Foto: J.Jumabekov, T.Tanybaev.
Erlan Qoshanov ótken sessııada «Myqty Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» formýlasynyń tıimdiligi dáleldengenin aıtty.
«Prezıdent jarııalaǵan zań men tártip ústemdigi qaǵıdaty ótken zań shyǵarý maýsymyndaǵy basty baǵdar boldy. Qoǵamnyń sapaly zańdar qabyldaýǵa degen suranysyn arttyra tústi. Parlament elimizdegi eń ózekti problemalar boıynsha zańnamalyq sheshimder shyǵarý jáne olardy ashyq talqylaý alańyna aınaldy. Túıtkildi máselelerdi zańdar arqyly sheshý negizgi tetik retinde qalyptasyp keledi. Normatıvtik qujattardyń mártebesi men salmaǵy artyp jatyr», dedi Májilis tóraǵasy.
Palata spıkeri osy sessııada parlamenttik jumys kezeńi tolyq ári tabysty atqarylǵanyn atap ótti. Memleket basshysynyń jyldaǵy Joldaýlaryn, Prezıdenttiń saılaýaldy baǵdarlamasyn, Ulttyq quryltaıda qabyldanǵan sheshimderdi iske asyrý depýtattyq korpýs qyzmetiniń negizgi ózegine aınaldy.
«Ekinshi sessııanyń zańnamalyq kún tártibi de mazmundy boldy. Palatalardyń 5 birlesken otyrysy, Májilistiń 39 jalpy otyrysy jáne Senattyń 43 jalpy otyrysy ótti. Sessııa barysynda eki palatanyń qaraýynda 179 zań jobasy boldy. Onyń 102-si qabyldandy», dedi Erlan Qoshanov.
Qabyldanǵan zańdardyń qatarynda jylý energetıkasy salasy, memlekettik satypalym, mass-medıa týraly, adam saýdasyna qarsy is-qımyl, turmystaǵy zorlyq-zombylyqpen kúres, halyqtyń shamadan tys kredıt alýy máselesi, lýdomanııamen kúres týraly jáne basqa da zańdar bar.
Atap aıtqanda, depýtattar býkmekerlik keńseler men kazınolarǵa qoıylatyn talaptardy qataıtyp, onlaın-kazınolardyń qyzmetin uıymdastyrǵany úshin qylmystyq jaýapkershilikti engizdi. Boryshkerler men alıment tóleýshilerdiń oınaýyna tyıym saldy. Májilis tóraǵasy osylaısha qoǵamdy áleýmettik turǵydan saýyqtyrý jolynda mańyzdy qadam jasalǵanyn aıtty.
Sonymen qatar depýtattar elimizdiń basty qarjylyq qujaty – respýblıkalyq bıýdjetti qabyldady. Zııandy eńbek jaǵdaıynda jumys isteıtin adamdardy áleýmettik turǵydan qorǵaý máselesin sheshýge múmkindik týdy. Sondaı-aq Parlament 46 halyqaralyq shart pen kelisimdi ratıfıkasııalady.
Májilis spıkeri jańa konstıtýsııalyq normanyń arqasynda respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylý sapasyna Parlamenttiń baqylaýy aıtarlyqtaı kúsheıtilgenin atap ótti. Depýtattar Joǵary aýdıtorlyq palatanyń esebin jylyna eki ret tyńdaı bastady.
Osy sessııada Májilis pen Senatta úsh parlamenttik tyńdalym men on Úkimet saǵaty ótti. Spıker olardyń zań shyǵarý prosesine jurtshylyqtyń aralasýynyń tıimdi tetigine aınalǵanyna nazar aýdardy.
«Úkimetpen birlesken jumys barysynda kezdesetin keıbir problemalyq máselelerge toqtalyp ótkim keledi. Normalar jetkilikti pysyqtalmaıdy, sapasy tómen. Sonyń aıqyn mysaly – Sý kodeksi jobasy. Bul týraly tek depýtattar ǵana emes, sarapshylar da aıtyp júr. Qurylys kodeksi jobasynyń da jaǵdaıy osyǵan uqsas. Májiliske zań jobasyn engizý merzimi – erekshe nazar aýdarýǵa turarlyq másele. Jobalardy engizý merzimi jıi keshiktiriledi», dedi Májilis tóraǵasy.
