Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
«Altyn jas» baǵdarlamasyna Almatynyń zeınetkerleri men menshik nysanyna qaramastan (shaǵyn jáne orta bıznes, memlekettik organdardyń vedomstvolyq baǵynysty uıymdary bolýy múmkin) jumys berýshileri qatysady. Zeınetkerlik jastaǵy adamdardyń jalaqysy jumys berýshiniń qarajaty esebinen belgilengen jalaqynyń keminde 50 paıyzy mólsherinde júrgiziletin bolady. Sonymen qatar jalaqy jergilikti bıýdjetten belgilengen jalaqynyń 50 paıyzynan aspaıtyn mólsherde sýbsıdııalanady. Bul jerde mańyzdysy, eńbekaqy Bıýdjet kodeksine sáıkes tıisti qarjy jylyna belgilengen bir eń tómengi jalaqydan, ıaǵnı 85 000 teńgeden aspaýy kerek. Baǵdarlamaǵa qatysý merzimi eńbek qatynastaryn merziminen buryn toqtatý múmkindigimen úsh jylǵa eseptelgen. Sondaı-aq egde jastaǵy adamdar jumys kúnin, ıkemdi kesteni nemese qashyqtan rejimdi tańdaı alady. Qazirdiń ózinde 200-ge jýyq kompanııa zeınetkerlerdi jumysqa qabyldaýǵa daıyn ekenin bildirgen.
Búginde Almatyda shamamen 2 jarym mıllıonǵa jýyq adam tursa, onyń onnan bir bóligi zeınetkerler. Bıyl 1 mamyrdaǵy jaǵdaı boıynsha qalada 247 844 zeınetker bar. Byltyr shaharda jumyspen qamtylǵandardyń jalpy sanynan (1 045 505 adam) zeınetkerlik jastaǵy jumyspen qamtylǵandardyń úlesi 4,4 paıyzdy (44 378 adam) qurady. Osy rette Almaty ákiminiń tapsyrmasymen zeınetkerlik jastaǵy adamdar úshin jumys oryndaryn qurý qajettiligine taldaý júrgizildi. Zeınet jasyna tolǵan 1 076 Almaty turǵyny qatysqan saýalnama qorytyndysy 80 jasqa deıingi 519 adamnyń (48%) eńbek qyzmetin jalǵastyrýǵa jáne megapolıs ekonomıkasynyń damýyna úles qosýǵa nıetti ekenin kórsetti. Bul rette azamattar qoǵamǵa paıdaly bolýǵa degen umtylysyn (15%), jumys ornynda tálimgerlik qyzmetti júrgizý qajettiligin (40%) jetkizgen. Sondaı-aq qosymsha tabys tabý da (45%) – eńbekten ajyrmaýdyń negizgi sebebi. Monıtorıng qorytyndysynda vedomstvolyq baǵynysty uıymdar men jeke kásiporyndar arasynda 1 753 adamnyń jumysqa ornalasý qajettiligi anyqtaldy. Jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń basshysy Baýyrjan Jaýbasovtyń aıtýynsha, mamandyq boıynsha eń kóp qajettilik densaýlyq saqtaý, bilim jáne ónerkásip salalarynda baıqalady. Negizinen dáriger, orta jáne kishi medısınalyq personal, joǵary oqý oryndaryna, mektepterge pedagog, sondaı-aq tárbıeshi, ekolog, ınjener, elektrık, monter jáne basqa da bilikti mamandyqqa suranys joǵary. Baǵdarlamamen bıyl 500, kelesi jyly 1000, al 2026 jyly taǵy 1500 adamdy qamtý kózdelgen.
Eýropa men Azııanyń keıbir damyǵan elderiniń tájirıbesi mundaı jobalardy qoldanýda oń dınamıkany kórsetip otyr. Mysaly, Japonııada zeınetke shyqqan árbir ekinshi adam qyzmetin jalǵastyrady. Sáıkesinshe, bul elde zańnamalyq negizde mindetteme engizilip, kompanııalar 70 jasqa deıingi eńbek etýge múmkindik beretin júıeni qurǵan. Onyń sheńberinde bıznes ıeleri qarttardy jumyspen qamtyp qana qoımaı, osy sanattaǵy kadrlardyń aınalymyna da taldaý júrgizedi. Zeınetker tálimgerlikti damytyp, óz tájirıbesin jas mamandarǵa berýi úshin uıymdarǵa belgili bir talaptar qoıylǵan. Sol sekildi Germanııada da 2014 jyldan bastap «Shaǵyn» dep atalatyn zeınetkerlerdi jumyspen qamtý baǵdarlamasy iske asyrylǵan. Ol boıynsha ýaqytsha jáne turaqty sıpattaǵy jumysqa aıyna 400 eýro mólsherinde eń tómengi jalaqy belgilengen. Osylaısha, jumys berýshiniń baǵdarlama arqyly nemese óz yqtııarymen zeınetkerlerdi jumysqa ornalastyrýǵa múddeli bolýy qamtamasyz etiledi.
