyna dóreki sóılemeıdi, álsizderge zorlyq-zombylyq jasamaıdy, jetim-jesirler men kedeılerge tákapparlyq kórsetpeıdi.
Otbasyn oıran uıasy etpeıik, kesir, kesapat kórinisterden aryltaıyq. Jaryq dúnıeniń nury – áıel-analardy ardaqtaıyq, altyn basyn qor etpeıik. Bolashaǵymyz – balalardy muńsyz, qamsyz ósireıik, olardyń alańsyz ómir súrýi úshin qoldan kelgenniń bárin jasaıyq. Sonda ǵana biz órkenıetti memleket, ádiletti qoǵam ornata alamyz.
Balǵabek MYRZAEV,
«Islam zertteýleri ortalyǵy» qoǵamdyq qorynyń dırektory, dintanýshy