Sonymen qatar Erlan Qoshanov depýtattyq saýaldarǵa berilgen jaýaptarǵa toqtaldy. Onyń aıtýynsha, syrǵytpa, ústirt jaýap beriledi, naqtylyq joq. Úkimet osy aıtylǵan máselelerge basa nazar aýdarýy kerektigine toqtaldy.
Parlament jumysynda saılaýshylarmen tyǵyz baılanys ornatýǵa erekshe kóńil bólinedi. Olar osy sessııa barysynda depýtattar 800-ge jýyq eldi mekendi aralap, 2000-ǵa jýyq kezdesý ótkizdi.
«Depýtattar saılaýshylardyń máselelerin óz depýtattyq saýaldary arqyly jetkizip otyrady. Mysaly, osy sessııa barysynda Senat pen Májilis depýtattary Úkimet pen basqa da memlekettik organdarǵa 727 depýtattyq saýal joldady. Sessııa bastalǵaly beri Úkimet músheleri 2 ret arnaıy shaqyrylyp, saılaýshylardyń talap-tilegi otyrysta jan-jaqty qaraldy. Nátıjesinde, azamattardyń suranysy eskerilip, memlekettik organdardyń qyzmetin retteıtin taǵy bir jumys tetigi paıda boldy», dedi E.Qoshanov.
Budan bólek, ózekti máselelerdi sheshý úshin óńirlerge shuǵyl saparmen barý depýtattyq qyzmettiń tıimdi tásili retinde ornyqty. Májilistiń Qoǵamdyq qabyldaý qyzmeti depýtattar men halyq arasyndaǵy dánekerge aınaldy. Májilis janyndaǵy Qoǵamdyq palata halyqtyń ártúrli toptarynyń múddesin bildiretin, san alýan pikirler erkin aıtylatyn irgeli orynǵa aınaldy.
Erlan Qoshanovtyń aıtýynsha, Memleket basshysynyń «qoǵamdyq pikirtalastar Parlament qabyrǵasynda bolýy qajet» degen ıdeıasy osy alańdarda naqty júzege asyp keledi.
Sonymen birge Elektrondy Parlament halyqtyń bılikke degen senimin aıtarlyqtaı nyǵaıtýdy kózdeıdi. «Bir el – bir múdde», «Inklıýzıvti Parlament» jáne «О́ńir» depýtattyq toptarynyń qyzmeti de osynyń kórinisi.
Spıker parlamenttik dıplomatııany damytýǵa erekshe kóńil bólinip otyrǵanyn atap ótti. Sessııa barysynda depýtattar 14 halyqaralyq parlamenttik uıym aıasynda belsendi jumys istedi. 257 halyqaralyq is-sharaǵa qatysyp, 38 shet eldiń parlamentimen yntymaqtastyq ornatty.
Sóz sońynda Erlan Qoshanov osy sessııada zań shyǵarý jumysynyń berik negizin qalanǵanyn aıtty.
«Keshe ǵana О́z sózinde Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev Parlament jumysyna oń baǵasyn berdi. Eń aldymen Memleket basshysynyń bastamalaryn zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etýge basa nazar aýdarýymyz kerek. Qazirgi kezde Parlament qorjynynda 71 zań jobasy bar. Depýtattyq korpýs endi Bıýdjet, Salyq, Qurylys, Sý kodeksteri boıynsha jumys isteıtin bolady. Sonymen qatar biz múldem jańa Sıfrlyq kodeksti kútip otyrmyz. Aldymyzda sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-áreket, esirtkimen kúres, din, sot júıesindegi reformalar jáne basqa da máselelerge qatysty zań jobalary boıynsha aýqymdy jumys kútip tur. Parlament, Úkimet jáne sarapshylar qoǵamdastyǵy úılesimdi ári jan-jaqty jumys isteýi qajet», dedi Májilis tóraǵasy.
Erlan Qoshanov qorytyndylaı kele, Úkimet múshelerine, azamattyq qoǵam belsendilerine, sarapshylar qoǵamdastyǵy men BAQ ókilderine birlese atqarǵan jumys úshin alǵysyn bildirdi.
