Shymyldyq túrgen kúninen bastap-aq ár spektaklin jańalyqqa aınaldyrýǵa umtylyp kele jatqan ujymnyń túrli tájirıbelerden ótip baryp, álemdik klassıkaǵa kelýi quptarlyq qadam. Sebebi Shekspırdeı shaıyrdyń shedevrleri shıkilik pen shalaǵaılyqty kótermese kerek. Osy jaýapkershilikti tereń túsingendikten de jas ujym júıeli izdenis pen tyńǵylyqty daıyndyqtan keıin ǵana ataqty tragedııaǵa táýekel etipti. Túrkistan mýzykalyq drama teatryndaǵy kezekti premerany halyqaralyq jáne respýblıkalyq teatr festıvaldarynyń laýreaty, 30-dan astam spektakldiń rejısseri Dına Jumabaı sahnaǵa shyǵardy.
Spektakldiń negizgi ıdeıasy Abaıdyń «Mahabbatsyz – dúnıe bos» degen uǵymymen úndes. Basty keıipkerlerdiń mahabbatty bárinen bıik qoıyp, ózderin sol jolda qurban etýi – sonyń dáleli. Oǵan qosa avtor qos ǵashyqtyń sezimin qorǵaýda kórsetken jankeshtiliginiń ejelden ergen dushpandyqty da, qoǵamdaǵy shekteýlerdi de jeńe alatynyn kórsetedi.
Jas ta bolsa jańashyl qoltańbasymen daralanyp júrgen Dına Jumabaıdyń rejısserlik tájirıbesinde bul «Romeo men Djýletta» alǵashqy qoıylym emes. Atalǵan tragedııany sahna sýretkeri buǵan deıin úsh túrli nusqada kórermenge usynyp úlgerdi. Áıtse de olardyń biri ekinshisin qaıtalamaıdy, árqaısysy jeke-dara saraptaýdyń jemisi. Al rejısserdiń Túrkistan mýzykalyq drama teatry úshin týdyrǵan bul jumysy gotıka stılinde sóıleýimen erekshe der edik.
«Men «Romeo men Djýletta» spektaklin elimizdiń túrli teatrlarynda osymen tórtinshi ret sahnalap otyrmyn. Atalǵan spektaklder bir-birine uqsamaıdy, biraq bárine ortaq úndestik bireý – ol ólmeıtin mahabbat taqyryby. Túrkistan mýzykalyq drama teatry sahnasyndaǵy Romeo men Djýlettanyń da óz ereksheligi bar. Sahnada dekorasııa joqtyń qasy, mınımalızm, biraq biz odan utylmaımyz. Qaıta keıipker men kórermen arasyndaǵy baılanysty berik etýge yqpalyn tıgizedi. Spektakldiń basyndaǵy balǵyn 14 jastaǵy Djýlettanyń obrazy kórermenniń kóz aldynda eseıgen, ómirden soqqy jegen janǵa aınalady», deıdi Dına Jumabaı jańa qoıylymynyń jańalyǵy jaıynan syr ashyp.
Rejısser atap ótkendeı, jańa da jasampaz teatrdyń shyǵarmashylyq izdenis ereksheligine saı bul spektaklde zamanaýı ssenografııa qoldanyldy. Oǵan qosa horeografııalyq kompozısııalarmen kórkemdeý, jańa áýen, tanymal talanttar men jas teatrdyń bedeldi ártisteriniń erekshe oıyny – bári-bári «jańa teatr» baǵytyna saı zamanaýı úlgide ún qatty. Qoıylymnyń jaryqqa shyǵýyna rejısserden bólek, qoıýshy sýretshi retinde Aınur Esbolatova, kompozıtor – Nursultan Tóreálı, horeograf – Mádına Muratpekova, grım boıynsha sýretshi Adel Nurqasymova ter tókti.
Aıtýly qoıylymnyń taǵy bir ereksheligi – ádette syrttan shaqyrylǵan ártisterdiń qatysýymen qoıylatyn teatrdyń burynǵy spektaklderindeı emes, bul qoıylym ujymnyń tól akterleriniń qatysýymen kórermenin qýantty. Basty rólderde Túrkistan mýzykalyq drama teatrynyń jas akterleri oınady. Atap aıtsaq, Romeo rólin qos quramda Danııas Nurqabden men Muzafar Ǵalymjanuly saraptasa, Djýletta beınesin Aqbópe Jeńisbek pen Nuraı Saılaýbaeva keıiptedi.
«Romeo men Djýletta» – máńgi ólmeıtin, eskirmeıtin ǵazaly da ǵalamat ǵashyqtyq hıkaıasy ǵoı. Arada qansha ǵasyr ótse de, kórermenniń bul shyǵarmaǵa degen qyzyǵýshylyǵy áste báseńsigen emes. Kerisinshe, jyldarmen birge kózqaras ta, tanym da jańaryp, jasaryp keledi. Sebebi mahabbat taqyryby – máńgilik. Al klassıka eskirmeıdi. Osydan týra úsh jyl buryn kıeli Túrkistan tórinen eksperımentaldy teatr bolyp ashylyp, jastardy ujymǵa jınaǵan edik. Mine, úsh jyldyń ishinde sol sheshimimiz óz jemisin berip jatyr. Talaı sahna tarlanynan tájirıbe alyp, taı kúninen baptalǵan jastarymyzdyń úlken sahnaǵa shyǵatyn kezi keldi. Sondyqtan kúrdeliligine qaramaı basty róldi ózimizdiń teatr ártisterine senip tapsyrdyq. Úmit údesinen shyqqan syńaıly. Búgingi premeranyń basty tabysy osy dep bilemin. Búginge deıin túrli qoıylymdar qoıyp, qalanyń mádenıetin qalyptastyrý jolynda aıanbaı ter tógip júrsek te, Shekspır taqyrybyna júreksine keldik. Sebebi bul – teatrymyz úshin úlken emtıhan desek te bolady. Synaqtan súrinbeı ótken syńaılymyz. Aldaǵy ýaqytta ujymdy áli de asqaraly asýlar, bıik belester men irgeli izdenister kútip tur. Endi shyn máninde kórermenderimizdi óreli óner talǵamy turǵysynan qarsy alýǵa ázirmiz, túrkistandyq kórermen de oǵan sózsiz daıyn», deıdi Túrkistan mýzykalyq drama teatrynyń kórkemdik jetekshisi Shynar Omarova.
Teatrdyń tól ártisterinen bólek, sonymen qatar ózge óner ujymdarynan shaqyrylǵan akterler oıyny da kórermenin kásibı sheberligimen tánti etti. Olardyń qatarynda Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Qonysbek Begaıdarov, «Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty Medǵat О́mirálıev, Mádenıet qaıratkeri Zámzágúl Begaıdarova, tanymal teatr jáne kıno akteri Kenjebek Basharov, «Mádenıet salasynyń úzdigi» tósbelgisiniń ıegeri Saıajan Real Blanko, qazaq kınosynyń beldi aktrısalary Qarlyǵash Tursynbekova men Juldyz Ábdikárimova da bar.
– Bul – meniń óner jolymdaǵy ózge óńirlik teatrǵa shaqyrtýmen kelip oınaǵan alǵashqy rólim. Álbette shyǵarmashylyq izdenis turǵysynan úlken tájirıbe bolǵany sózsiz. Túrkistan teatry ujymymen birlese jumys istegendegi meni erekshe tánti etken dúnıe – ol teatr ishindegi kásibı balet trýppasynyń jumysy boldy. Aldaǵy ýaqytta jergilikti mádenıet basqarmasyna ózim qyzmet etetin Nurmuhan Jantórın atyndaǵy Mańǵystaý oblystyq mýzykalyq drama teatrynyń ishinen de balet trýppasyn ashsaq degen usynys aıtqym kelip otyr. Bul teatrymyzdyń kórkemdik deńgeıin jańa beleske kótereri sózsiz, – deıdi jańa qoıylymda Montekkı rólin kemeline keltire keıiptegen talantty akter, N.Jantórın atyndaǵy Mańǵystaý oblystyq mýzykalyq drama teatrynyń kórkemdik jetekshisi Medǵat О́mirálıev.
Premeraǵa arnaıy shaqyrýmen baryp, spektakl kórgen teatr synshysy Amangeldi Muqan da qoıylymǵa joǵary baǵa berdi. «Jańa úlgidegi «Romeo men Djýlettany» Túrkistan mýzykalyq drama teatrynyń sahnasynda qoıylǵanyn kórip qýanyp otyrmyz. Dına Jumabaı – únemi izdenis ústindegi, jańashyldyqqa jany jaqyn jasampaz rejısserlerimizdiń biri ǵoı. Ár jumysynan jańalyq kórip, jan jadyraıdy. Talaı halyqaralyq festıvaldarda da top jaryp júr. Árıne, bul dástúrli qoıylym emes, zamanaýı rejıssýra. Eń áýeli spektakldi sol turǵydan taldaýymyz kerek. Qoıylym óz aýdıtorııasyna baǵyttalǵan, ıaǵnı jastarǵa arnalǵan. Keıbir kórermen: «Spektaklde nege ortaǵasyrlyq zaman kostıými joq, nege dekorasııasy jutań» dep oılaýy múmkin. Biraq bul jerde rejısserdiń maqsaty basqa, ol sahnanyń sán-saltanatyn emes, eki jastyń mahabbatyn, tragedııalyq jaǵdaıǵa alyp kelgen oqıǵalar men jastardyń qaıǵyly halin aldyńǵy orynǵa shyǵarǵan. Ssenografııalyq turǵydan da mınımalızm arqyly sátti sheshim tapqan. Árıne, qoıylymnyń kóńilimnen shyqpaǵan tustary da bar. Soǵan qaramastan rejısser zamanaýı qoltańbamen kórermenge jańasha spektakl usynyp otyrǵanyna rızamyn. Dınanyń sýretker retinde zamanaýı ssenografııa men horeografııalyq kompozısııalardy utymdy qoldanǵany kórinip tur. Toqeterin túıgende, «Jańa teatr» stılindegi sáni men saraptaýy kelisken tabysty jumystyń kýási boldyq», dep pikir bildirdi teatrtanýshy.
Eki kún qatarynan qoıylǵan premerada ıne shanshar oryn bolmady. Álemdik klassıkanyń ǵajabyn kórýge asyqqan túrkistandyq kórermender men qala qonaqtarynyń sheksiz iltıpaty men rııasyz qurmeti jas teatr ujymyna jańasha serpilis syılap, qanattandyrǵany sózsiz.
